HBSE Class 10 Syllabus 2025 Sanskrit
Download the HBSE Class 10 Syllabus 2025 for Sanskrit to get the latest blueprint and curriculum details. Stay updated with the latest class 10 syllabus pdf and plan your Sanskrit studies effectively.
More Detail
Latest News
Finished viewing? Save it for later —
Download HBSE Class 10 Syllabus 2025 Sanskrit (PDF · 10 pages)Downloaded 27 times
About HBSE Class 10 Syllabus 2025 Sanskrit
HBSE Class 10 Syllabus 2025 Sanskrit is available here for free download. Published by Haryana Board for Class 10, this syllabus can be viewed online or downloaded as a PDF (10 pages). Candidates preparing for Class 10 can use HBSE Class 10 Syllabus 2025 Sanskrit to understand the exam pattern, the type of questions asked, and the overall difficulty level.
Frequently Asked Questions
How can I download HBSE Class 10 Syllabus 2025 Sanskrit?
Open this page and click the Download button to save HBSE Class 10 Syllabus 2025 Sanskrit as a PDF. It is completely free on AglaSem Docs.
Is HBSE Class 10 Syllabus 2025 Sanskrit free to download?
Yes. HBSE Class 10 Syllabus 2025 Sanskrit can be viewed online and downloaded as a PDF free of cost on AglaSem Docs.
How many pages does HBSE Class 10 Syllabus 2025 Sanskrit have?
HBSE Class 10 Syllabus 2025 Sanskrit contains 10 pages, which you can read online or download together as a single PDF.
Where can I find more Class 10 study material?
You can find more Class 10 question papers, sample papers, syllabus, and answer keys on AglaSem Docs.
HBSE Class 10 Syllabus 2025 Sanskrit – Text
Read the full text of this syllabus below — useful to quickly search, copy and reference the content online without downloading the PDF.
📄 View text version (10 pages)
Page 1
Haryana Board
Syllabus
2024-25
Syllabus
2024-25
Page 2
हरियाणा विद्यालय विक्षा बोर्ड
पाठ्यक्रमस्य अङ्कानाां च अध्यायवारववभागः (2024-25)
श्रेण ः - दशम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
सामान्यवनदे शाः :-
1. सम्पूर्णपाठ्यक्रमस्य आधारे एका वार्षणकी परीक्षा भर्वष्यर्ि।
2. वार्षणकी परीक्षा 80 अङ्कानाां भर्वष्यर्ि एवञ्च आन्तररकां मूल्याङ्कनां 20 अङ्कानाां भर्वष्यर्ि।
3. आन्तररकमूल्याङ्कनस्य कृिे र्नम्नानुसारम् आवर्धकां मूल्याङ्कनां भर्वष्यर्ि :-
(i) 6 अङ्कानाां कृते - द्वय ोः सैट (SAT) इत्यनय ोः पूवणब र्ण परीक्षार्ाञ्च आय जनां भर्वष्यर्ि। िासु परीक्षासु
अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने 4+2=06 अङ्कानाां भाराङ्क भर्वष्यर्ि।
(ii) 2 अङ्कयोः कृते - एका अर्द्ण वार्षणकी परीक्षा भर्वष्यर्ि। यस्याोः अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने 2 अङ्कय ोः
भाराङ्क भर्वष्यर्ि।
(iii) 2 अङ्कयोः कृते - र्िक्षकाोः कक्षा-कक्षय ोः सहभार्ििायाोः (CRP) कृिे मूल्याङ्कनां कररष्यन्तन्त एवञ्च
अर्धकिमौ द्वौ अङ्कौ अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने दास्यन्तन्त।
(iv) 5 अङ्कानाां कृते - छात्ाोः पररय जनाकायं कररष्यन्तन्त। यस्य अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने 05 अङ्कानाां
भाराङ्क भर्वष्यर्ि।
(v) 5 अङ्कानाां कृते - छात्ार्ाम् उपन्तििेोः अनुसारे र् अर्धकिमाोः 05 अङ्काोः प्रदीयन्ते :-
75% िोः 80% पयणन्तम् = 01 अङ्कोः
80% िोः उपरर 85% पयणन्तम् = 02 अङ्कौ
85% िोः उपरर 90% पयणन्तम् = 03 अङ्काोः
90% िोः उपरर 95% पयणन्तम् = 04 अङ्काोः
95% िोः उपरर = 05 अङ्काोः
1
पाठ्यक्रमस्य अङ्कानाां च अध्यायवारववभागः (2024-25)
श्रेण ः - दशम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
सामान्यवनदे शाः :-
1. सम्पूर्णपाठ्यक्रमस्य आधारे एका वार्षणकी परीक्षा भर्वष्यर्ि।
2. वार्षणकी परीक्षा 80 अङ्कानाां भर्वष्यर्ि एवञ्च आन्तररकां मूल्याङ्कनां 20 अङ्कानाां भर्वष्यर्ि।
3. आन्तररकमूल्याङ्कनस्य कृिे र्नम्नानुसारम् आवर्धकां मूल्याङ्कनां भर्वष्यर्ि :-
(i) 6 अङ्कानाां कृते - द्वय ोः सैट (SAT) इत्यनय ोः पूवणब र्ण परीक्षार्ाञ्च आय जनां भर्वष्यर्ि। िासु परीक्षासु
अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने 4+2=06 अङ्कानाां भाराङ्क भर्वष्यर्ि।
(ii) 2 अङ्कयोः कृते - एका अर्द्ण वार्षणकी परीक्षा भर्वष्यर्ि। यस्याोः अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने 2 अङ्कय ोः
भाराङ्क भर्वष्यर्ि।
(iii) 2 अङ्कयोः कृते - र्िक्षकाोः कक्षा-कक्षय ोः सहभार्ििायाोः (CRP) कृिे मूल्याङ्कनां कररष्यन्तन्त एवञ्च
अर्धकिमौ द्वौ अङ्कौ अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने दास्यन्तन्त।
(iv) 5 अङ्कानाां कृते - छात्ाोः पररय जनाकायं कररष्यन्तन्त। यस्य अन्तन्तमान्तररकमूल्याङ्कने 05 अङ्कानाां
भाराङ्क भर्वष्यर्ि।
(v) 5 अङ्कानाां कृते - छात्ार्ाम् उपन्तििेोः अनुसारे र् अर्धकिमाोः 05 अङ्काोः प्रदीयन्ते :-
75% िोः 80% पयणन्तम् = 01 अङ्कोः
80% िोः उपरर 85% पयणन्तम् = 02 अङ्कौ
85% िोः उपरर 90% पयणन्तम् = 03 अङ्काोः
90% िोः उपरर 95% पयणन्तम् = 04 अङ्काोः
95% िोः उपरर = 05 अङ्काोः
1
Page 3
पाठ्यक्रमस्य सांरचना (2024-25)
श्रेण ः - दशम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
क्रम-सांख्या आकलनविन्दवः अङ्काः
1. खण्डः ‘क’ अपविताविोधनम्
• अपर्ििां िद्ाां िां पर्ित्वा प्रदत्तप्रश्नानाम् उत्तरार्र् यथार्नदे िां सांस्कृिेन र्िखि 10
2. खण्डः ‘ख’ रचनात्मक-काययम्
• यथार्नर्दण ष्टप्राथणनापत्ां पर्ित्वा मञ्जूषायाां प्रदत्तिब्ै ोः उर्ििररक्तिानार्न पूरयि 4
• यथार्नर्दण ष्टर्ित्ां दृष्ट्वा मञ्जूषायाां प्रदत्तिब्ै ोः उर्ििररक्तिानार्न पूरयि 4
3. खण्डः ‘ग’ पवित-अविोधनम् (पाठ्यपुस्तकम्)
पािसांख्या पािानाां नामावन आकलनविन्दवः
1. िुर्िपयाणवरर्म् • िद्ाांिस्य र्हन्दीभाषया सप्रसङ्गसरिाथणम् 4
2. बुन्तर्द्बणिविी सदा • श्ल कस्य र्हन्दीभाषया सप्रसङ्गसरिाथणम् 4
3. • द्वय ोः सूक्त् ोः भावाथं र्िखि
र्ििुिािनम्
अथवा श्ल कस्य अन्वयां मञ्जूषािोः 4
4. जननी िुल्यवत्सिा
उर्ििपदार्न र्ित्वा पूरयि
5. सुभार्षिार्न • िद्ािां पर्ित्वा प्रश्नानाम् उत्तरार्र् सांस्कृिेन
6. सौहादं प्रकृिेोः ि भा पूर्णवाक्येन र्िखि 3
7. र्वर्ित्ोः साक्षी • श्ल कां पर्ित्वा प्रश्नानाम् उत्तरार्र् सांस्कृिेन
पूर्णवाक्येन र्िखि 2
8. सूक्तयोः
• रे खार्ङ्कि / िूिपदार्न आधृत्य प्रश्नर्नमाणर्म् 3
9. भूकम्पर्वभीर्षका
• प्रश्नपत्े र्िन्तखिश्ल कान् र्वहाय पाठ्यपुस्तकाि्
10. अन्य क्तयोः 4
एकां कण्ठिश्ल कां सांस्कृिभाषया र्िखि
4. खण्डः – ‘घ’ अनुप्रयुक्त-व्याकरणम्
• सन्ेोः कारकस्य समासस्य ि पररभाषाां र्हन्दीभाषया उदाहरर्ञ्च सांस्कृिभाषया र्िखि 6
• िब्रूपार्र् (मार्सकपाठ्यक्रमे र्नर्दण ष्टिब्रूपेभ्योः ) 4
• धािुरूपार्र् (मार्सकपाठ्यक्रमे र्नर्दण ष्टधािुरूपेभ्योः ) 4
• उपपद-र्वभक्तयोः (पािाधाररि-अभ्यासाि्) 3
• अव्ययपदार्न (पािाधाररि-अभ्यासाि्) 2
• उपसिाणोः (पािाधाररि-अभ्यासाि्) 2
5. खण्डः – ‘ङ’ िहुववकल्प याः प्रश्ाः
• पािाधाररत-अभ्यासात् - सन्तन्ोः / सन्तन्च्छे दोः , समासोः / र्वग्रहोः , प्रत्ययोः सांय िोः
17
र्वय िश्च, पयाणयपदम्, र्वि मपदम्, र्विेषर्-र्विेष्यपदम्
• सांख्या (सांस्कृि-भाषायाम्), घर्टकाां दृष्ट्वा समयस्य िेखनम्
योगः 80
आन्तररक-मूल्याङ्कनम् 20
सम्पूणायङ्काः 100
2
श्रेण ः - दशम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
क्रम-सांख्या आकलनविन्दवः अङ्काः
1. खण्डः ‘क’ अपविताविोधनम्
• अपर्ििां िद्ाां िां पर्ित्वा प्रदत्तप्रश्नानाम् उत्तरार्र् यथार्नदे िां सांस्कृिेन र्िखि 10
2. खण्डः ‘ख’ रचनात्मक-काययम्
• यथार्नर्दण ष्टप्राथणनापत्ां पर्ित्वा मञ्जूषायाां प्रदत्तिब्ै ोः उर्ििररक्तिानार्न पूरयि 4
• यथार्नर्दण ष्टर्ित्ां दृष्ट्वा मञ्जूषायाां प्रदत्तिब्ै ोः उर्ििररक्तिानार्न पूरयि 4
3. खण्डः ‘ग’ पवित-अविोधनम् (पाठ्यपुस्तकम्)
पािसांख्या पािानाां नामावन आकलनविन्दवः
1. िुर्िपयाणवरर्म् • िद्ाांिस्य र्हन्दीभाषया सप्रसङ्गसरिाथणम् 4
2. बुन्तर्द्बणिविी सदा • श्ल कस्य र्हन्दीभाषया सप्रसङ्गसरिाथणम् 4
3. • द्वय ोः सूक्त् ोः भावाथं र्िखि
र्ििुिािनम्
अथवा श्ल कस्य अन्वयां मञ्जूषािोः 4
4. जननी िुल्यवत्सिा
उर्ििपदार्न र्ित्वा पूरयि
5. सुभार्षिार्न • िद्ािां पर्ित्वा प्रश्नानाम् उत्तरार्र् सांस्कृिेन
6. सौहादं प्रकृिेोः ि भा पूर्णवाक्येन र्िखि 3
7. र्वर्ित्ोः साक्षी • श्ल कां पर्ित्वा प्रश्नानाम् उत्तरार्र् सांस्कृिेन
पूर्णवाक्येन र्िखि 2
8. सूक्तयोः
• रे खार्ङ्कि / िूिपदार्न आधृत्य प्रश्नर्नमाणर्म् 3
9. भूकम्पर्वभीर्षका
• प्रश्नपत्े र्िन्तखिश्ल कान् र्वहाय पाठ्यपुस्तकाि्
10. अन्य क्तयोः 4
एकां कण्ठिश्ल कां सांस्कृिभाषया र्िखि
4. खण्डः – ‘घ’ अनुप्रयुक्त-व्याकरणम्
• सन्ेोः कारकस्य समासस्य ि पररभाषाां र्हन्दीभाषया उदाहरर्ञ्च सांस्कृिभाषया र्िखि 6
• िब्रूपार्र् (मार्सकपाठ्यक्रमे र्नर्दण ष्टिब्रूपेभ्योः ) 4
• धािुरूपार्र् (मार्सकपाठ्यक्रमे र्नर्दण ष्टधािुरूपेभ्योः ) 4
• उपपद-र्वभक्तयोः (पािाधाररि-अभ्यासाि्) 3
• अव्ययपदार्न (पािाधाररि-अभ्यासाि्) 2
• उपसिाणोः (पािाधाररि-अभ्यासाि्) 2
5. खण्डः – ‘ङ’ िहुववकल्प याः प्रश्ाः
• पािाधाररत-अभ्यासात् - सन्तन्ोः / सन्तन्च्छे दोः , समासोः / र्वग्रहोः , प्रत्ययोः सांय िोः
17
र्वय िश्च, पयाणयपदम्, र्वि मपदम्, र्विेषर्-र्विेष्यपदम्
• सांख्या (सांस्कृि-भाषायाम्), घर्टकाां दृष्ट्वा समयस्य िेखनम्
योगः 80
आन्तररक-मूल्याङ्कनम् 20
सम्पूणायङ्काः 100
2
Page 4
प्रथमः पािः - शुवच पयायवरणम्
श्ल कानाां सस्वरिायनम् , श्ल काथाणनाां ज्ञानम् , श्ल कानाां भावाथणब धनम्। अन्वयस्य ज्ञानप्रदानम्।
श्ल काधाररिानाां प्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि अभ्यासोः , सन्तन्सामान्यज्ञानम् , अव्ययानाां ज्ञानम् ,
समाससामान्यज्ञानम्। प्रश्नर्नमाणर्स्य ज्ञानप्रदानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-
अभ्यासकायणम्।
वित यः पािः - िुद्धिियलवत सदा
कथाग्रन्थपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिानाां प्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः ,
प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासकायणम्। पािे आििानाां पयाणयपदानाां र्वि मपदानाां र्विेष्य-र्विेषर्पदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्।
किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
तृत यः पािः - वशशुलालनम्
कथाग्रन्थपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिानाां प्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः ।
उपपदर्वभक्तीनाां ज्ञानप्रदानम्। पािे आििानाां पयाणयपदानाां र्वि मपदानाां र्विेष्य-र्विेषर्पदानाां प्रत्ययानाञ्च
ज्ञानप्रदानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
चतुथयः पािः - जनन तुल्यवत्सला
कथाग्रन्थपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिानाां प्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः ,
प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः । समानाथणकपदानाां र्विेषर्-र्विेष्यपदानाञ्च उर्ििमेिनस्य ज्ञानम्। सन्तन्-प्रत्ययानाञ्च
ज्ञानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
पञ्चमः पािः - सुभावषतावन
श्ल कानाां सस्वरिायनम् , श्ल काथाणनाां ज्ञानम् , श्ल कानाां भावाथणब धनम्। अन्वयस्य ज्ञानप्रदानम्। श्ल काधाररिानाां
प्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि अभ्यासोः । पािे आििानाां पयाणयपदानाां र्वि मपदानाां र्विेष्य-र्विेषर्पदानाां
किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। एकविने बहुविने वाक्यपररविणनस्य अभ्यासोः । पािान्तिणि-
अभ्यासकायणम्।
3
श्ल कानाां सस्वरिायनम् , श्ल काथाणनाां ज्ञानम् , श्ल कानाां भावाथणब धनम्। अन्वयस्य ज्ञानप्रदानम्।
श्ल काधाररिानाां प्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि अभ्यासोः , सन्तन्सामान्यज्ञानम् , अव्ययानाां ज्ञानम् ,
समाससामान्यज्ञानम्। प्रश्नर्नमाणर्स्य ज्ञानप्रदानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-
अभ्यासकायणम्।
वित यः पािः - िुद्धिियलवत सदा
कथाग्रन्थपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिानाां प्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः ,
प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासकायणम्। पािे आििानाां पयाणयपदानाां र्वि मपदानाां र्विेष्य-र्विेषर्पदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्।
किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
तृत यः पािः - वशशुलालनम्
कथाग्रन्थपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिानाां प्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः ।
उपपदर्वभक्तीनाां ज्ञानप्रदानम्। पािे आििानाां पयाणयपदानाां र्वि मपदानाां र्विेष्य-र्विेषर्पदानाां प्रत्ययानाञ्च
ज्ञानप्रदानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
चतुथयः पािः - जनन तुल्यवत्सला
कथाग्रन्थपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिानाां प्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः ,
प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः । समानाथणकपदानाां र्विेषर्-र्विेष्यपदानाञ्च उर्ििमेिनस्य ज्ञानम्। सन्तन्-प्रत्ययानाञ्च
ज्ञानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
पञ्चमः पािः - सुभावषतावन
श्ल कानाां सस्वरिायनम् , श्ल काथाणनाां ज्ञानम् , श्ल कानाां भावाथणब धनम्। अन्वयस्य ज्ञानप्रदानम्। श्ल काधाररिानाां
प्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि अभ्यासोः । पािे आििानाां पयाणयपदानाां र्वि मपदानाां र्विेष्य-र्विेषर्पदानाां
किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। एकविने बहुविने वाक्यपररविणनस्य अभ्यासोः । पािान्तिणि-
अभ्यासकायणम्।
3
Page 5
षष्ठः पािः - सौहादं प्रकृतेः शोभा
पािपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , नाट्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्। पात्रूपे नाट्ार्भनयेन पािस्य सांवादिैल्याम्
अभ्यासोः । नाट्ाांिाधाररिानाां प्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि अभ्यासोः । प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः ।
पयाणयपदानाां र्वि मपदानाां र्विेष्य-र्विेषर्पदानाां प्रत्ययानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च
ज्ञानप्रदानम्। ररक्तिानपूिेोः अभ्यासोः । पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
सप्तमः पािः - वववचत्रः साक्ष
कथापररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिानाां प्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः
प्रश्नर्नमाणर्स्य ि अभ्यासोः । र्भन्नप्रकृर्िपदानाां सन्तन्-प्रत्ययानाञ्च अभ्यासोः । किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्।
पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
अष्टमः पािः - सूक्तयः
श्ल कानाां सस्वरिायनम्, श्ल काथाणनाां ज्ञानम् , श्ल कानाां भावाथणब धनम्। अन्वयस्य ज्ञानप्रदानम्। श्ल काधाररिानाां
प्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः । प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः । पयाण यपदानाां र्वि मपदानाां समास-समस्तपदानाां र्वग्रहपदानाञ्च
ज्ञानप्रदानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
नवमः पािः - भूकम्पववभ वषका
पािपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिानाां प्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः ,
प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः । पयाणयपदानाां र्वि मपदानाां सन्तन्-सन्तन्र्वच्छे दपदानाां प्रत्ययानाां ि अभ्यासोः । समास-
समस्तपदानाां र्वग्रहपदानाञ्च ज्ञानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
दशमः पािः - अन्योक्तयः
श्ल कानाां सस्वरिायनम् , श्ल काथाणनाां ज्ञानम् , उक्तीनाां भावाथणब धनम्। अन्वयस्य ज्ञानप्रदानम्। श्ल काधाररिानाां
प्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः । रे खार्ङ्किपदार्न आधृत्य प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः । सन्तन्-सन्तन्र्वच्छे दपदानाम् अभ्यासोः ।
समास-समस्तपदानाां र्वग्रहपदानाां प्रत्ययानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-
अभ्यासकायणम्।
4
पािपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , नाट्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्। पात्रूपे नाट्ार्भनयेन पािस्य सांवादिैल्याम्
अभ्यासोः । नाट्ाांिाधाररिानाां प्रश्न त्तरार्ाम् एकपदे न पूर्णवाक्येन ि अभ्यासोः । प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः ।
पयाणयपदानाां र्वि मपदानाां र्विेष्य-र्विेषर्पदानाां प्रत्ययानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च
ज्ञानप्रदानम्। ररक्तिानपूिेोः अभ्यासोः । पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
सप्तमः पािः - वववचत्रः साक्ष
कथापररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिानाां प्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः
प्रश्नर्नमाणर्स्य ि अभ्यासोः । र्भन्नप्रकृर्िपदानाां सन्तन्-प्रत्ययानाञ्च अभ्यासोः । किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्।
पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
अष्टमः पािः - सूक्तयः
श्ल कानाां सस्वरिायनम्, श्ल काथाणनाां ज्ञानम् , श्ल कानाां भावाथणब धनम्। अन्वयस्य ज्ञानप्रदानम्। श्ल काधाररिानाां
प्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः । प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः । पयाण यपदानाां र्वि मपदानाां समास-समस्तपदानाां र्वग्रहपदानाञ्च
ज्ञानप्रदानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
नवमः पािः - भूकम्पववभ वषका
पािपररियोः , िद्वािनस्य अभ्यासोः , िद्ाांिस्य सरिाथणज्ञानम्, िद्ाांिाधाररिानाां प्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः ,
प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः । पयाणयपदानाां र्वि मपदानाां सन्तन्-सन्तन्र्वच्छे दपदानाां प्रत्ययानाां ि अभ्यासोः । समास-
समस्तपदानाां र्वग्रहपदानाञ्च ज्ञानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-अभ्यासकायणम्।
दशमः पािः - अन्योक्तयः
श्ल कानाां सस्वरिायनम् , श्ल काथाणनाां ज्ञानम् , उक्तीनाां भावाथणब धनम्। अन्वयस्य ज्ञानप्रदानम्। श्ल काधाररिानाां
प्रश्न त्तरार्ाम् अभ्यासोः । रे खार्ङ्किपदार्न आधृत्य प्रश्नर्नमाणर्स्य अभ्यासोः । सन्तन्-सन्तन्र्वच्छे दपदानाम् अभ्यासोः ।
समास-समस्तपदानाां र्वग्रहपदानाां प्रत्ययानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। किृणपदानाां र्क्रयापदानाञ्च ज्ञानप्रदानम्। पािान्तिणि-
अभ्यासकायणम्।
4
Page 6
मावसक पाठ्यक्रमस्य वशक्षण योजना (2024-25)
श्रेण ः - दशम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
मासाः पाठ्यपुस्तकस्य पाठ्यविन्दवः वशक्षणस्य पुनरावृत्ेः
नाम कालाांशाः कालाांशाः
अप्रैि िेमुषी भाि-2 प्रथमोः पािोः - िुर्िपयाणवरर्म् 4 1
अभ्यासाधाररिां सांस्कृिवर्णमािा, उच्चारर्िानार्न 3
व्याकरर्म् सन्तन्-अव्यय-प्रत्यय-समास-प्रश्नर्नमाणर्म् एिेषाां
सामान्यज्ञानम् 5
िब्रूपार्र् - अकारान्त-इकारान्त-उकारान्त
पुन्तिङ्गिब्ाोः 3
धािुरूपार्र् (परस्मैपदी) - भू, पि् , हस्, िम्, अस् 5
िकार-पररियोः - िट् िकारस्य अवब धनम् 1
मई िेमुषी भाि-2 र्द्विीयोः पािोः - बुन्तर्द्बणिविी सदा 4 1
अभ्यासाधाररिां स्वरसन्तन्ोः – दीघण-िुर्-वृन्तर्द्-यर््-अयार्दसन्तन्ोः 5
व्याकरर्म् िब्रूपार्र् - आकारान्त-स्त्रीर्िङ्गोः , ऋकारान्त-
पुन्तिङ्गोः स्त्रीर्िङ्गश्च, र्कम् (र्त्षु र्िङ्गेषु) 5
धािुरूपार्र् (आत्मनेपदी) - सेव् ,याि् ,रुि् 3
िकार-पररियोः - िृट् िकारस्य अवब धनम् 1
प्रत्ययोः - क्त,क्तविु 2
जून ग्र ष्मावकाशेषु सांस्कृतसम्बिगवतववधयः यथा :-
• सांस्कृिेन मम पररियोः
• प स्टर-िाटण -प्र जेक्टर्नमाणर्म् (सन्तन्-समास-कारकादयोः )
• र्क्रयापदिेखनम्
• र्नजसम्बन्ीनाां नाम्ना िब्रूपार्ाां र्नमाणर्म्
• सून्तक्तिेखनम् अथवा श्ल किेखनम्
• पािाधाररि-कर्िनिब्ानाम् िब्क षर्नमाणर्म्
• स्क्रेप-पुस्तकर्नमाणर्म्
जुिाई िेमुषी भाि-2 पुनरावृर्त्तकायणम् 7
िृिीयोः पािोः - र्ििुिािनम् 4 2
सांख्या - एकिोः ििां पयणन्तम् 2
अभ्यासाधाररिां सन्तन्ोः - पूवणरूप-पररूप-अनुस्वारसन्तन्ोः 2
व्याकरर्म् िब्रूपार्र् - नदी, भिवि् 2
धािुरूपार्र् (परस्मैपदी) - प्रच्छ् , हन् 2
5
श्रेण ः - दशम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
मासाः पाठ्यपुस्तकस्य पाठ्यविन्दवः वशक्षणस्य पुनरावृत्ेः
नाम कालाांशाः कालाांशाः
अप्रैि िेमुषी भाि-2 प्रथमोः पािोः - िुर्िपयाणवरर्म् 4 1
अभ्यासाधाररिां सांस्कृिवर्णमािा, उच्चारर्िानार्न 3
व्याकरर्म् सन्तन्-अव्यय-प्रत्यय-समास-प्रश्नर्नमाणर्म् एिेषाां
सामान्यज्ञानम् 5
िब्रूपार्र् - अकारान्त-इकारान्त-उकारान्त
पुन्तिङ्गिब्ाोः 3
धािुरूपार्र् (परस्मैपदी) - भू, पि् , हस्, िम्, अस् 5
िकार-पररियोः - िट् िकारस्य अवब धनम् 1
मई िेमुषी भाि-2 र्द्विीयोः पािोः - बुन्तर्द्बणिविी सदा 4 1
अभ्यासाधाररिां स्वरसन्तन्ोः – दीघण-िुर्-वृन्तर्द्-यर््-अयार्दसन्तन्ोः 5
व्याकरर्म् िब्रूपार्र् - आकारान्त-स्त्रीर्िङ्गोः , ऋकारान्त-
पुन्तिङ्गोः स्त्रीर्िङ्गश्च, र्कम् (र्त्षु र्िङ्गेषु) 5
धािुरूपार्र् (आत्मनेपदी) - सेव् ,याि् ,रुि् 3
िकार-पररियोः - िृट् िकारस्य अवब धनम् 1
प्रत्ययोः - क्त,क्तविु 2
जून ग्र ष्मावकाशेषु सांस्कृतसम्बिगवतववधयः यथा :-
• सांस्कृिेन मम पररियोः
• प स्टर-िाटण -प्र जेक्टर्नमाणर्म् (सन्तन्-समास-कारकादयोः )
• र्क्रयापदिेखनम्
• र्नजसम्बन्ीनाां नाम्ना िब्रूपार्ाां र्नमाणर्म्
• सून्तक्तिेखनम् अथवा श्ल किेखनम्
• पािाधाररि-कर्िनिब्ानाम् िब्क षर्नमाणर्म्
• स्क्रेप-पुस्तकर्नमाणर्म्
जुिाई िेमुषी भाि-2 पुनरावृर्त्तकायणम् 7
िृिीयोः पािोः - र्ििुिािनम् 4 2
सांख्या - एकिोः ििां पयणन्तम् 2
अभ्यासाधाररिां सन्तन्ोः - पूवणरूप-पररूप-अनुस्वारसन्तन्ोः 2
व्याकरर्म् िब्रूपार्र् - नदी, भिवि् 2
धािुरूपार्र् (परस्मैपदी) - प्रच्छ् , हन् 2
5
Page 7
अिस्त िेमुषी भाि-2 ििुथणोः पािोः - जननी िुल्यवत्सिा 4 1
पञ्चमोः पािोः - सुभार्षिार्न 4 1
अभ्यासाधाररिां धािुरूपार्र् - दृि् , र्िख् 2
व्याकरर्म् सन्तन्ोः - र्वसिणसन्तन्ोः 2
कारकम् - किाण , कमण 2
समासोः - अव्ययीभावसमासोः , ित्पुरुषसमासोः 2
प्रत्ययोः (कृदन्त) - क्त्वा, ल्यप् , िुमुन् 2
र्सिम्बर रिनात्मककायणम् पर्ििापर्ििावब धनम् 4 2
र्ित्ाधाररिररक्तिानपूर्िणोः 2
प्राथणनापत्ाधाररिररक्तिानपूर्िणोः 3
घर्टकाां दृष्ट्वा समयस्य िेखनम् 1
अिय वावषयक पर क्षा
अक्तूबर िेमुषी भाि-2 षष्ठोः पािोः - सौहादं प्रकृिेोः ि भा 4
सप्तमोः पािोः - र्वर्ित्ोः साक्षी 4
अभ्यासाधाररिां सन्तन्ोः - व्यञ्जनसन्तन्ोः 2
व्याकरर्म् समासोः – र्द्विुसमासोः , कमणधारयसमासोः 2
उपसिाणवब धनम् 1
कारकम् - करर्म् 1
िकारपररियोः - ि ट् िकारोः , र्वर्धर्िङ्गिकारोः 2
प्रत्ययोः (कृदन्त) - ििृ, न्तक्तन् ,यि् , ल्युट् 3
नवम्बर पुनरावृर्त्तकायणम् 7
अष्टमोः पािोः - सूक्तयोः 4 1
िेमुषी भाि-2 सन्तन्ोः - व्यञ्जनसन्तन्ोः 3
अभ्यासाधाररिां प्रत्ययोः - िव्यि् , अनीयर् 2
व्याकरर्म् समासोः - बहुव्रीर्हसमासोः 1
कारकम् - सम्प्रदानम्, अपादानम् 2
घर्टकाां दृष्ट्वा समयिेखनम् 1
र्दसम्बर िेमुषी भाि-2 नवमोः पािोः - भूकम्पर्वभीर्षका 4 1
दिमोः पािोः - अन्य क्तयोः 4 1
अभ्यासाधाररिां सन्तन्ोः - पुनरावृर्त्तोः 2
व्याकरर्म् कारकम् - सम्बन्म्, अर्धकरर्म् 2
उपपदर्वभन्तक्तोः 2
समासोः - द्वन्द्द्वसमासोः 1
प्रत्ययोः - त्व, िि् (िन्तर्द्ि), टाप् , ङीप् (स्त्री) 3
जनवरी िेमुषी भाि-2 पािानाां पुनरावृर्त्तोः 10
रिनात्मककायणम् पर्िि-अवब धनस्य पुनरावृर्त्तोः 2
6
पञ्चमोः पािोः - सुभार्षिार्न 4 1
अभ्यासाधाररिां धािुरूपार्र् - दृि् , र्िख् 2
व्याकरर्म् सन्तन्ोः - र्वसिणसन्तन्ोः 2
कारकम् - किाण , कमण 2
समासोः - अव्ययीभावसमासोः , ित्पुरुषसमासोः 2
प्रत्ययोः (कृदन्त) - क्त्वा, ल्यप् , िुमुन् 2
र्सिम्बर रिनात्मककायणम् पर्ििापर्ििावब धनम् 4 2
र्ित्ाधाररिररक्तिानपूर्िणोः 2
प्राथणनापत्ाधाररिररक्तिानपूर्िणोः 3
घर्टकाां दृष्ट्वा समयस्य िेखनम् 1
अिय वावषयक पर क्षा
अक्तूबर िेमुषी भाि-2 षष्ठोः पािोः - सौहादं प्रकृिेोः ि भा 4
सप्तमोः पािोः - र्वर्ित्ोः साक्षी 4
अभ्यासाधाररिां सन्तन्ोः - व्यञ्जनसन्तन्ोः 2
व्याकरर्म् समासोः – र्द्विुसमासोः , कमणधारयसमासोः 2
उपसिाणवब धनम् 1
कारकम् - करर्म् 1
िकारपररियोः - ि ट् िकारोः , र्वर्धर्िङ्गिकारोः 2
प्रत्ययोः (कृदन्त) - ििृ, न्तक्तन् ,यि् , ल्युट् 3
नवम्बर पुनरावृर्त्तकायणम् 7
अष्टमोः पािोः - सूक्तयोः 4 1
िेमुषी भाि-2 सन्तन्ोः - व्यञ्जनसन्तन्ोः 3
अभ्यासाधाररिां प्रत्ययोः - िव्यि् , अनीयर् 2
व्याकरर्म् समासोः - बहुव्रीर्हसमासोः 1
कारकम् - सम्प्रदानम्, अपादानम् 2
घर्टकाां दृष्ट्वा समयिेखनम् 1
र्दसम्बर िेमुषी भाि-2 नवमोः पािोः - भूकम्पर्वभीर्षका 4 1
दिमोः पािोः - अन्य क्तयोः 4 1
अभ्यासाधाररिां सन्तन्ोः - पुनरावृर्त्तोः 2
व्याकरर्म् कारकम् - सम्बन्म्, अर्धकरर्म् 2
उपपदर्वभन्तक्तोः 2
समासोः - द्वन्द्द्वसमासोः 1
प्रत्ययोः - त्व, िि् (िन्तर्द्ि), टाप् , ङीप् (स्त्री) 3
जनवरी िेमुषी भाि-2 पािानाां पुनरावृर्त्तोः 10
रिनात्मककायणम् पर्िि-अवब धनस्य पुनरावृर्त्तोः 2
6
Page 8
फरवरी पुनरावृर्त्तकायणम् 8
िेमुषी भाि-2 पर्ििापर्ििावब धनम्
रिनात्मककायणम् र्ित्ाधाररिररक्तिानपूर्िणोः 12
अभ्यासाधाररिां प्राथणनापत्ाधाररिररक्तिानपूर्िणोः
व्याकरर्म् घर्टकाां दृष्ट्वा समयस्य िेखनम्
मािण
वावषयक पर क्षा
ववशेषकथनम् –
• र्वषयर्िक्षकेभ्योः मन्तव्य दीयिे यि् िे छात्ार्ाां िब्ावल्याोः अवधारर्ायाश्च सपष्टिाां वधणनाय अध्यायेषु
प्रयुक्तायाोः िब्ावल्याोः पररभाषात्मकिब्ानाां र्टप्पर्ीपुन्तस्तका सज्जीकरर्ाय ि र्नदे र्ििां कुयुणोः ।
वनधायररतपुस्तकम् :-
• शेमुष भाग-2 दिमी कक्षायाोः कृिे पाठ्यपुस्तकम् – BSEH प्रकािनम्
7
िेमुषी भाि-2 पर्ििापर्ििावब धनम्
रिनात्मककायणम् र्ित्ाधाररिररक्तिानपूर्िणोः 12
अभ्यासाधाररिां प्राथणनापत्ाधाररिररक्तिानपूर्िणोः
व्याकरर्म् घर्टकाां दृष्ट्वा समयस्य िेखनम्
मािण
वावषयक पर क्षा
ववशेषकथनम् –
• र्वषयर्िक्षकेभ्योः मन्तव्य दीयिे यि् िे छात्ार्ाां िब्ावल्याोः अवधारर्ायाश्च सपष्टिाां वधणनाय अध्यायेषु
प्रयुक्तायाोः िब्ावल्याोः पररभाषात्मकिब्ानाां र्टप्पर्ीपुन्तस्तका सज्जीकरर्ाय ि र्नदे र्ििां कुयुणोः ।
वनधायररतपुस्तकम् :-
• शेमुष भाग-2 दिमी कक्षायाोः कृिे पाठ्यपुस्तकम् – BSEH प्रकािनम्
7
Page 9
प्रश्पत्रस्य प्रारूपम् (2024-25)
श्रेण ः - दशम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
कालः - त्रयः होराः
प्रश्ानाां प्रकारः अङ्काः सांख्या वववरणम् पूणायङ्काः
वस्तुर्नष्ठप्रश्नाोः 1 2 20
20 बहुर्वकल्पीयाोः प्रश्नाोः
अर्ििघूत्तरात्मकप्रश्नाोः 1 12 38
17 ररक्तिानपूिेोः प्रश्नाोः
16 एकपदे न उत्तरि प्रश्नाोः
5 पूर्णवाक्येन उत्तरि प्रश्नाोः
िघूत्तरात्मकप्रश्नाोः 2 5 10
5 पूर्णवाक्येन उत्तरि प्रश्नाोः
दीघण-उत्तरात्मकप्रश्नाोः 4 3 12
1 कण्ठिश्ल कोः
2 सप्रसङ्गव्याख्यात्मकप्रश्नाोः
योगः 22 80
8
श्रेण ः - दशम ववषयः - सांस्कृतम् कोडः - 049
कालः - त्रयः होराः
प्रश्ानाां प्रकारः अङ्काः सांख्या वववरणम् पूणायङ्काः
वस्तुर्नष्ठप्रश्नाोः 1 2 20
20 बहुर्वकल्पीयाोः प्रश्नाोः
अर्ििघूत्तरात्मकप्रश्नाोः 1 12 38
17 ररक्तिानपूिेोः प्रश्नाोः
16 एकपदे न उत्तरि प्रश्नाोः
5 पूर्णवाक्येन उत्तरि प्रश्नाोः
िघूत्तरात्मकप्रश्नाोः 2 5 10
5 पूर्णवाक्येन उत्तरि प्रश्नाोः
दीघण-उत्तरात्मकप्रश्नाोः 4 3 12
1 कण्ठिश्ल कोः
2 सप्रसङ्गव्याख्यात्मकप्रश्नाोः
योगः 22 80
8
Page 10
Haryana Board
Study Material
Syllabus
Model Papers
Previous Year Question Papers
Books
Notes
Study Material
Syllabus
Model Papers
Previous Year Question Papers
Books
Notes
Document Details
| Board / Org | Haryana Board |
| Exam | Class 10 |
| Type | Syllabus |
| Pages | 10 |
| Updated | 30 Apr 2026 |