MP Board Class 10 Sample Paper 2026 Sanskrit

dsoy vH;kl gsrq uewuk ç'u i=
gkÃLdwy ijh{kk& 2026
fo"k;& laLd`r
Total Question Total Printed Pages Time Maximum Marks
23 05 घ ा यम् पूणा ाः - 75

िनदशाः – 1. सव ाः समाधेयाः ।
2. ानां स ुखे अ ाः द ाः ।
3. सवषां ानाम् उ रािण सं ृ तभाषायां दे यािन।
4. मां क- 01 तः 05 पय म् 30 व ुिन ाः स । ेक ाय अ मेकं (01) िनधा रतम् ।
5. मां क- 06 तः 17 पय म् 12 ाः स । ेक ाय अ यं (02) िनधा रतम् ।
6. मां क- 18 तः 20 पय म् 03 ाः स । ेक ाय अ यं (03) िनधा रतम् ।
7. मां क- 21 तः 23 पय म् 03 ाः स । ेक ाय अ चतु यं (04) िनधा रतम् ।

1. उिचतिवक ं िच ा िलखत - 1×6=6

Ⅰ “बालकः ”इ न् पदे वचनम् अ –
(अ) एकवचनम् (ब) ि वचनम्
(स) ब वचनम् (द) अ वचनम् ।

Ⅱ “लताम् " इ न् पदे िवभ : अ -
(अ) थमा (ब) ि तीया
(स) चतु थ (द) ष ी ।

Ⅲ “किव”श स मी िवभ ेः पम् अ –
(अ) किवम् (ब) किविभः
(स) किवषु (द) कवेः ।

Ⅳ “रा ः ” पदे कः िवभ ः अ -
(अ) ष ी (ब) प मी
(स) तृतीया (द) चतु थ ।

Ⅴ अधोिल खतेषु श े षु अ यं पदं ना –
(अ) अ (ब) य
(स) सव (द) प

Ⅵ “सदाचारः एव परमो धम:”। अ न् वा ेअ यम् अ –
(अ) परमो (ब) धमः
(स) एव (द) सदाचारः ।

2. शु वा ानां सम म्‘’आम्’’ अशु वा ानां सम ं “न”इित िलखत – 1×6=6

Ⅰ “पिठ ित” इ न् पदे लट् लकारः अ ।
Ⅱ “िपबािन” इ न् पदे उ मपु षः अ ।
Ⅲ “ग ित” इ न् पदे एकवचनम् अ ।
Ⅳ “िनरपराधः ” इ न् पदे िनस् उपसगः अ ।
Ⅴ “सं ृ तः ” इ न् पदे सम् उपसगः अ ।
Ⅵ “अभवत् ” इ न् पदे लोट् लकारः अ ।

1

3. यु मेलनं कु त – 1×6=6
(अ) (ब)
1. ितगृ हम् (Ⅰ) िवसगस ः
2. पीता रः (Ⅱ) दीघस ः
3. पदाितरे व (Ⅲ) अ यीभावसमासः
4. भोजना े (Ⅳ) ब ीिहसमासः
5. िपतरौ (Ⅴ) नो तः
6. न+उ तः (Ⅵ) समासः

4. एकपदे न उ रं िलखत - 1×6=6
Ⅰ अितिथः केन बु ः ?
Ⅱ अहं क ै जीवनं कामये ?
Ⅲ मनु ाणां महान् रपु ः कः ?
Ⅳ “खािदतु म्” इ न् पदे कः यः अ ?
Ⅴ “गतः ” इ न् पदे कः यः अ ?
Ⅵ “गुणवान् ”इ न् पदे कः यः अ ?

5. द ैः श ै ः र ानािन पूरयत - 1×6=6
( शः , जलम् , दु वहम् , पुरा , भाया , दु बले)
Ⅰ “सिललम् ” इ पद ....... पयायः भवित ।
Ⅱ “सु करम् ” इ पद ....... िवलोमपदं भवित ।
Ⅲ “अधु ना” इ पद ....... िवलोमपदं भवित ।
Ⅳ “ दय ाही शः ” इ न् पदयोः ...........िवशे पदम् अ ।
Ⅴ “दु बले सु ते” इ न् पदयोः ...........िवशेषणपदम् अ ।
Ⅵ “प ी” इ पद ....... पयायः भवित ।
( मांक 6 तः 10 पय ं ानाम् उ रािण पूणवा ेन िलखत - )

6. किवः कु स रणं कतुम् इ ित ? 2

अ े कृितमाता िव सव थमं िकं वदित ?

7. ा ः िकं िवचाय पलाियतः ? 2

रामः लवकुशौकु उपवेशियतुम् कथयित ?

8. जननी की शी भवित ? 2

वृि िभः वसुधां के आ य ?

9. सम ं िव ं कैः आति तः ते ? 2

नराणां थमः श ुः कः ?

2

10. िनधनः जनः कथं िव म् उपािजतवान् ? 2
ाणे ो·िप कः र णीयः ?

11. प े समागतान् ोकान् िवहाय पा पु क एकं सु भािषतं िलखत । 2

12. अधोिल खतािन वा ािन घटना मानुस ारे ण िलखत - 1/2×4=2
(क) ज ुककृतो ाहः ा ः पु नः काननम् आग त् ।
(ख) रे रे धूत या म ं पु रा ा यं द म्।
(ग) माग सा एकं ा ं अप त् ।
(घ) बु मती चपे टया पु ौ तवती ।

13. रे खाि तपदमाधृ िनमाणं कु त – (कौ ौ) 1×2=2
(क) ं मानुषात् िवभे िष।
(ख) मयूर नृ ं कृतेः आराधना।
(ग) धे नूनाम् माता सुरिभः आसीत् ।

14. अधोिल खतािन वा ािन कः कं ित कथयित – (कौ ौ) 1×2=2
कः कं ित
(क) अहं वनराजः , िकं भयं न जायते ? .......... . .............
(ख) भवान् कुतः भयात् पलाियतः ? ........... .............
(ग) यतः मम नृ ं तु कृतेः आराधना । ........... .............

15. अधोिल खतेषु अशु कारकवा ानां शु ः करणीयाः – (कौ ौ) 1×2=2
(क) गु ं नमः ।
(ख) सः मोदकं खादिस ।
(ग) सै िनकः अ ेन पतित ।

16. र ानािन पू रयत – (के·िप च ारः ) 1/2×4=2
(क) उलू कः ...... पदिनिल ः चासीत् ।
(ख) त राजिसं हः नाम ...... वसित ।
(ग) laiŸkkS च ....... च महतामे क पता ।
(घ) अ ....... दु वहम् अ ।
(ङ) गुणी ....... जानाित ।

17. वा प रवतनं कु त – (कौ ौ) 1×2=2
(क) कः छायां िनवारयित ।(कमवा े )
(ख)ते न एव वि ना शरीरं द ते । (कतृ वा े )
(ग) बालकः पु कं पठित । (कमवा े )

18. अधोिल खतं ग ां शं पिठ ा ानाम् उ रािण िलखत - 3

“भो वासव! पु दै ं ा अहं रोिदिम । सः दीन इित जान िप कृषकः तं ब धा
पीडयित। सः कृ े ण भारमु हित। इतरिमव धुरं वोढुं सः न श ोित। एतत् भवान् प ित
न?”इित वोचत्।
“भ े ! नू नम् । सह ािधकेषु पु े षु स िप तव अ े व एता शं वा ं कथम्?” इित इ े ण
पृ ा सुरिभः वोचत् ।

3

ाः –
(क) क दै ं ा सु रिभः रोिदित ?
(ख) कित पु े षु स िप तव अ न् ीितः अ ?
(ग) सः िकं वोढुं न श ोित ?
ालामुखपवतानां िव ोटै रिप भूक ो जायते इित कथय भूक िवशेष ाः ।
पृिथ ाः गभ िव मानो·ि ः यदा खिनजमृि कािशलािदस यं DoFk;fr तदा त वमे व
लावारसताम् उपे दु वारग ा धरां पवतं वा िवदाय बिहिन ामित। धूमभ ावृतं जायते तदा
गगनम्।
ाः –
(क) केषां िव ोटै रिप भू क ो जायते ?
(ख) क ाः गभ अि ः िव मानः ?
(ग) तदा गगनं की शं जायते ?

19. अधोिल खतं प ां शं पिठ ा ानाम् उ रािण िलखत - 3

रे रे चातक! सावधानमनसा िम ! णं ूयतां -
म ोदा बहवो भव गगने सव·िप नैता शाः ।
केिचद् वृ ि िभरा य वसुधां गज केिचद् वृथा,
यं यं प िस त त पु रतो मा ूिह दीनं वचः ।।

ाः –
(क) सव·िप कु नैता शाः ?
(ख) कां केिचद् वृि िभरा य ?
(ग) गगने बहवः के स ?
िपता य ित पु ाय बा े िव ाधनं महत् ।
िपता· िकं तप ेपे इ ु ृ त ता ।।
ाः –
(क) िपता पु ाय बा े िकं य ित ?
(ख) िपता· िकं तप ेपे इ ु ः का ?
(ग) िपता क ै बा े िव ाधनं य ित ?

20. अधोिल खतं ना ां शं पिठ ा ानाम् उ रािण िलखत - 3

िपकः – (उपहसन् ) कथं ं यो ः वनराजः भिवतुं , य त का-का इित ककश िनना
वातावरणमाकुलीकरोिष। न पम् ,न िनर । कृ वणम् मे ामे भ कं ां
कथं वनराजं म ामहे वयम् ?
काकः - अरे ! अरे ! िकं ज िस ? यिद अहं कृ वणः तिह ं िकं गौरा ः ? अिप च िव यते
िकं यत् मम स ि यता तु जनानां कृते उदाहरण पा – “अनृ तं वदिस चेत् काकः
दशेत्” – इित कारे ण। अ ाकं प र मः ऐ ं च िव िथतम्। अिप च काकचे ः
िव ाथ एव आदश ा ः म ते ।
िपकः - अलम् अलम् अितिवक नेन। िकं िव यते यत् -
काकः कृ ः िपकः कृ ः को भेदः िपककाकयोः ।
वस समये ा े काकः काकः िपकः िपकः ।।

4

ाः –
(क) कदा काकः काकः िपकः िपकः ?
(ख) न पम् न िनर इित कः कथयित ?
(ग) काकचे ः िव ाथ की शः छा ः म ते ?
िवदू षकः - इत इत आय !
कुशलवौ - (रामम् उपसृ ण च)अिप कुशलं महाराज ?
रामः - यु शनात् कुशलिमव। भवतोः िकं वयम कुशल भाजनम् एव, न
पुनरितिथजनसमु िचत क ा ेष (प र )अहो दय ाही शः ।
उभौ - राजासनं ख ेतत्,न यु म ािसतु म्।
रामः - स वधानं न चा र लोपाय। त ाद – विहतम ा तां िसं हासनम्।
ाः –
(क) कुशलवौ कम् उपसृ णमतः ?
(ख) त ाद - विहतम ा तां कु ?
(ग) िकं च र लोपाम न भवित ?

21. अधोिल खतम् अपिठतं ग ां शं पिठ ा ानाम् उ रािण िलखत-(को·िप च ारः ) 4

जननी ज भू िम गादिप गरीयसी। ज भू िम गात् उ ृ तरः अ । वैिदक ऋिषः
कथयित– माता भूिमः पु ो·यं पृ िथ ा। अतः अ ािभः ाथ प र दे श दे शवािसना च
से वा सततं करणीया। वयं रा भावां , रा ीयच र ं , ागभावानां , िवना रा संर णं कतु न
पारयामः ।
ाः –
(क) क ात् जननी ज भूिम गरीयसी ?
(ख) केषां िवना रा सं र णं कतु न पारयामः ?
(ग) माता भूिमः इित कः कथयित ?
(घ) ज भू िम क ात् उ ृ तरः अ ?
(ङ) अ ािभः िकं प र दे श सेवा सततं करणीया ?

22. भिग ाः िववाहे आम ियतुं िम ं ित प ं िलखत । 4
ाचाय कृते शु मु थम् एकं ाथनाप ं िलखत ।

23. अधोिल खतेषु एकं िवषयं ीकृ शतश े षु िनब ं िलखत - 4
(क) मम ि य किवः ,
(ख) आचारः परमो धमः ,
(ग) ि य मे भारतम् ,
(घ) अ ाकं ाचीनतमा भाषा ।

---XXX---

5