CBSE Class 12 Sample Paper 2022 for Sanskrit Elective Term 2

आदर्शप्रश्नपत्रम ्
्
द्वितीयसत्रम (2021-22)
कक्षा – िादर्ी
् िकम)् (कोड सं.- 022)
संस्कृतम (ऐद्व
समयः – होराियम ् पूर्ाशङ्ाः – 40

सामान्यद्विदेर्ाः –

् िि प्रश्नपत्रे
1. कृ पया सम्यक्तया परीक्षर्ं कुर्शन्त ु यत अद्व ् 06 पृष्ठाद्वि मद्वु िताद्वि सद्वन्त।
् िि प्रश्नपत्रे
2. कृ पया सम्यक्तया परीक्षर्ं कुर्शन्त ु यत अद्व ् ु प्रश्नाः सद्वन्त।
09 प्रमखाः
3. उत्तरलेखिात पू् र्ं प्रश्नस्य क्रमाङ्ः अर्श्यं लेखिीयः।
्
4. अस्य प्रश्नपत्रस्य पठिाय 15 द्विमेषाः द्विर्ाशद्वरताः सद्वन्त। अद्विि अर्र्ौ के र्लं प्रश्नपत्रं
्
पठिीयम उत्तरपद्वु िकायां च द्वकमद्वप ि लेखिीयम।्
्
5. प्रश्नािाम उत्तराद्व ् िि स्थािे
र् उत्तरपद्वु िकायाम एकद्व ् क्रमेर् लेखिीयाद्वि।
6. प्रश्नािां द्विदेर्ाः ध्यािेि अर्श्यं पठिीयाः।
ु
7. प्रश्नसङ्ख्या प्रश्नपत्रानसारम ्
अवश्यं लेखनीया।
्
8. सर्ेषां प्रश्नािाम उत्तराद्व र् संस्कृतेि लेखिीयाद्वि।

1

वर्णनात्मकााः प्रश्ााः 40 अङ्ााः
अपद्वठतार्बोर्िम ्
1. ्
अर्ोद्वलद्वखतं गद्ांर् ं पद्वठत्वा प्रदत्ताि प्रश्नाि ् स्कृतेि उत्तरत –
सं 10
्
कदाद्वचत पञ्चदर्र्षीया ्
काद्वचत बाला द्वपत्रा सह मेलां प्रद्वत प्रद्वस्थता आसीत।् सा
अल्पे एर् र्यद्वस द्वर्द्वर्र्ास ु द्वर्द्ास ु पारङ्गता चतरु मद्वतः र्ैयशर्ाद्वलिी च आसीत।् तया
िौकया िद्ाः प्रयार्म आरब्धम ् ।् िौकायाम अन्ये
् ऽद्वप बहर्ः आसि।् यदा िौका
्
िद्ाः मध्यभागम आगता तदा तस्याः िद्ाः अपरिात भागात ् ्
भीत्या त्वरया च
्
जले तरन्तौ आगिन्तौ कौद्वचत दृष्टौ। ु
िद्ां कश्चि मकरः तौ अिर्ार्ि ्
आगिि ्
आसीत।् सर्ेषां मख
ु े भयस्य आतङ्स्य च छाया दृश्यते ि। बालायाः मख ु े अद्वप
भीद्वतः आसीत।् तस्याः भीत्याः कारर्ं त ु ि स्वद्वर्षयकद्वचन्ता, अद्वप त ु तयोः रक्षर्ं
् र्। तयोः क्रन्दिं श्रतु र्त्याः तस्याः बालायाः मिः दयािशम अभर्त
कथं स्यात इत्ये ् ।्
्
तौ रक्षर्ीयौ एर् इद्वत सङ्ल्प्य सा द्वपतरम अपश्यत ।् ततः तेि द्विर्ाद्वरता अद्वप सा
जले कू र्ददतर्ती, मीिः इर् च तरन्ती सा तयोः हिौ दृढतया गृहीत्वा िौकां प्रद्वत
आिीतर्ती। इमां घटिां दृष्ट्वा सर्ेऽद्वप आश्चयेर् िब्धाः अभर्ि ।् तस्याः द्वपता अद्वप
् भिद्वन्दतर्ाि।् तस्याःच साहसं बहुर्ा अश्लाघत।
ताम अद्व

(अ) एकपदेि उत्तरत - (के र्लं प्रश्नियम)् 1×2=2
(i) द्वपता अद्वप बद्वलकां कक कृ तर्ाि?्
ु े भयस्य आतङ्स्य च छाया दृश्यते ि?
(ii) के षां मख
(iii) कुत्र अन्येऽद्वप बहर्ः आसि?्

(आ) पूर्र्श ाक्येि उत्तरत - (के र्लं प्रश्नियम)् 2×2=4
(i) बाला कीदृर्ी आसीत?्
(ii) तौ रक्षर्ीयौ एर् इद्वत सङ्ल्प्य बाला कक कृ तर्ती?
(iii) यदा िौका िद्ाः मध्यभागम आगता ् ्
तदा द्वकम अभर्त?्
ु दस्य समद्वु चतं र्ीषशकं द्वलखत।
(इ) अस्य अििे 1×1=1

्
(ई) यथाद्विदेर्म उत्तरत - (के र्लं प्रश्नत्रयम)् 1×3=3
(i) द्विद्वश्चत्य इद्वत पदस्य पयाशय ं गद्ांर्ात द्व् चत्वा द्वलखत।
(ii) ‘श्रतु र्त्याः’इद्वत द्वर्र्ेषर्पदस्य द्वर्र्ेष्यपदं द्वकम?्
(iii) ‘द्विभीकतायाः’ इद्वत पदस्य द्वर्लोमपदं गद्ांर्ात द्व् चत्वा द्वलखत।
ु म?्
(iv) ‘सा अल्पे एर् र्यद्वस द्वर्द्ास ु पारङ्गता’ अत्र कतृपश दं कक प्रयक्त

2

रचिात्मककायशम ्
2. भर्तां द्वर्द्ालये संस्कृतद्वर्भागेि दर्द्वदर्सीयम एकं ् संस्कृतसम्भाषर्द्वर्द्वर्रम ् 1×5=5
आयोजद्वयष्यते । संस्कृतसम्भाषर्े ि ैपण्यं ्
ु प्राप्तमु इिन्तः छात्राः अध्यापकाश्च
् र्कृ त्य एकां सूचिां संस्कृतेि
यथासमयं पञ्जीकरर्ं कारयन्त ु इद्वत। एतद ् द्वर्षयम अद्व
द्वलखत –
् र्कृ त्य “जिकल्यार्सद्वमत्या” एकस्य
“सर्े सन्त ु द्विरामयाः” इद्वत लक्ष्यम अद्व
्
योगाभ्यासद्वर्द्वर्रस्य आयोजिं द्वक्रयते। अद्वर्काद्वर्काः जिाः अद्विि भागं गृहीत्वा
्
लाभाद्विताः भर्ेयःु इद्वत उद्देश्येि एकम आकषशकं द्वर्ज्ञापिं रचयत –

् र्कृ त्य संस्कृतेि अििे
3. प्रदत्ततथ्यािां सहातया अर्ोद्वलद्वखतं द्वर्षयम अद्व ु दं द्वलखत - 5
द्वर्षयः – र्रीरमाद्ं खलु र्मशसार्िम।्
र्मशपालिस्य स्वरूपम ्
ु ं सार्िम ्
र्मशपालिस्य प्रमख
र्मशपालिाय र्रीरस्य महत्त्वम ्
स्वस्थर्रीरस्य अद्विर्ायशत्वम ्
ं ु ाम।्
द्वर्षयः – सत्सङ्गद्वतः कथय कक ि करोद्वत पस
सङ्गतेः महत्त्वम ्
कीदृर्ी सङ्गद्वतः आर्श्यकी
सत्सङ्गतेः लाभाः
उपसंहारः

4. द्विम्नद्वलद्वखतर्ाक्येष ु के षाञ्चि पञ्चर्ाक्यािां संस्कृतेि अिर्ादं
ु कुरुत – 1×5=5
ु ित फू ल द्वखल रहे हैं ।
1. र्ाद्वटका में सगद्व
Fragrant flowers are blooming in the garden.
2. बच्चे खेल के मैदाि में खेल रहे थे।
Kids were playing in the playground.
3. हम कल द्वर्द्ालय में र्ृक्षारोपर् करें ग।े
Tomorrow we will plant trees in school.
4. सब छात्रों को संस्कृत पढिी चाद्वहए।
All the students must study Sanskrit.

3

5. तमु सब सखी
ु रहो।
You all be happy.
6. द्वर्ष्य गरुु से द्विर्ेदि करते हैं ।
Disciples request the Guru.
7. राजा के दोिों ओर स ैद्विक चल रहे थे।
Both the king’s sides, soldiers were walking.
पद्वठतार्बोर्िम ्
5. ्
अर्ोद्वलद्वखतं गद्ांर् ं पद्वठत्वा तदार्ाद्वरताि प्रश्नाि ् स्कृतेि उत्तरत ।
सं 3
ु
अथ सर्शद्वर्र्द्वर्टद्वपिां मध्यभागे द्वस्थतः समहाि ्
अश्वत्थदे र्ः र्दद्वत – भो भो
र्िस्पद्वतकुलप्रदीपा महापादपाः कुसमकोमलदन्तरुचः
ु लताकुलललिाश्च !
सार्द्वहताः शृण्र्न्त ु भर्न्तः। अद् मािर्र्ातैर्ािाकं समालोच्यद्वर्षयः। मािर्ा
िाम सर्ाशस ु सृद्वष्टर्ारास ु द्विकृ ष्टतमा सृद्वष्टः , जीर्सृद्वष्टप्रर्ाहेष ु मािर्ा इर् पर–प्रतारकाः
स्वाथशसार्िपरा मायाद्वर्िः कपटव्यर्हारकुर्लाः कहसाद्विरताः जीर्ाः ि द्वर्द्न्ते।
(अ) एकपदेि उत्तरत - (के र्लं प्रश्नियम)् ½×2=1
(i) पादपेष ु समालोच्य द्वर्षयः कः आसीत?्
(ii) कपटव्यर्हारकुर्लाः के सद्वन्त?
(iii) महापादपाः सार्द्वहताः कस्य र्ातां शृण्र्न्त?ु
(आ) पूर्र्श ाक्येि उत्तरत – (के र्लं प्रश्नियम)् 1×2=2
(i) जीर्सृद्वष्टप्रर्ाहेष ु मािर्ाः कीदृर्ाः जीर्ाः सद्वन्त?
(ii) अश्त्थदेर्ः कुत्र द्वस्थतः अद्वि?
(iii) महापादपाः कीदृर्ाः सद्वन्त?

6. ्
अर्ोद्वलद्वखतं पद्ं पद्वठत्वा तदार्ाद्वरताि प्रश्नाि ् स्कृतेि उत्तरत ।
सं 3
द्वगरौ कलापी गगिे पयोदो लक्षान्तरेऽकश श्च जले च पद्मम।्
इन्दुर्दिलक्षे कुमदस्य
ु बियो ्
ु यस्य द्वमत्रं ि द्वह तस्य दूरम ॥
(अ) एकपदेि उत्तरत - (के र्लं प्रश्नियम)् ½×2=1
(i) कुमदु स्य बिःु कः?
(ii) सूयर्
े सह कस्य मैत्री अद्वि?
(iii) पयोदः कुत्र द्वतष्ठद्वत?
(आ) पूर्र्श ाक्येि उत्तरत - (के र्लं प्रश्नियम)् 1×2=2
ु द्व् कयद ् दूरं द्वतष्ठद्वत?
(i) चन्द्रः कुमदात
(ii) कलाद्वपिः द्वमत्रं कः अद्वि?
(iii) पद्मं कं दृष्ट्वा द्वर्कसद्वत?
4

7. ्
अर्ोद्वलद्वखतं िाट्ांर् ं पद्वठत्वा तदार्ाद्वरताि प्रश्नाि ् स्कृतेि उत्तरत ।
सं 3
(योगद्वर्क्षकः कक्षायां प्रद्वर्र्द्वत)
छात्राः - िमो िमः आचायश! स्वागतम अत्र ् भर्तां कक्षायाम।्
ु क
योगाचायशः - छात्राः ! भर्न्तः सम्प्रद्वत समत्स ु ाः दृश्यन्ते। काऽद्वप द्वर्द्वर्ष्टाः
द्वजज्ञासा अद्वि द्वकम?्
सागरः े ज्ञातमु ्
- भो आचायश ! र्यं सर्े योगस्य उपयोद्वगतायाः द्वर्षये सम्यग्रूपर्
ु ाः िः।
उत्सक
्
योगाचायशः - द्वप्रयिात्राः! कक भर्न्तः जािद्वन्त यत योगर्ास्त्रे र्रीरस्य मिसः च
द्वियमिं प्रद्वतपाद्वदतं र्तशत।े अस्य ज्ञािेि अभ्यासेि च भर्न्तः
स्वाध्यायेऽद्वप एकाग्रतां र्र्शद्वयत ं ु सक्षमाः भद्वर्ष्यद्वन्त।
(अ) एकपदेि उत्तरत - (के र्लं प्रश्नियम)् ½×2=1
(i) छात्राः कक्षायां योगद्वर्क्षकं कथं सम्बोर्यद्वन्त?
(ii) योगद्वर्क्षकः कुत्र प्रद्वर्र्द्वत?
(iii) छात्राः कीदृर्ाः दृश्यन्ते?
(आ) पूर्र्श ाक्येि उत्तरत - (के र्लं प्रश्नियम)् 1×2=2
(i) छात्राः योगस्य अभ्यासेि कद्विि सक्षमाः ् भद्वर्ष्यद्वन्त?
(ii) छात्राः कक ज्ञात ं ु समत्स
ु क ु ाः आसि?्
् ि?
(iii) योगर्ास्त्रे कस्य द्वियमिं प्रद्वतपाद्वदतम अद्व

8. अर्ोद्वलद्वखतभार्ाथे द्वरक्तस्थािपूर्तत मञ्जूषापदसहायतया कुरुत – 1×3=3
“कायं र्ा सार्येयम, ् देहं र्ा पातयेयम।”
्
भार्ाथशः – संसारे ये के चि कतशव्यपरायर्ाः जिाः सद्वन्त ते (i) ................ अद्वप
स्वद्विर्ाशद्वरतं कायं पूरयद्वन्त।तेषां मागे द्वकयन्तोऽद्वप द्वर्घ्ाः आगिेयःु
ु
ते (ii) ................ कदाद्वप ि द्वर्रमद्वन्त।तादृर्ाः कतशव्यद्विष्ठमहापरुषाः
(iii) ……………… अद्वप मोहं ि कुर्शद्वन्त।
ु
“अिं द्वजगद्वमषभशगर्ाि ्
भास्करः द्वसन्दूरिर्–स्नातािाद्वमर् र्रुर्द्वदगर्लद्वम्बिाम ्
अरुर्र्ाद्वरर्ाहािामभ्यन्तरं प्रद्वर्ष्टः।“
भार्ाथशः – अत्र सायङ्ालीिं (i) …………… सौन्दयं र्र्दर्तम अद्व ् ि। यदा सूयःश
अिं गिद्वत तदा पद्वश्चमद्वदक ् रक्तर्र्ैः मेघ ैः (ii) ...………भर्द्वत।
् घाः द्वसन्दूरमये जले स्नात्वा आगताः सद्वन्त।
तद ् दृश्यं दृष्ट्वा प्रतीयते यत मे
तादृर्ेष ु रक्तर्र्ीयेष ु मेघषे ु (iii) …..……….. अिं गिद्वत।

5

मञ्जूषा –

स्वकायाशत, ् प्राकृ द्वतकं , सूयःश , स्वप्रार्ािाम ,् आिाद्वदता, द्वर्षमपद्वरद्वस्थतौ।

9. अर्ोद्वलद्वखत-अिये द्वरक्तस्थािाद्वि पूरयत - (के र्लं पद्मेकम)् 1×3=3
दातव्यं भोक्तव्यं र्िद्वर्षये सञ्चयो ि कतशव्यः।
ु
पश्येह मर्करीर्ां सद्वञ्चतमथं हरन्त्यन्ये।।
अियः – र्िद्वर्षये(i)... ……… ि कतशव्यः(र्िं) दातव्यं भोक्तव्यं (र्ा)। इह
(ii) ............... मर्क ्
ु रीर्ां सद्ववर्तम (iii) ………… अन्ये हरद्वन्त।

ु
ददाद्वत प्रद्वतगृह्णाद्वत गह्यमाख्याद्व त पृिद्वत।
ु े भोजयते च ैर् षद्विर्ं प्रीद्वतलक्षर्म॥्
भङ्क्त
अियः – ददाद्वत प्रद्वतगृह्णाद्वत (i) .................आख्याद्वत पृिद्वत (ii) .................
भोजयते च एर् प्रीद्वतलक्षर्ं (iii) .................... (भर्द्वत)।
मञ्जूषा –
ु े , अथशम ,् सञ्चयः , गह्यम
भङ्क्त ु ,् षद्विर्ं , पश्य

*****************************

6