CBSE Class 12 Sample Paper 2023 Sanskrit Elective

कक्षा – द्वादशी
सं स्कृ तम् (ऐच्छिकम्, कोड सं .-022)
आदशशप्रश्नपत्रम् – 2022-23

समयः – होरात्रयम् पूर्ाशङ्ाः – 80

सामान्यनिदे शाः -

• कृ पया सम्यक्तया परीक्षर्ं कु र्शन्तु यत् अच्छिि् प्रश्नपत्रे 11 पृष्ठानि मुनितानि सच्छन्त।
• कृ पया सम्यक्तया परीक्षर्ं कु र्शन्तु यत् अच्छिि् प्रश्नपत्रे 19 प्रमुखाः प्रश्नाः सच्छन्त।
• उत्तरलेखिात् पूर्ं प्रश्नस्य क्रमाङ्ः अर्श्यं लेखिीयः ।
• अस्य प्रश्नपत्रस्य पठिाय 15 निमेषाः निर्ाशररताः सच्छन्त। अच्छिि् अर्र्ौ के र्लं प्रश्नपत्रं पठिीयम्
उत्तरपुच्छिकायां च नकमनप ि लेखिीयम्।

प्रश्नपत्रस्वरूपम् -
खण्डः (क) अपनठत-अर्बोर्िम् - 10 अङ्ाः
खण्डः (ख) रचिात्मक–कायशम् - 10 अङ्ाः
खण्डः (ग) अिुप्रयुक्त–व्याकरर्म् - 15 अङ्ाः
खण्डः (घ) (i) पनठत-अर्बोर्िम् - 25 अङ्ाः
(ii) सं स्कृ तसानहत्येनतहासपररचयः - 10 अङ्ाः
खण्डः (ङ) छन्दोऽलं कारपररचयः - 10 अङ्ाः

निदे शाः –
(i) अच्छिि् प्रश्नपत्रे पञ्च खण्डाः सच्छन्त।
(ii) प्रत्येकं खण्डम् अधर्कृ त्य उत्तराधर् एकच्छिि् स्थािे क्रमेर् लेखिीयानि।
(iii) प्रश्नसङ्ख्या प्रश्नपत्रािुसारम् अर्श्यमेर् लेखिीया।
(iv) सर्ेषां प्रश्नािाम् उत्तराधर् सं स्कृ तेि लेखिीयानि।
(v) प्रश्नािां निदेशाः ध्यािेि अर्श्यं पठिीयाः ।

Page 1 of 11

खण्डः - ‘क’
अपनठत-अर्बोर्िम् 10 अङ्ाः
1. अर्ोधलधखतं गद्ांशं पनठत्वा प्रदत्ताि् प्रश्नाि् सं स्कृ तेि उत्तरत – 10
कच्छिंच्छ‍चत् अधर्ष्ठािे चत्वारो जिाः परस्परं नमत्रत्वम् आपनिाः र्सच्छन्त ि। बालभार्े तेषां मनतः
अजायत-‘भोः ! देशान्तरं गत्वा नर्द्ायाः उपाजशिं करर्ीयम्’ इनत। अथ अन्यच्छिि् नदर्से तानि
चत्वारर नमत्राधर् परस्परं नि‍चयं कृ त्वा नर्द्ोपाजशिाय कान्यकु ब्जम् (कनिौजम्) अगिि् तत्र च
नर्द्ामठं प्राप्य नर्द्ाध्ययिम् अकु र्शि्। एर्ं द्वादशर्षाशधर् यार्देकधचत्ततया पनठत्वा नर्द्ाकु शला:
ते सर्े सञ्जाताः । ततः तः चतुधभशः नमधलत्वा निधितम् यत् ‘र्यं सर्शनर्द्ापारङ्गताः तदुपाध्यायाद्
अिुमनतं लब्ध्वा स्वदेशं गिामः ’। गुर्ाशदेशं प्राप्य सर्े स्वदेशं प्रनत गताः यद्नप नर्द्ापारङ्गतािे
तथानप लोकव्यर्हारार्ां ज्ञािाभार्ात् सर्शत्र हास्यमुपगताः । अतः जीर्िे व्यर्हारज्ञािं िूिम्
आर्श्यकनमनत, व्यर्हारज्ञािं नर्िा के र्लं शास्त्रज्ञािं सर्शदा हास्यकारर्मेर् भर्नत।
कथ्यते अनप – अनप शास्त्रेषु कु शलाः लोकाचारनर्र्धजशताः ।
सर्े ते हास्यतां याच्छन्त यथा ते मूखशपच्छण्डताः ॥
(अ) एकपदे ि उत्तरत- (के र्लं प्रश्नद्वयम्)
1×2=2
(क) सर्शनर्द्ापारङ्गताः जिाः कु त्र गन्तुम् इिच्छन्त?
(ख) जीर्िे कीदृशं ज्ञािम् आर्श्यकं भर्नत?
(ग) चत्वारर नमत्राधर् नर्द्ोपाजशिाय कु त्र अगिि्?
(आ) पूर्शर्ाक्येि उत्तरत- (के र्लं प्रश्नद्वयम्) 2×2=4
(क) चत्वारो जिाः नकमथं देशान्तरं गन्तुम् इिच्छन्त ि?
(ख) जिाः कान्यकु ब्जे कनत र्षाशधर् यार्त् अर्ीतर्न्तः ?
(ग) कीदृशाः जिाः हास्यतां याच्छन्त?
(इ) अस्य अिुिेदस्य कृ ते उपयुक्तं शीषशकं सं स्कृ तेि धलखत- 1

(ई) निदे शािुसारम् उधचतम् उत्तरं धचत्वा धलखत- (के र्लं प्रश्नत्रयम्) 1×3=3

(क) ‘सर्े ते हास्यतां याच्छन्त’ अत्र ‘ते’ इनत कतृशपदस्य नक्रयापदं नकम्?
(i) सर्े (ii) याच्छन्त
(iii) हास्यताम् (iv) यथा
(ख) ‘यद्नप नर्द्ापारङ्गतािे’ अत्र ‘निपुर्ाः ’ इनत पदस्य पयाशयपदं नकम्?
(i) ते (ii) नर्द्ा
(iii) पारङ्गताः (iv) यद्नप

Page 2 of 11

(ग) ‘शास्त्रज्ञािं हास्यकारर्मेर् भर्नत’ अत्र नकं नर्शेष्यपदम्?
(i) शास्त्रज्ञािम् (ii) हास्यकारर्म्
(iii) एर् (iv) भर्नत
(घ) ‘र्यं सर्शनर्द्ापारङ्गताः स्वदेशं गिामः ’ अत्र ‘र्यम्’ इनत सर्शिामपदं के भ्यः प्रयुक्तम्?
(i) कु शलेभ्यः (ii) तेभ्यः
(iii) स्वदेशाय (iv) चतुनमशत्रेभ्यः

खण्डः - ‘ख’
रचिात्मक–कायशम् 10 अङ्ाः
2. भर्ाि् भर्ती र्ा गङ्गटोकिगरे र्सनत। धसनिम–प्रदे शस्य प्राकृ नतकसौन्दयं सम्पदां च र्र्शयि् / 1×5=5
र्र्शयन्ती नदल्लीर्ाधसिं स्वनमत्रं प्रनत मञ्जष
ू ायां प्रदत्तसङ्े तािां सहायतया पत्रमेकं धलखत।
मञ्जष
ू ा-
िमो िमः , भारतस्य, पूर्शभागे, प्राकृ नतकसौन्दयशम्, हरीनतमा, पयशटिस्थलम्,
प्रधसद्धम्, र्िसम्पदा, पयशटकािाम् आकषशर्के न्द्रम्, कञ्चिजङ्गाधशखरम्,
सपररर्ारम, आगितु, नमधलत्वा, भ्रनमष्यामः , प्रर्ामाि्, निर्ेदयतु

अथर्ा
स्वनर्द्ालयस्य प्रर्ािाचायं प्रनत पत्रं धलधखत्वा निर्ेदयतु यत् पुिकालये सं स्कृ तिात्रेभ्यः
अनतररक्तपठिाय सं स्कृ तबालसानहत्यस्य लघुकथापुिकािां च व्यर्स्थां कारयतु।
मञ्जष
ू ा-
सेर्ायाम्, श्रीमन्तः प्रर्ािाचायाशः , पुिकालये, सं स्कृ तपुिकािाम्, व्यर्स्थाय,
अनतररक्तपठिाय, रुधचर्र्शिम्, पठिकौशलनर्कासाय, आर्श्यकम्, छात्रार्ाम्,
ि सच्छन्त, सं स्कृ तपठिाय, प्रेररताः , उपकारः , भर्ताम्, आज्ञाकाररर्ः , भनर्ष्यनत,
र्न्यर्ादाः , सनर्ियम्, निर्ेदिम्।

3. प्रदत्ततथ्यािां सहायतया अर्ोधलधखतं नर्षयम् अधर्कृ त्य सं स्कृ तेि अिुिेदं धलखत – 5
नर्षयः – नर्द्ानर्हीिः पशुः ।
नर्द्ायाः महत्त्वम्
मािर्स्य समग्रः नर्कासः भर्नत

Page 3 of 11

उदाहरर्माध्यमेि नर्द्ायाः महत्त्वप्रनतपादिम्
नर्द्ायाः लाभाः उपसं हारि
अथर्ा
नहन्दीभाषया आङ् लभाषया र्ा धलधखतर्ाक्येषु के षाञ्चि पञ्चर्ाक्यािां सं स्कृ तेि अिुर्ादं कु रुत।
1. नहलते हुए र्ृक्षों से पत्ते नगर रहे थे।
The leaves were falling from the shaking trees.
2. सं स्कृ तभाषा सभी भषाओं की जििी ह।
Sanskrit language is the mother of all languages.
3. रामायर् और महाभारत भारतीय सानहत्य के मूलस्रोत हैं।
Ramayana and Mhabharata are the original sources of
Indian literature.
4. भारत की पुण्यभूनम पर ही र्ेदों का आनर्भाशर् हुआ था।
The vedas were boarn on the holy land of India.
5. हमें िनदयों की रक्षा करिी चानहए।
We should protect the rivers.
6. तुम सब नर्द्ालय कब जाओगे?
When will you all go to school?
7. सब लोग सुखी और िीरोग हों।
May everyone be happy and healthy.

खण्डः - ‘ग’
अिुप्रयुक्त–व्याकरर्म् 15 अङ्ाः

4. अर्ोधलधखतर्ाक्येषु रेखानङ्तपदािां सच्छधं सच्छधिे दं र्ा कृ त्वा धलखत। (के र्लं प्रश्नत्रयम्) 1×3=3
(क) सूये तपत्यार्रर्ाय दृष्ेः कल्पेत लोकस्य कथं तनमस्रा।
(ख) एषः रोनहतािां मध्येचरः +भर्तु।
(ग) र्िनर्षये सञ्चयः ि कतशव्यः ।
(घ) सर्ं र्ृत्तान्तं तेषाम् अग्रे+अकथयत्।

Page 4 of 11

5. रेखानङ्तपदािां प्रकृ नतप्रत्ययौ सं योज्य नर्भज्य र्ा उधचतम् उत्तरं धचत्वा धलखत। 1×3=3
(के र्लं प्रश्नत्रयम्)
(क) धर्क् चपल! नकम् उक्तर्ाि् अधस?
(i) र्च् +क्त (ii) र्च् +शािच्
(iii) र्च् +तव्यत् (iv) र्च् +क्तर्तु
(ख) स मृत् + मयट् र्ीतनहरण्मयत्वात्।
(i) मृण्मये (ii) मृत्मये
(iii) मृद्मये (iv) मृतमये
(ग) योगाङ्गािां नर्षये ज्ञातुं महती उत्कण्ठा अच्छि।
(i) महाि् + ङीप् (ii) महत् + ङीप्
(iii) महत् + टाप् (iv) महत + ङीप्
(घ) लोष्ठः अधभ + हि् + शतृ उपियतिमश्वम्।
(i) अधभहन्तः (ii) अधभहतः
(iii) अधभघ्निन्तः (iv) अधभघ्नि्

6. मञ्जष
ू ायां प्रदत्तः समुधचतः अव्ययपदः ररक्तस्थािानि पूरनयत्वा र्ाक्यानि धलखत। 1×3=3
(के र्लं प्रश्नत्रयम्)
(क) ............ कक्षा नर्शेषरूपेर् सुसच्छिता अच्छि।
(ख) पुत्तधलकायाः र्चिं श्रुत्वा राजा .......... आसीत्।
(ग) लब्धानप ......... दुः खेि पररपाल्यते।
(घ) पुत्र! ............ जीर्।
मञ्जष
ू ा

खलु, अद्, धचरम्, तूष्णीम्

7. कोष्ठके प्रदत्तशब्देषु समुधचतां नर्भनक्तं प्रयुज्य र्ाक्येषु ररक्तस्थािानि पूरयत। (के र्लं प्रश्नत्रयम्) 1×3=3
(क) ............. पररतः मेघमाला आसीत्। (पर्शतश्रेर्ी)
(ख) अलं ............., एककं कृ त्वा बोर्यानम। (धचन्ता)
(ग) समुिः ............. रत्नचतुष्यं ददानत। (राजि्)

Page 5 of 11

(घ) भयात् जिः .......... अिुगिनत। (राजर्चि)

8. अर्ोधलधखतर्ाक्येषु रेखानङ्तपदािां समुधचतं नर्ग्रहं समासं र्ा धचत्वा धलखत। 1×3=3
(के र्लं प्रश्नत्रयम्)
(क) समाप्तनर्द्ेि मया महनषशनर्शज्ञानपतोऽभूद् गुरुदधक्षर्ाय।
(i) समाप्ता नर्द्ा (ii) समाप्ता च नर्द्ा च
(iii) समाप्ता नर्द्ा येि, तेि (iv) समाप्तेि नर्द्ेि
(ख) मनहम्नामेतच्छिि् नर्ियधशधशरः मौग्ध्ध्यमसृर्ः ।
(i) नर्ियेि धशधशरः (ii) नर्ियस्य धशधशरः
(iii) नर्िये धशधशरः (iv) नर्ियः च धशधशरः
(ग) शुकिासः नर्िरेर् सनहतम् उर्ाच।
(i) सनर्िरः (ii) सनर्िरम्
(iii) सनर्िरेर् (iv) नर्िारेर्
(घ) पुिः अहं दीघशः च असौ अर्काशः तम् स्वीकररष्यानम।
(i) दीघाशर्काशौ (ii) दीघाशर्काशः
(iii) दीघशअर्काशम् (iv) दीघाशर्काशम्

खण्डः - (घ)
(i) पनठतार्बोर्िम् 25 अङ्ाः

9. अर्ोधलधखतं गद्ांशं पनठत्वा तदार्ाररताि् प्रश्नाि् सं स्कृ तेि उत्तरत – 5
अच्छिि् समये एकः षोडशर्षशदेशीयो गौरो युर्ा हयेि पर्शतश्रेर्ीरुपयुशपरर गिनत ि। एष
सुघनटतदृढशरीरः श्याम–श्यामगुशि–गुिः कु धञ्चत–कु धञ्चतः कच–कलापः कमिीय–कपोलपाधलः
दूरागमिायासर्शेि सूक्ष्म–मौनक्तक–पटलेिेर् स्वेदनबन्दु–व्रजेि समािानदत––ललाट–कपोल–
िासाग्रोत्तरोष्ठः प्रसन्नर्दिाम्भोज–प्रदधशशत–दृढधसद्धान्त–महोत्साहः कोऽनप धशर्र्ीरस्य नर्श्वासपात्रं
धसंहदुगाशत् तस्यर् पत्रमादाय तोरर्दुगं प्रयानत।
(अ) एकपदे ि उत्तरत - (के र्लं प्रश्नद्वयम्) ½×2=1

(i) सनिकः नकम् आदाय तोरर्दुगं प्रयानत?
(ii) युर्ा हयेि कु त्र गिनत ि?
(iii) युर्ा कस्य नर्श्वासपात्रम् आसीत्?

Page 6 of 11

(आ) पूर्शर्ाक्येि उत्तरत – (के र्लं प्रश्नद्वयम् ) 1×2=2
(i) सनिकस्य ललाट–कपोलौ के ि आिानदतौ आिाम्?
(ii) गौरो युर्ा सनिकः कनत र्षीयः आसीत्?
(iii) सनिकस्य कपोलपाली कीदृशः कचकलापः कमिीये िः ?
(इ) निदे शािुसारम् उत्तरत – (के र्लं प्रश्नद्वयम्) 1×2=2
(i) ‘गिनत ि’ इनत नक्रयापदस्य कतृशपदं गद्ांशे नकं प्रयुक्तम्?
(ii) ‘षोडशर्षशदेशीयः ’ इनत पदस्य नर्शेष्यपदं गद्ांशे नकं प्रयुक्तम्?
(iii) ‘अश्वेि’ इनत पदस्य पयाशयपदं गद्ांशात् धचत्वा धलखत।

10. अर्ोधलधखतं पद्ं पनठत्वा तदार्ाररताि् प्रश्नाि् सं स्कृ तेि उत्तरत - 5
जिस्य साके तनिर्ाधसििौ द्वार्प्यभूतामधभिन्द्यसत्त्वौ।
गुरुप्रदे याधर्कनिः स्पृहोऽथी िृपोऽधथशकामादधर्कप्रदि।।
(अ) एकपदे ि उत्तरत - (के र्लं प्रश्नद्वयम्) ½×2=1
(i) कः अधर्कप्रदाता आसीत्?
(ii) द्वौ अनप कीदृशौ अभर्ताम्?
(iii) कौत्सः किादनप अधर्कं र्िम् अलभत?
(आ) पूर्शर्ाक्येि उत्तरत – ( के र्लं प्रश्नद्वयम् ) 1×2=2
(i) रघु–कौत्सौ कस्य अधभिन्दिीयौ अभर्ताम्?
(ii) िृपः कौत्साय नकयद् र्िम् अयित्?
(iii) अथी कीदृशः आसीत्?
(इ) निदे शािुसारम् उत्तरत – (के र्लं प्रश्नद्वयम्) 1×2=2
(i) ‘द्वौ’ इनत कतृप
श दस्य नक्रयापदं श्लोके नकं प्रयुक्तम्?
(ii) ‘िृपः ’ इनत पदस्य नर्शेषर्पदं श्लोके नकं प्रयुक्तम्?
(iii) ‘अयोध्यार्ाधसिः ’ इनत अथे श्लोके नकं पदं प्रयुक्तम्?

11. अर्ोधलधखतं िाट्ांशं पनठत्वा तदार्ाररताि् प्रश्नाि् सं स्कृ तेि उत्तरत – 5
अरुधतीजिकौ – महत्कौतुकं र्त्सस्य।
कौशल्या – अरण्यगभशरूपालापयूशयं तोनषता र्यं च। भगर्नत! जािानम तं
पश्यन्ती र्धञ्चतेर्। तिानदतोऽन्यतो भूत्वा प्रेक्षामहे तार्त्

Page 7 of 11

पलायमािं दीघाशयुषम्
अरुधती – अनतजर्ेि दूरमनतक्रान्तः स चपलः कथं दृश्यते? (प्रनर्श्य)
बटर्ः – पश्यतु कु मारिार्दाियशम्।
लर्ः – दृष्मर्गतं च। िूिमाश्मेधर्कोऽयमश्वः ।
बटर्ः – कथं ज्ञायते?
लर्ः – ििु मूखाशः ! पनठतमेर् नह युष्माधभरनप तत्काण्डम्। नकं ि पश्यथ?
प्रत्येकं शतसङ्ख्याः कर्धचिो दच्छण्डिो निषनङ्गर्ि रधक्षतारः । यनद च
नर्प्रत्ययित्पृित।
बटर्ः – भो भोः ! नकं प्रयोजिोऽयमश्वः पररर्ृतः पयशटनत?

(अ) एकपदे ि उत्तरत - (के र्लं प्रश्नद्वयम्) ½×2=1
(i) लर्ः कथं दूरम् अनतक्रान्तः अभर्त्?
(ii) महत्कौतुकं कस्य अभर्त्?
(iii) कः पररर्ृतः पयशटनत?
(आ) पूर्शर्ाक्येि उत्तरत – (के र्लं प्रश्नद्वयम्) 1×2=2
(i) कौशल्या–अरुधती–जिकादयः कः तोनषताः ?
(ii) अश्वस्य रधक्षतारः के आसि्?
(iii) कं पश्यन्ती कौशल्या र्धञ्चता इर् अभर्त्?
(इ) निदे शािुसारम् उत्तरत – (के र्लं प्रश्नद्वयम्) 1×2=2
(i) ‘पयशटनत’ इनत नक्रयापदस्य कतृशपदं िाट्ांशे नकं प्रयुक्तम्?
(ii) ‘आश्वमेधर्कोऽयमश्वः ’ अत्र नर्शेषर्पदं नकं प्रयुक्तम्?
(iii) ‘नर्द्वांसः ’ इनत पदस्य नर्लोमपदं िाट्ांशात् धचत्वा धलखत।

12. अर्ोधलधखतर्ाक्येषु रेखानङ्तपदानि आर्ृत्य प्रश्ननिमाशर्ं कु रुत – (के र्लं प्रश्नचतुष्यम्) 1×4=4
(क) जगत्सर्शम् ईशार्स्यम् अच्छि।
(ख) नर्द्या अमृतम् अश्नुते।
(ग) योगधशक्षा अतीर् उपयोनगिी अच्छि।
(घ) सन्तोषात् अिुत्तमः सुखलाभः भर्नत।
(ङ) नर्द्ाध्ययिेऽनप योगस्य उपयोगः र्तशत।े

Page 8 of 11

13. अर्ोधलधखतस्य श्लोकस्य अन्वयं धलखत। 3
यद्दाचरनत श्रेष्ठित्तदे र्ेतरो जिः ।
स यत्प्रमार्ं कु रुते लोकिदिुर्तशते॥

14. अर्ोधलधखतस्य श्लोकस्य भार्ाथं सं स्कृ तभाषया धलखत। 3
ददानत प्रनतगृह्णानत गुह्यमाख्यानत पृिनत।
भुङ्क्ते भोजयते चर् षनिर्ं प्रीनतलक्षर्म्॥
अथर्ा
‘दीिबधुः श्रीिायारः ’ इनत पाठम् आर्ृत्य श्रीिायारमहोदयस्य चररत्रधचत्रर्ं सङ्क्षेपर्
े
सं स्कृ तभाषया धलखत।

खण्डः - (घ)
(ii) सं स्कृ त–सानहत्येनतहासस्य सामान्यः पररचयः 10 अङ्ाः

15. अर्ोधलधखतप्रश्नािाम् उत्तराधर् नर्कल्पेभ्यः धचत्वा धलखत। (के र्लं प्रश्नत्रयम्) 1×3=3
(क) रघुर्ंशस्य कच्छिि् सगे इन्दुमत्याः स्वयं र्रस्य र्र्शिम् अच्छि?
(i) नद्वतीये सगे (ii) चतुथे सगे
(iii) षष्ठे सगे (iv) त्रयोदशे सगे
(ख) ‘धशशुपालर्र्म्’ इनत महाकाव्यस्य रचनयता कः आसीत्?
(i) माघः (ii) श्रीहषशः
(iii) भारनर्ः (iv) काधलदासः
(ग) ‘िर्साहसाङ्चररतम्’ इत्यच्छिि् महाकाव्ये कस्य राज्ञः र्र्शिम् अच्छि?
(i) नर्क्रमानदत्यस्य (ii) हषशर्र्शिस्य
(iii) यशोर्मशर्ः (iv) धसधुराजस्य
(घ) ‘ियचन्द्रसूररः ’ नकम् ऐनतहाधसकं महाकाव्यम् अरचयत्?
(i) कु मारपालचररतम् (ii) हम्मीर–महाकाव्यम्
(iii) मर्ुरानर्जयम् (iv) पृथ्वीराजनर्जयम्

16. प्रश्नािाम् उत्तराधर् नर्कल्पेभ्यः धचत्वा धलखत। (के र्लं प्रश्नत्रयम्) 1×3=3
(क) एतेषु कः गद्काव्यस्य प्रमुखः कनर्ः िाच्छि?

Page 9 of 11

(i) दण्डी (ii) सुबधुः
(iii) बार्भट्टः (iv) काधलदासः
(ख) ‘कन्दपशकेतुः ’ इनत िाम्नः िृपस्य र्र्शिं कच्छिि् गद्काव्ये अच्छि?
(i) र्ासर्दत्तायाम् (ii) हषशचररते
(iii) धशर्राजनर्जये (iv) कादम्बयाशम्
(ग) ‘भारतचम्पू’ इत्यच्छिि् ग्रन्थे कस्य कथा अच्छि?
(i) रामायर्स्य (ii) धशर्पुरार्स्य
(iii) महाभारतस्य (iv) भागर्तपुरार्स्य
(घ) चम्पूकाव्यं नकं भर्नत?
(i) गद्मयम् (ii) गद्पद्मयम्
(iii) पद्मयम् (iv) सं र्ादात्मकम्

17. प्रदत्तनर्कल्पेभ्यः समुधचतम् उत्तरं धचत्वा धलखत। (के र्लं प्रश्नचतुष्यम्) 1×4=4
(क) अधभज्ञािशाकु न्तलस्य िायकः कः अच्छि?
(i) भीमः (ii) रामः
(iii) भरतः (iv) दुष्यन्तः
(ख) भरतमुनिः कं ग्रन्थम् अरचयत्?
(i) मृिकनटकम् (ii) िाट्शास्त्रम्
(iii) मालनर्कानिनमत्रम् (iv) मुिाराक्षसम्
(ग) ‘शाररपुत्रप्रकरर्म्’ इनत रूपकस्य रचनयता कः अच्छि?
(i) शूिकः (ii) िागािन्दः
(iii) अश्वघोषः (iv) नर्शाखदत्तः
(घ) ‘महार्ीरचररतम्’ इनत िाटकस्य रचनयता कः अच्छि?
(i) भर्भूनतः (ii) काधलदासः
(iii) भट्टिारायर्ः (iv) भासः
(ङ) र्ेर्ीसं हारम्’ इनत िाटकस्य प्रर्ािः रसः कः अच्छि?
(i) हास्यरसः (ii) शृङ्गाररसः
(iii) र्ीररसः (iv) करुर्रसः

Page 10 of 11

खण्डः -‘ङ’
छन्दोऽलङ्ारपररचयः - 10 अङ्ाः

18. (अ) अर्ोधलधखतप्रश्नािाम् उत्तराधर् धलखत। (के र्लं प्रश्नत्रयम्) 1×3=3
(क) धशखररर्ी छन्दसः लक्षर्ं नकम्?
(ख) ‘उक्ता ....... तभजाजगौगः ’ इनत कस्य छन्दसः लक्षर्म् अच्छि?
(ग) ‘भगर्’ इत्यस्य सनङ्क्षप्त–धचह्नानि कानि सच्छन्त?
(घ) अिुष्ुप् छन्दसः एकम् उदाहरर्ं धलखत।
(आ) (आ) अर्ोधलखतासु श्लोकपनङ्क्तषु प्रयुक्तं छन्दं पररचीय तस्य िाम धलखत। (के र्लं प्रश्नद्वयम्) 1×2=2
(क) मनहम्नामेतच्छिि् नर्ियधशधशरो मौग्ध्ध्यमसृर्ो।
(ख) पिात्पुिं र्हनत नर्पुलं तच्च र्ूिोत्यजस्रम्।
(ग) तमचशनयत्वा नर्धर्र्नद्वधर्ज्ञः तपोर्िं मािर्िाग्रयायी।

19. (अ) अर्ोधलधखतप्रश्नािाम् उत्तराधर् धलखत। (के र्लं प्रश्नत्रयम्) 1×3=3
(क) यमकालङ्ारस्य लक्षर्ं धलखत।
(ख) श्लेषालङ्ारस्य एकम् उदाहरर्ं धलखत।
(ग) ‘तिूपकमभेदो य उपमािोपमेययोः ’ इनत कस्यालङ्ारस्य लक्षर्म् अच्छि?
(घ) उपमायाः नकं लक्षर्म् अच्छि?
(आ) अर्ोधलखतासु श्लोकपनङ्क्तषु प्रयुक्तालङ्ारस्य िाम धलखत। (के र्लं प्रश्नद्वयम्) 1×2=2
(क) नददेश कौत्साय समिमेर् पादं सुमेरोररर् र्ज्रधभन्नम्।
(ख) यद्दाचरनत श्रेष्ठित्तदेर्त
े रो जिः ।
(ग) रमते ि मरालस्य मािसं मािसं नर्िा।

**********************************

Page 11 of 11