Page 1
CBSE BOARD
SAMPLE
PAPER
2026
SOLUTIONS
DOWNLOAD
Page 2
संस्कृतम् (ऐच्छिकम्, कोड-सङ् ख्या - 022)
आदर्श-प्रश्नपत्रम्
कक्षा - द्वादर्ी (2025-26)
अवध िः – होरात्रयम् अङ्कयोजना उत्तरसङ्केताश्च पू र्ाश ङ्कािः – 80
अव ातव्यम् -
(i) अस्याम् अङ्कयोजनायाां प्रदत्तानन उत्तरानि ननदर्ाा त्मकानन सन्ति। प्रदत्तानन उत्तरानि
अनिररच्यानि सन्दर्ाा नुसारम् अन्यानन उत्तरानि र्नििु म् अर्ा न्ति।
(ii) यधद छात्रिः अधतररक्त-प्रश्नानाम् उत्तराधर् धिखधत तधहश छात्रधहताय यत्र अध कािः
अङ्कािः दातं र्क्यन्ते तादृर्ानां प्रश्नानां मूल्याङ्कनं करर्ीयम्।
(iii) अनुच्छेदां श्लोकां िा आधृत्य ये प्रश्ााः िे अिबोधात्मकााः सन्ति। अिाः निद्यानथा नाः
अनुच्छेदे प्रदत्तर्ब्दानाां स्थाने समर्ाि-ियाा यिानि-र्ब्दानाां प्रयोगां किुुं र्क्नुिन्ति।
िदथा म् अङ्कााः दे यााः । यनद निद्यानथा नाः उत्तरदान-समये समुनििानाां निर्क्तीनाां ििनानाां
प्रयोगां न कुिान्ति िनर्ा अांर्िाः अङ्कााः किा नीयााः न िु सम्पूिाा ङ्कााः ।
(iv) त्रुनििूिाििान्यै व्याकरिात्मक-प्रयोगाय ि अनुिाििाः अङ्कााः किा नीयााः न िु
सम्पूिाा ङ्कााः ।
(v) आां नर्क-दृष्ट्या समुनििे भ्याः उत्तरे भ्याः अनि अङ्कााः दे यााः ।
(vi) ‘ख’ खण्डे (रिनात्मक-काये) िाक्यरिना प्रमुखा न िु िाक्यसौन्दया-ित्त्वम्। अिाः
आां नर्किाक्यर्ु द्धये अनि अङ्कााः दे यााः ।
(vii) प्रश्नधनमाशर्स्य प्रश्ने ½ अङ्किः वाक्यिे खनाय अच्छि, ½ अङ्कश्च प्रश्नवाचकधचह्नाय।
परं सम्यक्- प्रश्नधनमाशर्ं यदा स्यात्तदा एव प्रश्नवाचकधचह्नस्य कृते अङ्कािः प्रदे यािः ।
खण्डिः - ‘क’
अपधितावबो नम् 10 अङ्कािः
1. अ ोधिच्छखतं गद्ांर्ं पधित्वा प्रदत्तान् प्रश्नान् संस्कृतेन उत्तरत – 10
(अ) एकपदे न उत्तरत - (केविं प्रश्नद्वयम्) 2×1=2
(i) प्रानिनाः
(ii) किा व्यिालनेन / किा व्यिालनेनैि
(iii) स्वकिा व्यम्
(आ) पू र्शवाक्येन उत्तरत - (केविं प्रश्नद्वयम्)
(i) निद्याध्ययनम्, िररत्र–ननमाा िम्, स्वदे र्स्य समाजस्य ि सेिा, सदािारस्य 2×2=4
िालनम्, िरोिकाराः ि इत्यादीनन किा व्यानन सिवाः मानिैाः सत्यननष्ठया
िालनीयानन।
(ii) सम्यक्तया किाव्यिालनेनैि मानिाः जीिने सिानिधाम् उन्ननिां प्राप्नोनि।
(iii) मानिैाः अननिायात्वेन करिीयां कमा एि किा व्यम् इनि उच्यिे।
Page 1 of 7
Page 3
(इ) अस्य अनिे दस्य कृते उपयक्तं र्ीर्शकं संस्कृतेन धिखत – 1
किा व्यिालनम् एि धमााः / किा व्यिालनस्य मर्त्त्वम् / किा व्यिालनम् अथिा
अन्यि् 3×1=3
नकमनि समुनििां र्ीर्ाकां छात्रााः ले न्तखिुां र्क्नुिन्ति।
(ई) धनदे र्ानसारम् उधचतम् उत्तरं धचत्वा धिखत-
(क) (iv) मर्ािुरुर्ााः
(ख) (ii) मानिाः
(ग) (i) सििम्
खण्डिः - ‘ख’
रचनात्मककायशम् 10 अङ्कािः
2. अ भवान् अधनमेर्िः धवगतर्ीतावकार्े संस्कृतसंवादर्ािायां भागं गृ हीतवान्। 5
तस्यािः अनभवान् वर्शधयतं स्वधमत्रं स ीन्द्रं प्रधत पत्रमेकं प्रदत्तसङ्केतानां
सहायतया संस्कृतभार्या धिखत।
आ भवती सृधटिः नवधदल्लीस्थे सरस्वतीधवहारे धनवसधत। भवत्ािः क्षेत्रे बहुधदनेभ्यिः
नगरधनगमस्य अवकरवाहनं नागिधत। तस्मात्कारर्ात् रथ्यास सवशत्र
अवकरम् एकधत्रतम् अभवत् । अतिः तदवकरम् उत्थापधयतं क्षेत्रे च
स्विताव्यवस्थां दृढीकतुं नगरधनगमाध काररर्ं प्रधत प्रदत्तसङ्केतानां
सहायतया संस्कृतभार्या पत्रमेकं धिखत।
छात्रााः िूिुं ित्रां ले न्तखष्यन्ति। र्ुद्धित्राय िूिाा ङ्कााः प्रदे यााः । व्याकरिसम्बद्ध-दोर्ेभ्याः
आां नर्करूिेिैि अङ्कााः किा नीयााः न िु िूिाा ाः ।
3. अप्रदत्ततथ्यानां सहायतया अ ोधिच्छखतं धवर्यम् अध कृत् धवंर्धततिः 5
पञ्चधवंर्धतर्ब्दात्मकम् अनिे दमेकं संस्कृते न धिखत –
धवर्यिः – स्वस्थर्रीरे एव स्वस्थमनसिः वासिः ।
जीिने स्वास्थ्यस्य मर्त्त्वम्
स्वस्थां र्रीरम् एि मनुष्यस्य िास्तनिकी सम्पद्
र्रीरे ि सर् मनसाः सम्बन्धाः
उर्योाः आरोग्यस्य उिायााः उिसांर्ारश्च
निर्यम् आधृत्य छात्रााः सरलम् अनुच्छेदां ले न्तखष्यन्ति। निर्यसम्बद्धिायै 2½
अङ्कााः र्ानर्कर्ु द्धिायै ि 2½ अङ्कााः दािव्यााः ।
आ अथवा
धहन्दीभार्या आङ् लभार्या वा धिच्छखतानां वाक्यानां संस्कृतेन अनवादं
करुत।
1. सिाप्रथमम् आयार्िाः अिदि् यि् िृनथिी सूयुं िररिाः भ्रमनि।
2. ियां िार्नानन सािधानिया िालयेम।
3. त्वम् अधुनैि आििां गत्वा र्ाकानन आनय।
Page 2 of 7
Page 4
4. अस्माकां र्ारिदे र्ाः निर्् िििले सुर्ोर्िे ।
5. नकां यूयां कायाक्रमे र्ागां ग्रर्ीष्यथ?
खण्डिः - ‘ग’
अनप्रयक्तव्याकरर्म् 15 अङ्कािः
4. अ अ ोधिच्छखतवाक्येर् रे खाधङ्कतपदानां सच्छधं सच्छधिे दं वा कृत्वा धिखत। 3×1=3
(क) आिायााः प्रार्ायामेत्ाधदकं स्पष्टीकृत्य एि कक्ाां समाियनि।
(ख) कायुं समाप्य स्वगृर्ां प्रत्ागमनं + च िस्य िैनर्ष्ट्यमासीि् ।
(ग) गौरिः + यवा र्येन ििािश्रेण्युिरर गच्छनि।
आ
अ ोधिच्छखतवाक्येर् रे खाधङ्कतपदानां सच्छधं सच्छधिे दं वा कृत्वा धिखत।
(क) तयेच्छितं दे िाः प्रनििादयनि।
(ख) र्ूरम् + कण्टकधमव िररर्रनि।
(ग) कायािे ह्यिर्ाः कमा सिााः प्रकृधतजै गशर्ैिः ।
5. रे खाधङ्कतपदानां प्रकृधतप्रत्यौ संयोज्य धवभज्य वा उधचतम् उत्तरं धचत्वा 3×1=3
धिखत।
(क) (ii) कुर्ल+निनन
(ख) (i) उक्तिान्
(ग) (iv) अप्रबोध + िाि्
6. मञ्जूर्ायां प्रदत्तैिः समधचतै िः अव्ययपदै िः ररक्तस्थानाधन पू रधयत्वा वाक्याधन 3×1=3
धिखत।
(क) उच्ैिः स्वनेन किलीकृिम् इि गगनिलम्।
(ख) छात्रााः योगनर्क्ायााः प्रायोनगकां व्यिर्ारां श्विः कररष्यन्ति।
(ग) दे दीप्यमानर्रीराः समुद्राः सहसा आगत्य ब्राह्मिम् अिदि्।
7. अ
कोष्ठके प्रदत्तर्ब्दे र् समधचतां धवभच्छक्तं प्रयज्य वाक्येर् ररक्तस्थानाधन पू रयत। 3×1=3
(क) िे उदारनित्तेन मह्यम् (अस्मि्) क्माां दास्यन्ति।
(ख) सिेर्ाां प्रानिनाम् अन्नेन (अन्न) एि प्रािधारिां र्िनि।
(ग) रे , रे , महाराजं (मर्ाराज) प्रनि काः क्नत्रयाः ?
आ
कोष्ठके प्रदत्तर्ब्दे र् समधचतां धवभच्छक्तं प्रयज्य वाक्येर् ररक्तस्थानाधन पू रयत।
(क) नधग् जाल्मान् (जाल्म)।
(ख) योगाः कमशस (कमान्) कौर्लम्।
(ग) एिे र्ाां रत्नानाां मध्ये यि् तभ्यं (युष्मि् ) रोििे िद् गृर्ाि।
Page 3 of 7
Page 5
8. अ ोधिच्छखतवाक्येर् रे खाधङ्कतपदानां समधचतं धवग्रहं समिपदं वा धचत्वा 3×1=3
धिखत।
(क) (iii) अनिद्यया
(ख) (i) दु बाला आर्ा यस्य साः
(ग) (ii) अरुन्धिीजनकौ
खण्डिः - (घ)
(i) पधितावबो नम् 25 अङ्कािः
9. अ ोधिच्छखतं गद्ांर्ं पधित्वा तदा ाररतान् प्रश्नान् संस्कृते न उत्तरत – 5
I. एकपदे न उत्तरत - (केविं प्रश्नद्वयम्) 2×½=1
(i) अश्रुधारा
(ii) कौिू र्लिर्ाि्
(iii) नित्रािाम् 2×1=2
II. पूर्शवाक्येन उत्तरत - (केविं प्रश्नद्वयम्)
(i) सिे अश्रुलहृदयैाः सौप्रस्थाननकीां ज्ञानििििाः ।
(ii) श्रीनायाराः कायाा लयनलनिकां दानयत्वर्स्तािरिित्रकां सज्जीकिुाम्
अकथयि्।
2×1=2
(iii) श्रीनायाराः सिेभ्याः ननिेदनयिुम् अकथयि् – ‘यनद कस्मैनिद् अज्ञािे न मया
रूक्ो
व्यिर्ाराः प्रदनर्ा िाः स्याि् , िदथुं िे मह्यमुदारनित्तेन क्माां प्रदास्यन्ति’ इनि ।
III. (अ) धनदे र्ानसारम् उत्तरत -
(i) आद्रीकरोनि स्म
(ii) अिनमय्य
(आ) धनदे र्ानसारम् उत्तरत -
(i) र्ागम्
(ii) कौिू र्लिर्ाि्
10. अ ोधिच्छखतं पद्द्वयं पधित्वा तदा ाररतान् प्रश्नान् संस्कृते न उत्तरत - 5
I. एकपदे न उत्तरत - (केविं प्रश्नद्वयम्) 2×½=1
(i) अकमािाः
(ii) नसन्तद्धम्
(iii) ननयिम् 2×1=2
II. पूर्शवाक्येन उत्तरत - (केविं प्रश्नद्वयम्)
(i) कमािाम् अनारम्भाि् नैष्कम्युं सुननश्चिां नान्तस्त।
(ii) अकमािाः अनधकां प्रर्ां सनीयां कमा अन्तस्त।
(iii) र्रीरयात्रायााः नसद्धिायै िुरुर्ाः कमा कुयाा ि्। 2×1=2
Page 4 of 7
Page 6
III. (अ) धनदे र्ानसारम् उत्तरत -
(i) त्वम्
(ii) कमा
(आ) धनदे र्ानसारम् उत्तरत -
(i) सांन्यसनाि्
(ii) अकमािाः
11. अ ोधिच्छखतं नाट्ांर्ं पधित्वा तदा ाररतान् प्रश्नान् संस्कृते न उत्तरत – 5
I. एकपदे न उत्तरत - (केविं प्रश्नद्वयम्) 2×½=1
(i) श्यामिट्टे
(ii) यमाः
(iii) योगाङ्गानाम् 2×1=2
II. पूर्शवाक्येन उत्तरत - (केविं प्रश्नद्वयम्)
(i) स्वनिर्यसम्प्रयोगे नित्तस्वरूिानुकार इिेन्तियािाां प्रत्यार्ाराः ।
(ii) योगाङ्गानाां फलां ज्ञािुां छात्रािाां मर्िी उत्कण्ठा ििा िे।
(iii) र्ौिसिोर्ििाः स्वाध्यायेश्वरप्रनिधानानन ननयमााः सन्ति। 2×1=2
III. (अ) धनदे र्ानसारम् उत्तरत -
(i) छात्रााः
(ii) मर्िी
(आ) धनदे र्ानसारम् उत्तरत -
(i) साम्प्रिम्
(ii) अिररग्रर्ाः
12. अ ोधिच्छखतवाक्येर् रे खाधङ्कतपदाधन आ ृत् प्रश्नधनमाशर्ं करुत – 4×1=4
(क) नर्ििीरिराः कस्मात् न निरमनि?
(ख) केन सिोऽनि ब्राह्मिसमूर्ो दनक्िया िोनर्िाः ?
(ग) कीदृर्ान् गुरून् अिधीरयिाः खेदयन्ति?
(घ) िीक्ष्ििरा ह्यायुधश्रेियाः कस्य अनि दृप्ाां िािां न सर्िे?
13. अ ोधिच्छखतस्य श्लोकस्य अन्वयं धिखत। 3
अन्वयिः – अनर्यास्यमानाि् कुबेराि् लब्धां िां समस्तम् एि र्ासुरर्े मरानर्ां र्ूिनिाः
कौत्साय
सुमेरोाः िज्रनर्न्नां िादम् इि नददे र्।
Page 5 of 7
Page 7
14. अ अ ोधिच्छखतस्य श्लोकस्य भावाथुं संस्कृतभार्या धिखत। 3
छात्रााः श्लोकस्य र्ािाथुं सांस्कृिे न स्वयां ले न्तखष्यन्ति। समुनििर्ािाथाा य िूिाा ाः अङ्कााः
प्रदे यााः ।
व्याकरनिकार्ु द्धीनाां कृिे आां नर्करूिेि अङ्कााः किा नीयााः ।
आ
‘र्कनासोपदे र्िः ’ इधत पािम् आ ृत् मच्छिर्ा र्कनासेन प्रदत्तोपदे र्स्य
सारं सङ्क्षेपे र् संस्कृतभार्या धिखत।
‘र्ु कनासोिदे र्ाः ’ इनि िाठम् आधृत्य मन्तििा र्ु कनासेन प्रदत्तोिदे र्स्य सारां
छात्रााः सङ्क्षेिेि सांस्कृिर्ार्या ले न्तखष्यन्ति। समुनिििथ्यानाां कृिे िूिाा ाः अङ्कााः
प्रदे यााः । व्याकरनिकार्ुद्धीनाां कृिे आां नर्करूिेि अङ्कााः किा नीयााः ।
खण्डिः - (घ)
(ii) सं स्कृत–साधहत्े धतहासस्य सामान्यिः पररचयिः 10 अङ्कािः
15. अ ोधिच्छखतप्रश्नानाम् उत्तराधर् धवकल्पेभ्यिः धचत्वा धिखत। 3×1=3
(क) (iii) कानलदासाः
(ख) (i) र्गिान् र्ङ्कराः
(ग) (iv) मर्ार्ारिम्
16. प्रश्नानाम् उत्तराधर् धवकल्पेभ्यिः धचत्वा धिखत। 3×1=3
(क) (ii) आख्यानयका
(ख) (i) जीिन्धरिम्पू
(ग) iv) नत्रनिक्रमर्ट्टाः
17. प्रदत्तधवकल्पेभ्यिः समधचतम् उत्तरं धचत्वा धिखत। 4×1=4
(क) (ii) यजुिेदाि्
(ख) (i) र्ासाः
(ग) (iii) र्ाररिुत्रप्रकरिम्
(घ) (ii) िीररसाः
खण्डिः -‘ङ’
छन्दोऽिङ्कारपररचयिः - 10 अङ्कािः
18. (अ) अ ोधिच्छखतप्रश्नानाम् उत्तराधर् धिखत। 3×1=3
(क) िूिाा िरौ िोयननधीिगाह्य न्तस्थिाः िृनथव्या इि मानदण्डाः ।
(ख) उक्ता िसिनिलका िर्जाजगौगाः ।
Page 6 of 7
Page 8
(ग) ऽ।।
2×1=2
(आ) (आ) अ ोधिच्छखतश्लोकपङ् च्छक्तर् प्रयक्तं छन्दिः पररचीय तस्य नाम धिखत।
(क) मानलनी
(ख) मन्दाक्रािा
19. (अ) अ ोधिच्छखतप्रश्नानाम् उत्तराधर् धिखत। 3×1=3
(क) सत्यथे िृथगथाा यााः स्वरव्यञ्जनसांर्िे ाः ।
क्रमेर् ते नैवावृधत्तयशमकं धवधनगद्ते।।
(ख) उच्छलद् र्ूरर कीलालाः र्ु र्ुर्े िानर्नीिनिाः ।
(ग) िद्रूिकमर्ेदो याः उिमानोिमेययोाः । 2×1=2
(आ) अ ोधिच्छखतास श्लोकपङ् च्छक्तर् प्रयक्तािङ्कारस्य नाम धिखत।
(क) उिमा
(ख) अनुप्रासाः
**********************************
Page 7 of 7
Page 9
Study Materials
Notes
Model Papers Class 6 Notes
Sample Papers Class 7 Notes
Half Yearly Sample Papers Class 8 Notes
Class 9 Notes
Important Resources
Class 10 Notes
Periodic Table
Class 11 Notes
Writing Skills / Formats
Maps of India / World Class 12 Notes
Books and Solutions
NCERT Books
NCERT Book Solutions
HC Verma Chapter Wise Solutions
RD Sharma Solutions
CGBSE Solutions