CBSE Class 12 Question Paper 2025 Solution Gujarati

Marking Scheme
Strictly Confidential
(For Internal and Restricted use only)
Senior School Certificate Examination, 2025
SUBJECT NAME GUJARATI (Q.P. CODE 10)

General Instructions: -
1 You are aware that evaluation is the most important process in the actual and correct
assessment of the candidates. A small mistake in evaluation may lead to serious
problems which may affect the future of the candidates, education system and
teaching profession. To avoid mistakes, it is requested that before starting evaluation,
you must read and understand the spot evaluation guidelines carefully.
2 “Evaluation policy is a confidential policy as it is related to the confidentiality of
the examinations conducted, Evaluation done and several other aspects. Its’
leakage to public in any manner could lead to derailment of the examination
system and affect the life and future of millions of candidates. Sharing this
policy/document to anyone, publishing in any magazine and printing in News
Paper/Website etc may invite action under various rules of the Board and IPC.”
3 Evaluation is to be done as per instructions provided in the Marking Scheme. It should
not be done according to one’s own interpretation or any other consideration. Marking
Scheme should be strictly adhered to and religiously followed. However, while
evaluating, answers which are based on latest information or knowledge and/or
are innovative, they may be assessed for their correctness otherwise and due
marks be awarded to them. In class-X, while evaluating two competency-based
questions, please try to understand given answer and even if reply is not from
marking scheme but correct competency is enumerated by the candidate, due
marks should be awarded.
4 The Marking scheme carries only suggested value points for the answers
These are in the nature of Guidelines only and do not constitute the complete answer.
The students can have their own expression and if the expression is correct, the due
marks should be awarded accordingly.
5 The Head-Examiner must go through the first five answer books evaluated by each
evaluator on the first day, to ensure that evaluation has been carried out as per the
instructions given in the Marking Scheme. If there is any variation, the same should be
zero after delibration and discussion. The remaining answer books meant for
evaluation shall be given only after ensuring that there is no significant variation in the
marking of individual evaluators.
6 Evaluators will mark( √ ) wherever answer is correct. For wrong answer CROSS ‘X” be
marked. Evaluators will not put right (✓)while evaluating which gives an impression
that answer is correct and no marks are awarded. This is most common mistake
which evaluators are committing.
7 If a question has parts, please award marks on the right-hand side for each part.
Marks awarded for different parts of the question should then be totaled up and written
in the left-hand margin and encircled. This may be followed strictly.
8 If a question does not have any parts, marks must be awarded in the left-hand margin
and encircled. This may also be followed strictly.

10 1 P.T.O.

9 If a student has attempted an extra question, answer of the question deserving more
marks should be retained and the other answer scored out with a note “Extra
Question”.
10 No marks to be deducted for the cumulative effect of an error. It should be penalized
only once.
11 A full scale of marks __________(example 0 to 80/70/60/50/40/30 marks as given in
Question Paper) has to be used. Please do not hesitate to award full marks if the
answer deserves it.
12 Every examiner has to necessarily do evaluation work for full working hours i.e., 8
hours every day and evaluate 20 answer books per day in main subjects and 25
answer books per day in other subjects (Details are given in Spot Guidelines).This is in
view of the reduced syllabus and number of questions in question paper.
13 Ensure that you do not make the following common types of errors committed by the
Examiner in the past:-
● Leaving answer or part thereof unassessed in an answer book.
● Giving more marks for an answer than assigned to it.
● Wrong totaling of marks awarded on an answer.
● Wrong transfer of marks from the inside pages of the answer book to the title
page.
● Wrong question wise totaling on the title page.
● Wrong totaling of marks of the two columns on the title page.
● Wrong grand total.
● Marks in words and figures not tallying/not same.
● Wrong transfer of marks from the answer book to online award list.
● Answers marked as correct, but marks not awarded. (Ensure that the right tick
mark is correctly and clearly indicated. It should merely be a line. Same is with the
X for incorrect answer.)
● Half or a part of answer marked correct and the rest as wrong, but no marks
awarded.
14 While evaluating the answer books if the answer is found to be totally incorrect, it
should be marked as cross (X) and awarded zero (0)Marks.
15 Any un assessed portion, non-carrying over of marks to the title page, or totaling error
detected by the candidate shall damage the prestige of all the personnel engaged in
the evaluation work as also of the Board. Hence, in order to uphold the prestige of all
concerned, it is again reiterated that the instructions be followed meticulously and
judiciously.
16 The Examiners should acquaint themselves with the guidelines given in the
“Guidelines for spot Evaluation” before starting the actual evaluation.
17 Every Examiner shall also ensure that all the answers are evaluated, marks carried
over to the title page, correctly totaled and written in figures and words.
18 The candidates are entitled to obtain photocopy of the Answer Book on request on
payment of the prescribed processing fee. All Examiners/Additional Head
Examiners/Head Examiners are once again reminded that they must ensure that
evaluation is carried out strictly as per value points for each answer as given in the
Marking Scheme.

10 2

Set 4 >
MARKING SCHEME
GUJARATI
* મૂલ્યાંકન કરતી વખતે નીચેની બયબતોનાં ધ્્યન રયખવાં.
પરીક્ષય આપનયર પ્રત્્ેક ઉમેદવયરનાં વયસ્તવવક અને સયચાં મૂલ્યાંકન કરવાં એ
ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ પ્રવિ્ય છે .
* Advanced Reading Skill નય પ્રશ્નોનય જવયબમયાં વ્્યકરર્ની સયમયન્્ ભૂલોનય
મયકણ સ કયપવય નવહાં .
* એકની એક ભૂલ વયરાં વયર થતી હો્ તો એનય મયકણ સ એક જ વયર કયપવય વયરાં વયર
કયપવય નવહ.
* MCQ પ્રશ્નમયાં વવદ્યયથી જદી જદી 5 રીતે જવયબ આવતો હો્ છે . એમયાં 95% થી 98%
વવદ્યયથી મયગ્્ય પ્રમયર્ે ્ોગ્્ રીતે અને વ્્વવસ્થત ઉત્તર લખે છે . જ્યયરે 2% વવદ્યયથી
કઈક ગડબડ કરતય હો્ છે .
ઉ.દય. પ્રશ્ન 1 ભયરતની રયજધયની નાં નયમ આપો.
(A) વદલલી (B) માંબઈ (C) પૂર્ે (D) સૂરત
સયચો ઉત્તર (A) વદલલી.
વવદ્યયથીનય ઉત્તર : (A) વદલલી
: (A)
: વદલલી
: (C) વદલલી
: (A) માંબઈ
નોાંધ : આવય સાંજોગોમયાં વવદ્યયથીઓનય વહતને ધ્્યનમયાં રયખીને મૂલ્યાંકન કરશો.
* ગર્ ્ોજનયનો મખ્્ ઉદે શ વવદ્યયથીઓને તથય મૂલ્યાંકનને વધયરેમયાં વધયરે ન્્ય્
આપવયનો છે .
* મયવકિં ગ સ્કીમ એ મયત્ર મયગણદવશણકય છે સાંપૂર્ણ જવયબની રચનય કરતય નથી.
વવદ્યયથીઓને પોતયની અવભવ્્વિ હો્ અને જો અવભવ્્વિ સયચી હો્ તો એ
પ્રમયર્ે ગર્ આપવય.
* પસાંદગીનય પ્રશ્નો (કોઈપર્ ચયર)મયાં વવદ્યયથી પોતયની પસાંદગી પ્રમયર્ે ઉત્તર આપે છે .
તો ક્યરેક દરેક પ્રશ્નોનય ઉત્તર આપે છે . તે સાંજોગોમયાં જો સયચય હો્ તેનય જ ગર્
આપવયનય છે . િમયાંક મજબ ગર્ આપશો નવહ.
* વવદ્યયથીએ એક જ ઉત્તર બેવયર લખ્્ો હો્ તેવયમયાં પર્ જેનય વધ ગર્ આવતય હો્
તેને ગર્તરીમયાં લેશો.
* એક જ પ્રકયરની જોડર્ીની ભૂલોનય ગર્ એક જ વખત કયપવય વયરાં વયર નવહ.
10 3 P.T.O.

PART – A (વસ્તુનિષ્ઠ પ્રશ્નો) 40
(Advanced Reading Skill)

1. નીચેનો ગદ્યખાંડ વયાંચી તેની નીચેનય પ્રશ્નોનય એક-બે વયક્યોમયાં ઉત્તર લખો. 51=5
I. આપર્ી પહેલી ફરજ કઈ છે ?
Ans. વતનનાં જતન કરવાં તે આપર્ી પહેલી ફરજ છે .

II. તયનયજી કોર્ હતય ?
Ans. તયનયજી વશવયજી મહયરયજનય વફયદયર સરદયર હતય.

III. તયનયજીએ શાં કહ્ાં હતાં ?
Ans. તયનયજીએ કહ્ાં; ‘પહેલયાં દે શ પછી ઘર’

IV. સયવહત્્કયરોએ કઈ રીતે દે શસેવયનાં કય્ણ ક્િં હતાં ?
Ans. દે શભવિનયાં ગીતો રચીને.

V. ભયમયશયએ વેપયરીઓને શી ચેતવર્ી આપી હતી ?
Ans. જે અકબરનય લશ્કરને શસ્ત્રસરાં જામ પૂરો પયડશે તે ભયમયશયનય હયથે ધૂળ
ચયટતો થઈ જશે.

2. નીચેનાં કયવ્્ વયાંચી, તેની નીચેનય પ્રશ્નોનય ઉત્તરનો સયચો વવકલપ શોધીને લખો. 51=5
I. કવવએ નગરને કે વાં કહ્ાં છે ?
Ans. (D) નદીની રેતમયાં રમતાં
II. કવવ શ્વયસમયાં શાં ભરી લેવયનાં કહે છે ?
Ans. (A) સગાંધનો દવર્ો
III. કવવ રસ્તયઓ, બયરીઓ અને ભીાંતોને ક્યાં ભરી લેવયનાં કહે છે ?
Ans. (B) આાંખમયાં
IV. કવવ કે વી રીતે રડી લેવયનાં કહે છે ?
Ans. (C) સાંબાંધોને વીાંટળયઈને
V. કવવ શેનયથી મયથાં ભરી લેવયનાં કહે છે ?
Ans. (B) વતનની ધૂળથી

10 4

(Literature)

3. નીચેનય પ્રશ્નોનય ્ોગ્્ વવકલપ પસાંદ કરી ઉત્તર લખો. (કોઈપર્ પ ાંચ) 51=5
I. કસમે મયલર્ જેવાં જીવન જીવવયનાં નક્કી ક્િં કયરર્ કે ..... pg-6

Ans. (A) કસમે કાં વયરય રહેવયનો વનર્ણ્ ક્ો હતો.
II. અસભ્્ પોશયક પહે્યણનય તહોમત પર કોને અને ક્યાં પકડવયમયાં આવ્્ય
હતય ? pg-14

Ans. (D) નયરય્ર્ હેમચાંદ્ર – અમેવરકય
III. ‘િોધી સ્વભયવને.....’ પદમયાં ગાંગયસતીએ મયનવજાતને શેનો સાંદેશ આપ્્ો છે
? pg-1

Ans. (C) આદશણનો
IV. ‘હાં કયરી જા’ કયવ્્નો સયવહત્્પ્રકયર જર્યવો. pg-41

Ans. (A) ઊવમણકયવ્્
V. ‘અખયનો સાંસયરત્્યગ’ પયઠનય લેખકનાં નયમ આપો. pg-32

Ans. (B) ચાંદ્રવદન મહેતય
VI. ‘મયડી, વેચી દો ને ઢોર. રહો વનરયાંતે. નયર્યાંની ક્યાં આપદય છે તમયરે ?’ ઉવિ
ક્ય પયઠની છે ? pg-90

Ans. (C) ઢોરયાં

4. નીચેનાં કયવ્્ વયાંચી, તેની નીચે આપેલય પ્રશ્નોનય એક વયક્યમયાં ઉત્તર લખો. (કોઈપર્
પ ાંચ) 51=5
I. કવવએ રસ્તયઓને કે વય કહ્ય છે ? pg-68

Ans. કવવએ રસ્તયઓને ઘર વગરનય ચોર કહ્ય છે .

II. રસ્તયઓ કે વી રીતે પૃવથવી પર વીાંટળય્ેલય છે ?
Ans. પૃવથવી ફરતય ભરડો લઈને વીાંટય્ય છે .
III. કવવએ રસ્તયઓને ક્યાં જઈ પડ્ય એવાં કહ્ાં છે ?
Ans. કવવએ રસ્તયઓને જલવધનીરે જઈ પડ્ય એવાં કહે છે .

IV. કવવ પોતયનય હૈ્યને કે વાં ગર્યવે છે ?

10 5 P.T.O.

Ans. કવવ પોતયનય હૈ્યને રખડાં શ જર્યવે છે .

V. સ્વગયણરોહર્ પછી પર્ કવવની શી ઈચ્છય પ્રબળ બની હતી ?
Ans. પૃથ્વી પર પયછય ફરવયની ઈચ્છય.

VI. દીવયલોની ભીતર કોર્ ઘર કરીને રહે છે ?
Ans. દીવયલોની ભીતર ગૃવહર્ી ઘર કરીને રહે છે .

5. નીચેનય ગદ્યખાંડ વયાંચી તેની નીચેનય પ્રશ્નોનય એક-બે વયક્યોમયાં ઉત્તર લખો. (કોઈપર્
પ ાંચ) 51=5

I. આખાં વેવનસ શેનયથી ભરપૂર છે ? pg-44

Ans. આખાં વેવનસ સ્થયપત્્કલયનય અત્્ાંત સાંદર અને અદ્ભત નમૂનયથી ભરપૂર છે .

II. રવસ્કન મયટે કે વી મજાક થતી? શય મયટે ?
Ans. રવસ્કન મયટે વેવનસ તેની વપ્ર્તમય છે તેવી મજાક થતી કે મકે તેર્ે જગતને
ભૂલી ગ્ો હો્ તેમ વર્ષો વેવનસની સ્થયપત્્કલય પયછળ ગયળે લયાં.

III. ઈટયવલ્ન ભયર્ષયમયાં ચોકને શાં કહે છે ? વેવનસનો સપ્રવસદ્ધ ચોક ક્ો છે ?
Ans. ઈટયવલ્ન ભયર્ષયમયાં ચોકને ‘પીઆત્ઝય’ કહે છે . વેવનસનો સપ્રવસદ્ધ ચોક
‘સયન મયકો પીઆત્ઝય’ તરીકે ઓળખય્ છે .

IV. આ ચોકની ફરતે શાં શાં જોવય મળે છે ?
Ans. આ ચોકની ફરતે સરસ બયાંઘર્ીનયાં મકયનો, જ્યાં દકયનો, રેસ્ટોરયાં, બહયર
રાં ગબેરાંગી ખરશી ટે બલની જમયવટ અને સાંગીતની મહેવફલ તથય
ખયર્ીપીર્ીની વલજ્જત મયર્તય હો્.

V. ચય, કોફી, આઈસિીમ અને ચોકલેટ ક્ય-ક્ય દે શનયાં વખયર્ય્ છે ?
Ans. ચય – ઈગ્લેંડ
કોફી – ્રોપ
આઈસિીમ – ઈટલી, વસ્વટ્ઝરલેંડ
ચોકલેટ – વસ્વટ્ઝરલેંડ

VI. ચોકની આસપયસ કબૂતરો શાં કરતય જોવય મળે છે ?

10 6

Ans. ચોકની આસપયસ પષ્કળ કબૂતરો આવે. વનભણ્પર્ે આવે, ચર્ે અને ખભે
પર્ બેસે હયથમયાંથી પર્ ચર્ે.
(Applied Grammar)

6.(A) સૂચનય પ્રમયર્ે સયચો વવકલપ પસાંદ કરી ઉત્તર લખો. (કોઈપર્ પ ાંચ) 51=5
I. ‘ધવતાંગ કરવયાં’ રૂવઢપ્ર્ોગનો સયચો અથણ લખો. pg-8
Ans. (A) ઢોાંગ કે બનયવટ કરવી
II. ‘મોહી જવાં’ રૂવઢપ્ર્ોગનો અથણ આપો. pg-14
Ans. (C) આસિ થવાં
III. નીચેનય રૂવઢપ્ર્ોગ અને તેનય અથણનાં ક્ જોડકાં ્ોગ્્ નથી ? pg-66
Ans. (D) બતી ન ફયટવી – બતી બગડી જવી
IV. નીચેનો રૂવઢપ્ર્ોગ અને તેનય અથણનાં ક્ાં જોડકાં ્ોગ્્ છે ? pg-54
Ans. (B) લોહી ઉકયળય કરવય – જીવ બયળવો
V. ‘પેંગડયમયાં પગ ઘયલવો’ રૂવઢપ્ર્ોગ મયટે નીચેનયમયાંથી ક્ો અથણ બાંધબેસતો
નથી ? pg-66
Ans. (B) દે ખયદે ખી કરવી
VI. ‘મયલ ન હોવો’ રૂવઢપ્ર્ોગનો સયચો અથણ શોધીને લખો. pg-54
Ans. (D) વજૂ દ વવનયનાં હોવાં

(B) સૂચનય પ્રમયર્ે સયચો વવકલપ પસાંદ કરીને ઉત્તર લખો. (કોઈપર્ ત્રણ) 31=3
I. નીચેનયાં વયક્યોમયાંથી સાં્ોજકવયળાં વયક્ય શોધીને લખો.
Ans. (B) સવયરે અમે જાગ્્ય ત્્યરે સૂરજ ઊગ્્ો હતો.
II. નીચેનયાં વયક્યોમયાંથી સાં્ોજક વગરનાં વયક્ય શોધીને લખો.
Ans. (D) ચોમયસયમયાં ઉજમકયકી મયાંદયાં પડ્યાં હતયાં.
III. નીચેનય વયક્યમયાં ્ોગ્્ સાં્ોજક મૂકો.
વસપયઈઓ કહેતય હતય ______________ કોઈની કયનભાંભેરર્ી છે ___________
છૂટીને આવશે.
Ans. (D) કે , એટલે
IV. નીચેનય વયક્યમયાં ્ોગ્્ સાં્ોજક મૂકો.

10 7 P.T.O.

___________ વનશયળ ન હોત _____________ બધયનય બયળપર્નો કયળ
સખમયાં ગ્ો હોત.
Ans. (B) જો, તો

(C) સૂચનય પ્રમયર્ે સયચો વવકલપ પસાંદ કરી ઉત્તર લખો. (કોઈપર્ ચ ર) 41=4

I. નીચેનયમયાંથી લેખનરૂવઢ અને ભયર્ષયશવદ્ધની દૃવિએ સયચાં વયક્ય લખો.
Ans. (C) મયરયાં મમ્મી પપ્પય બજારમયાં ગ્યાં છે .

II. નીચેનયમયાંથી લેખનરૂવઢ અને ભયર્ષયશવદ્ધની દૃવિએ સયચાં વયક્ય લખો.

Ans. (A) સવવન્ આપને હાં આ હકીકત જર્યવાં છે .

III. નીચેનયમયાંથી પદિમ અને પદસાંવયદની દૃવિએ ક્ાં વયક્ય સયચાં છે ?

Ans. (C) તે આઈસિીમનય પયાંચ વર્ષણ જૂ નય વેપયરી છે .

IV. નીચેનયમયાંથી પદિમ અને પદ સાંવયદની દૃવિએ સયચાં વયક્ય લખો.
Ans. (C) આ ખીચડી ખયતયાં તો બે-ત્રર્ વદવસ થ્ય.

V. નીચેનયમયાંથી લેખનરૂવઢ અને ભયર્ષયશવદ્ધની દૃવિએ સયચાં વયક્ય લખો.
Ans. (A) મને સરસ વડશમયાં ગરમ ગરમ ભજી્યાં આપો.

(D) નીચેનયાં વયક્યોનય સૂચનય પ્રમયર્ે કયળ ઓળખયવો. (કોઈપર્ ત્રણ) 31=3

I. નીચેનયાં વયક્યોમયાંથી પૂર્ણ વતણમયનકયળનાં વયક્ય શોધીને લખો.

Ans. (C) મયરય મમ્મી પપ્પય અને ભયઈ મયમયનય ઘરે ગ્યાં છે .

II. નીચેનયાં વયક્યોમયાંથી ચયલ વતણમયનકયળનાં વયક્ય લખો.

Ans. (A) વવદ્યયથીઓ વગણમયાં ભર્ી રહ્ય છે .

III. નીચેનયાં વયક્યોમયાંથી પૂર્ણ ભૂતકયળનાં વયક્ય શોધો.

Ans. (B) દયદયજીએ કહ્ાં , ‘અમયરય બયળપર્મયાં આવી ટે કનોલોજી ન હતી.’

10 8

IV. નીચેનયાં વયક્યોમયાંથી સયદય ભવવષ્્કયળનાં વયક્ય શોધો.

Ans. (D) આપર્ય ભયઈઓને બોલયવીને કયલે ભયગ વહેંચીશાં.

10 9 P.T.O.

PART – B (વણણિ ત્મક પ્રશ્નો) 40
(Literature)

7. નીચેનય પ્રશ્નોનય ટૂાં કમયાં ઉત્તર લખો. (કોઈપર્ ત્રણ) 32=6

I. ગાંગયસતી અાંતરમયાં શાં ધયરર્ કરવય જર્યવે છે ? શય મયટે ? pg-2

Ans. ગાંગયસતી અાંતરમયાં વૈરયગ અને િોધ પર વવજ્ મેળવી મૌન ધયરર્ કરવય
જર્યવે છે . કે મ કે આ જગતનો વૈભવ વમથ્્ય છે . એનય મયટે દજણનનો રયગ
અને મનનય વવરોધોને ટયળીને મન પવવત્ર રયખવયથી િોધ ઉપર વવજ્
મેળવી શકય્ છે .

II. શબરીનય ઉદયહરર્ દ્વયરય કવવ શાં સમજાવે છે ? pg-42

Ans. શબરીનય ઉદયહરર્ દ્વયરય કવવ કહે છે કે જેમ પ્રભ દશણનની ભૂખી શબરીનય
બોર આરોગી એની ઝાં ખનય પૂર્ણ કરી એ જ રીતે આપ મયરી ઈચ્છય પર્ પૂર્ણ
કરો.

III. કવવ કોની સ્મૃવતથી વવહ્ વળ બને છે ? શય મયટે ? pg-61

Ans. કવવ કયલયવગ્િમયાં વવલીન થ્ેલી તેમની મયતયની સ્મૃવતથી વવહ્ વળ બને છે .
કે મ કે કવવનય વતનમયાં પયકયથી લહેરયતય ખેતરો, કૂ વય કોઠે કમર લળતી
પવનહયરીઓ, ખાંતીલય ખેડૂતનયાં મધૂર ગીતો, ગાંભીર વડેલય, શાંભનાં જીર્ણ દે રાં
વયગોળતયાં પશઓ, માંવદર પર લહેરયતી ધજા, વહયલી બહેન અને લાંગોવટ્ય
વમત્રો છે , પરાં ત તેમની મય નથી. તેથી દુઃખી છે .

IV. ‘મેળો આપો તો’ કયવ્્નય આધયરે ‘ટોળય વચ્ચે એકલતય’ – સમજ સ્પિ કરો. pg-79

Ans. કે ટલયક સાંતો અને મહયપરર્ષોને તથય કે ટલયક વસ્થતપજ્ઞ લોકોને એકલતય ભરી
ભરી લયગે છે . તેઓ મયને છે કે મનષ્્ની શવિનો વવકયસ કરવયની તક
એકલતયમયાંથી જ પ્રયપ્ત થય્ છે . મયર્સ એકયાંતમયાં વધયરે સયરી રીતે વવચયરી
શકે છે . ઘર્ય વ્્વિઓ ટોળયની વચ્ચે પર્ અવલપ્ત રહી શકે છે . કવવનાં એવાં
મયનવાં છે કે જેને ખરય અથણનયાં કાં ઈક પયમવયની ઇચ્છય છે તે ટોળય વચ્ચે રહીને
પર્ વસવદ્ધ મેળવી શકે છે .

10 10

8. નીચેનય પ્રશ્નોનય સવવસ્તર ઉત્તર લખો. (કોઈપર્ એક) 13=3

I. ‘એક સરખય વદવસ.....’ કયવ્્નો મમણ તમયરય શબ્દોમયાં લખો. pg-11

Ans. Ch : એક સરખય વદવસ

કવવ : પ્રભૂલયલ વદ્વવેદી
સય.પ્ર. ગીત
‘એક સરખય વદવસ સચનય.....’ કયવ્્મયાં કવવ પ્રભલયલ વદ્વવેદીએ મયનવતયનાં
મૂલ્ સમજાવવયાં જીવનનય સનયતન સત્્ને રજૂ ક્િં છે . મનષ્્નયાં જીવનમયાં
કદી એક સરખય વદવસો સખનય હોતય નથી. સખ અને દુઃખ એક વસક્કયની
બે બયજ છે . નસીબ પર કદી વવશ્વયસ ન રયખવો. સમ્ બળવયન છે , મનષ્્
નહીાં. અજન
ણ નય મનમયાં પોતયની વવધયનાં અવભમયન આવ્્ાં ત્્યરે હવથ્યર
હોવય છતયાં કૃ ષ્ર્ે કયબયનો વેશ ધરીને અજન
ણ ને લૂાંટી લીધો. મસીબતથી મૂાંઝય્
નહીાં તે જ શૂરય છે . નસીબ જ્યરે દગો દે છે ત્્યરે રયજા પર્ પળવયરમયાં રાં ક
બની જા્ છે .
આમ ધન, જન, સાંપવત કે સયહ્બી સયથે આવતી નથી. ખયલી હયથ આવ્્ય
છીએ અને ખયલી હયથે જ જવયનો હોવયનો મમણ સમજાવે છે .

II. વડલો પાંખીઓને શાં કહે છે ? પાંખીઓ તેનો શો પ્રત્્ત્તર જવયબ આપે છે ? pg-44
Ans. Ch : વડલો ને પાંખીડયાં

કવવ : દલય ભય્ય કયગ
સય.પ્ર. પદ
‘વડલો ને પાંખીડયાં’ પદમયાં પરસ્પર થતી આપ-લેમયાંથી સ્નેહસાંબાંધ
બાંધય્ છે . સમ્ જતયાં આ સ્નેહસાંબાંધ મજબૂત થઈ જા્ છે .
જ્યરે જાં ગલમયાં આગ લયગી ત્્યરે વડલો પાંખીઓને જૂ નય મયળય
છોડીને ઊડી જવયનાં કહે છે . કે આગની જવયળયઓ દશે વદશયએથી ઘેરી
વળશે અને આપર્ સૌને ભરખી જશે. તમયરય મધૂર ટહૂ કય મયરય હૃદ્મયાં
વસ્્ય છે . કોકવયર આવીને મયરી રયખ પર ટહકી જજો. કે મ કે આપર્ી વચ્ચે
મોતનો પડદો પડ્ો છે એટળે હે પ્રેમયળ પક્ષીઓ આપર્ે પયછય નવહ
મળીએ.

10 11 P.T.O.

પાંખીઓ વડલયને જવયબ આપતયાં કહે છે કે તયરે આશરે અમે મયળય
બયાંધ્ ્ય, ઈાંડય ઉછે ્યિં, તયરયાં મીટયાં ફળ ખયધયાં. મરવયનય સમ્ે જો અમે સયથ
છોડી દઈએ તો અમને કલાંક લયગે. હવે તો આપર્ે સૌ સયથે મરીસાં અને
ફરીથી સયથે જન્મ લઈશ. અને તયરય મયથે મયળય કરીશાં. આમ આ
દવન્યમયાંથી સયથે જ ચયલી જઈશાં.

આમ પયાંખો હોવય છતયાં પર્ પાંખીઓ વડલયને ત્્જીને જવયને બદલે
તેની સયથે મરવયનાં પસાંદ કરે છે તે જ આ કયવ્્નાં રયદ છે .

III. ‘બેટય મને પયછી.....’ કયવ્્મયાં કવવ ગયમ અને નગર સાંસ્કૃ વતનો ભેદ કે વી રીતે
પ્રગટયવે છે ? તે જર્યવો. pg-93

Ans. Ch : બેટય મને પયછી....

કવવ : ઉમયમહેશ્વરન્, અન. નીતય રયમૈ્ય

સય.પ્ર. ઊવમકયવ્્

પરયપૂવેથી જ ગ્રયમ્્સાંસ્કૃ વત અને નગર સાંસ્કૃ વતની રહેર્ીકરર્ી
પહેરવેશ. ખયર્ીપીર્ીમયાં અને બોલચયલમયાં એકબીજાથી વભન્ન છે . આ
કયવ્્મયાં બદલય્ેલી સાંસ્કૃ વત અને જીવનશૈલીનાં પ્રવતવબાંબ પડે છે . મય
પોતયનય બયળકોનય સખદુઃખની સયથી હો્ છે તેમ છતયાં તે પોતયની જાતને
શહેરીજીવનમયાં ગોઠવી શકતી નથી. ગયમડયમયાં ઘરે આવતય મહેમયન નય
સ્વયગત મયટે આાંગર્યમયાં રાં ગોળી પૂરવયમયાં આવે છે . વયસી ખોરયક ખવયતો
નથી. સ્ત્રી અને પરર્ષો પોતપોતયની સયચવીને રહે છે . ઘર ખલલાં રહે છે . રોજ
રસોઈ બનયવય્ છે . પાંખીઓ, વરસયદ, સૂ્,ણ હવયનય સૂસવયટય વગેર ે કદરતી
તત્વોને મન ભરીને મયર્ે છે .

જ્યયરે મખ્્દ્વયર હાં મેશયાં બાંધ જ હો્ છે . લોકો વિજમયાં સાંઘરય્ેલાં વયસી
અન્ન ખય્ છે . પવિમી સાંસ્કૃ વતનય આાંધળય અનકરર્ને કયરર્ે મ્યણદયભાંગ કરે
છે . રવવવયરે રસોઈ કરવી, પાંખય વૉવશાંગ મશીન વગેર ે કૃ વત્રમ સયધનોને કયરર્ે
જીવન ્ાંત્રવત બની ગ્ાં છે . સયથે સયથે મનષ્્ પર્ ્ાંત્રવત બની ગ્ય છે .
લયગર્ીનય સાંબાંધો અને સયમયવજક બાંધનો રહ્ય જ નથી.

10 12

9. નીચેનય પ્રશ્નોનય સવવસ્તર ઉત્તર લખો. (કોઈપર્ ત્રણ) 33=9
I. ‘થીગડાં ’ વયતયણનય શીર્ષણકની ્ોગ્્તય સ્પિ કરો. pg-23

Ans. Ch : થીગડાં

લેખક : સરેશ જોર્ષી
સય.પ્ર. નવવલકય
આ વયતયણમયાં પ્રભયશાંકરનય સાંઘર્ષણમ્ જીવનનાં વર્ણન કરતયાં
મયનવજીવનનય સનયતન સત્્ વસ્ત્ર હો્ કે શરીર તેની જીર્ણતયને વનવયરી
શકયતી નથી. તેને થીગડાં મયરવયનય પ્ર્ત્નો વ્્થણ જ છે . આ રહસ્્ સ્પિ ક્િં
છે .
વયતયણમયાં થીગડાં મયરવયની વયત લેખકે જદય જદય ચયર સાંદભણમયાં કહી છે .
પ્રથમમયાં સાંદભણનય પ્રભયશાંકરનય ફયટે લય કોટને થીગડાં મયરવય જેવી સયમયન્્
હકીકત છે . બીજા સાંદભણમયાં પયરવતીએ પ્રભયશાંકર સયથે લગ્િ કરતી વખતે
‘તમે કહેશો તેટલયાં થીગડયાં મયરી આપીશ’. ત્રયજા સાંદભણમયાં વવધ્ધપરર્ષનય
કહેવય પ્રમયર્ે રયજારયર્ીનય મનમયાં વચરય્ાં વવશે ખરયબ વવચયર આવ્્ો કે
તરત જ વચરય્નય ચમત્કયવરક વસ્ત્રમયાં કયર્ાં પડ્ાં. અહીાં પર્ વસ્ત્રને થીગડાં
મયરવયની વયત થઈ છે .
ચોથય સાંદભણમયાં પત્ની વવનયનાં પ્રભયશાંકરનાં શેર્ષ જીવન પર્ એક થીગડાં
છે .
આમ વયતયણનાં શીર્ષણક થીગડાં જે પ્રભયશાંકર અને વચરય્ાંની વજાં દગીને લયગાં
પડે છે .
II. આાંબય ઉછે રની પૂજા મેજરની લગની પયઠનય આધયરે વર્ણવો. pg-55

Ans. Ch : પૂજા
ાં મેજરની લગની
લેખક : જોસેફ મેકવયન
સય.પ્ર. ચવરત્રવનબાંધ
પૂજા
ાં મેજરનય પયત્ર દ્વયરય લેખકે વેશ નવહ, વકન્ત તેનય મન અને વૃવત
બદલવય, કે વળ નયમ નવહ, પર્ કયમ બધયાંવય જોઈએ. કહેવડયવ્્ાં છે .
નોકરીમયાંથી વનવૃવત પછી વતન આવી મોટયભયઈ ભવયનભયઈની વયત ન
મયની, મસયર્નય-તળયવની પડતર જમીનમયાં આાંબય વયવવયનાં નક્કી ક્િં.
10 13 P.T.O.

સખત ગરમીમયાં ખયડય ખોદ્ય અને છયર્, મયટીનય થર દ્વયરય છયવર્્ાં ખયતર
બનયવ્્ાં. સયરય સયરય આાંખયનય ગોટલય જોગય કરીને રોપય ઉછે ્યણ. પશાં કે
મયર્સ નકશયન ન કરે તે મયટે અકયબીડ થોવર્યનય વયડોલય ક્યણ.
અવતવૃવિનય કયરર્ે નકસયન થ્ાં ત્્યરે એક ખેડૂતની જેમ પોતયનય દીકરયને
ખોવય જેવી વચાંતય કરેલી. ઉનયળયની ગરમીમયાં કયવડમયાં પયર્ી લયવી આાંબયને
સીાંચ્્ય. છે તયલીસ આાંબય ઉછ્યણ ત્્યરે એમનો હરમ અનેરો હતો. જેમ
મય-બયપ પોતયનય સાંતયનોનય ઉછે રની કયળજી લે તેવી જ રીતે પૂજા
ાં મેજરે
આાંબય ઉછે રની કયળજી લીધી હતી.

III. મદીજીએ દીકરયની નેકી અને મદયણનગીની પરીક્ષય કઈ રીતે કરી ? pg-67

Ans. Ch : મોરનયાં ઈાંડયાં

લેખક : ઈશ્વર પેટલીકર
સય.પ્ર. નવવલકય
આ નવવલકય મદીજી એક અનોખાં વ્્વિત્વ ધરયવે છે . ઝબૂને આર્દ
રેલ વેસ્ટે શનથી ખાંભયત પહોચયડવય મનીમ અને ગયડીવયન વજેસાંગ અને
દલભયઈ નીકળ્્ય. પાંડોળી ગયમની ભયગોળે સૂ્યણસ્ત થઈ જતયાં મનીમ
વળયવવ્ય તરીકે મદીજીનય દીકરય બધયને લઈ જા્ છે .

મદીજી ઘરે આવે છે અને પોતયની પત્ની પયસેથી દીકરો વળયવવ્ે ગ્ો
છે તે સયાંભળી તે તેની કસોટી કરવય નીકળી પડે. જે અને પોતે ડયક બનીને
પત્ર બધો જે ગયડયનાં રખેવયળાં કરવય ગ્ો હતો એ જ ગયડયાંને લૂાંટવય રસ્તો
રોકીને ઊભો રહે છે અને બધયને ગયડયાં રોકવય પડકયર કરે છે . બધય એ પર્
સયમો પડકયર કરીને ચયલ્ય જવય કહ્ાં . એમ પર્ કહ્ાં કે ‘અલ્ય બયપ’ ! મયરાં
મયની જા અત્્યરે તાં મયરો બયપ નથી. હજી શરમ રયખાં છાં ત્્યાં સધી. નહી તો
જો્ય જેવી થશે. પર્ મહીજી ખડગની પેઠે અડીખમ રહ્ો ત્્યાંર ે બધયએ
પોતયની ફરજની વચ્ચે આવતય વપતય પર તલવયરથી પ્રહયર ક્ો. પરાં ત મહીજી
તો પત્રની નેકી અને મદયણનગીની કસોટી કરતો હતો. તેર્ે પત્રને શયબયશી
આપતયાં કહ્ાં કે ‘શયબયશ દીકરય હવે મને ખયતરી થઈ ગઈ છે કે તાં મયરાં નયમ
નહીાં બોળે .’

આમ મહીજીએ પોતયનય પત્રની નેકી અને મદયણનગીની પરીક્ષય કરી.
10 14

IV. સ્વતાંત્ર વવચયરક તરીકે સોિે ટીસનાં ચવરત્ર આલેખો. pg-84
Ans. Ch : સત્્વીર સોિે વટસ
સય.પ્ર. ચવરત્ર વનબાંધ
સોિે વટસ દવન્યનો મહયન વવચયરક હતો. તે બવધ્ધશયળી હતો. લોકોને
સદયચયર તરફ વયળવય તે સમજાવતો તેમની સયથે અલકમલકની વયતો કરતો.
લોકોને એની વયતોમયાં રસ પડતો. મધમયખીઓની જેમ લોકો એની
આસપયસ વીાંટળયતય. સોિે વટસ તે દ્વયરય તેમને સયચો ધમણ સમજાવતો અને
તેઓની વશવથલતય દૂ ર કરવય પ્ર્યસ કરતો.
આચયર અને વવચયરમયાં તે પવવત્ર અને સદયચયરી હતો. તે એવાં મયનતો
કે , ‘પોતયની આવડત કે ળવીને પોતયની ફરજ અદય કરે તે જ ઉત્તમ મયર્સ.’
એથેન્સનય રયજવહીવટમયાં પડેલય લોકોમયાં પર્ તે ભળતો. તેમની સયથે
ધમણ, રૂવઢ, રીતવરવયજ વવશે ચચયણમયાં ઉતરતો. તે પ્રયમયવર્કપર્ે જે સયચાં લયગે
તે કહે તો, તે હાં મેશયાં નમ્રપર્ે કહેતો કે , હાં હાં અજ્ઞયની છાં જ્ઞયન મેળવવય મથાં
છાં . તે કહેતો લોકો સ્વયવદિ ભોજન મયટે મસયલય વયપરે છે . જ્યરે હાં કકડીને
લયગેલી ભૂખને જ મસયલય તરીકે વયપરાં છાં . લોકો જીવવય મયટે ખય્ છે હાં
ખયવય મયટે જીવાં છાં ખયસ કરીને ્વયવગણ સોિે વટસનય વવચયરોથી પ્રભયવવત
હતો.
જ્યરે એને મોતની સજા થય્ છે ત્્યરે પૂર્ તે દે શનય નીવતવન્મનાં
પયલન કરી હસતે મોઢે . ઝે રનો પ્્યલો ઘટઘટયવ છે . આમ તે સ્વતાંત્ર અને ઊાંડો
વવચયરક હતો.

V. ‘ડયઘ’ લઘકથયમયાં પ્રગટની સાંવેદનય આલેખો. pg-90
Ans. Ch : ડયઘ
લેખક : નરેશ બયરડ
સય.પ્ર. લઘકથય
આ લઘકથયમયાં સમયજમયાં રહેલય ડયહ્ય અને સમજ લોકો લગ્િ જેવય
પવવત્ર સાંબાંધને કે ટલયક સાંકવચત દૃવિકોર્થી જએ છે . જેને કયરર્ે સ્ત્રીઓએ
ઘર્ાં સહન કરવાં પડે છે . ડૉ સનીતય શયદનય જે વદવસે લગ્િ થ્ય એ વદવસે જ
તેનય કપયળમયાં ચયાંદલો કરવયની જગ્્યએ જનમથી થ્ેલય કોઢનય સફે દ ડયઘને
કયરર્ે તેનય પવતએ તેનો ત્્યગ ક્ો. આ અપમયન ડૉ સનીતયને જીવનભર
દુઃખી કરી દે છે .

10 15 P.T.O.

સનીતયનય દવયખયને એક બયળકીને લઈને એની મયતય આવી.
બયળકીનય આખય શરીરે સફે દ છયાંટર્યાં ઉપસી આવ્્ય હતય. બયળકીની મય
ખૂબ વચાંવતત હતી. તે બોલી ‘ગમે તેમ તોચ આ દીકરીની જાત !’ સયવ સયચાં
કહેજો બેન ! વચાંતયનાં કોઈ કયરર્ નથી ને ?
સનીતય શયહે કહ્ાં , ‘ડરવયનાં કોઈ કયરર્ નથી મયત્ર વવટયવમન ‘એ’ની
ખયમીને કયરર્ે સફે દ છયાંટય ઉપસી આવ્્ય છે .’ આ ગોળી લખી આપાં છાં . આ
જવયબ સયાંભળીને બયળકીનય મય પર જાદઈ અસર થઈ અને આભયરસૂચક
નજરે તે દવયખયનયની બહયર નીકળી.
આમ સનીતય ટે બલ પર મયથાં ઢયળીને આાંખો મીાંચીને પોતયનય
ભૂતકયળની દુઃખદ ઘટનયમયાં સરી પડી.

10. નીચે આપેલય સયવહત્્કયરનો દસ-બયર વયક્યોમયાં પવરચ્ કરયવો. (કોઈપર્ એક) 14=4
I. દલપતરયમ
II. ગોવધણનરયમ વત્રપયઠી
– પ્રસ્તયવનય, પ્રયરાં વભક પવરચ્ – 01
– વશક્ષર્, વવવશિ વસવદ્ધઓ – 01
– સયવહત્્ક્ષેત્રે પ્રદયન – 02
04

નોાંધ : ઉપરોિ બયબતોને ધ્્યનમયાં લઈ ચકયસર્ી કરશો.

(Effective Writing Skill)

11. નીચે આપેલય વવર્ષ્ પર આશરે 200 શબ્દોમયાં વનબાંધ લખો. 18=8
I. સમ્નાં મહત્વ :
મદય : પ્રસ્તયવનય – સમ્નો સદપ્ોગ – સમ્નો દરપ્ોગ – સમ્ની કદર
– આજની વયસ્તવવકતય – ઉપસાંહયર
II. મયરયાં શૈશવનયાં સ્મરર્ો :
મદય : પ્રસ્તયવનય – વડીલોનય વહયલનાં પયત્ર શૈશવની વનદોર્ષ અને વનખયલસ
દવન્ય – બયળમાંવદરમયાં – શયળય-જીવનમયાં સાંસ્મરર્ો – ઉપસાંહયર

10 16

III. પ્રકૃ વતનયાં રમ્્ અને રૌદ્ર સ્વરૂપો :
મદય : પ્રસ્તયવનય – પ્રકૃ વતનયાં રમ્્ સ્વરૂપો :
શરદ, વસાંત, વર્ષયણ – પ્રકૃ વતનો રૌદ્ર સ્વરૂપો : ભૂકાંપ, વયવયઝોડાં ,
અવતવૃવિ, અનયવૃવિ – ઉપસાંહયર
 મૂલ્યાંકન મયટે નો દૃવિકોર્ :
પ્રસ્તયવનય : – 01 ગર્
વવર્ષ્વસ્ત : – 03 ગર્
ભયર્ષય અવભવ્્વિ – 01 ગર્
ભયર્ષય શવદ્ધ અને વયક્યરચનય – 02 ગર્
ઉપસાંહયર – 01 ગર્
08 ગર્
* નીચેનય મદ્દયને ધ્્યનમયાં રયખીને વનબાંધ તપયસવો.
– વવર્ષ્ની પસાંદગી
– શરૂઆત : આકર્ષણક, સ્વયભયવવક અને સચોટ
– કયવ્્પાંવિ, સભયવર્ષતો કે અવતરર્ો
– વવર્ષ્યાંતર થ્ાં કે નવહ
– સાંદર, સવયચ્્ અક્ષર, જોડર્ીશવદ્ધ અને ભયર્ષયશૈલી

12. તમયરી શયળયમયાં ઉજવય્ેલ વશક્ષકવદનનો અહેવયલ આશરે 100 શબ્દોમયાં લખો. 15=5
અથવ
તમયરી શયળયમયાં ્ોજા્ેલય રમતોત્સવનો આશરે 100 શબ્દોમયાં અહેવયલ લખો.
મૂલ્યાંકન :
પ્રયરાં ભ – 01 ગર્
વવર્ષ્વસ્ત – 02 ગર્
ભયર્ષય અવભવ્્વિ – 01 ગર્
ભયર્ષયશવદ્ધ અને વયક્યરચનય – 01 ગર્
કલ 05 ગર્
* અહેવયલ લખતી વખતે ધ્્યનમયાં રયખવયની બયબતો.
– અહેવયલ ્ોગ્્ રીતે સમજો અને તેની કયચી રૂપરેખય બનયવો.
10 17 P.T.O.

– ઘટનયિમ જાળવો
– મહત્વની બયબતોનો ઉલલેખ કરો, રહી નય જા્ તે જઓ.
– કોઈપર્ ઘટનયિમ કે હકીકત જેવી બની હો્ તેવી જ લખો અવતશ્ોવિ ન
કરો.
– અહેવયલમયાં તયરીખ, સમ્, સ્થળનો તથય વ્્વિ વવશેર્ષનો ઉલલેખ કરો.
– ઘટનય વળયાંક કે તબક્કય મજબ ્ોગ્્ ફકરય પયડો.
– અહેવયલની ભયર્ષય શદ્ધ, સરળ, સ્પિ અને આકર્ષણક હોવી જોઈએ.

13. તમયરય વવસ્તયરમયાં ફે લય્ેલી ગાંદકી દૂ ર કરવય મયટે નયાં ્ોગ્્ પગલયાં લેવય મ્્ૂવનવસપલ
કોપરેશનનય અવધકયરીને પત્ર લખો. 15=5

અથવ
તમયરય વવસ્તયરમયાં ચોમયસય દરમ્્યન ઠે ર ઠે ર રસ્તયઓ તૂટી ગ્ય છે તેનય સમયરકયમ
મયટે નગરપયવલકય પ્રમખને પત્ર લખો.
મૂલ્યાંકન :
સરનયમાં અને તયરીખ – 01 ગર્
સાંશોધન અને અવભવયદન – 01 ગર્
વવર્ષ્વસ્ત, ભયર્ષયશવદ્ધ – 02 ગર્
સમયપન અને વલવખતાંગ – 01 ગર્
* પત્રલેખનમયાં ધ્્યનમયાં રયખવયની બયબતો :
નીચેનય મદ્દયઓને ધ્્યનમયાં રયખીને પત્ર લખવો. પત્રનાં સરનયમાં, સાંબોધન અને
વલવખતાંગ એક જ બયજએ એટલે કે ડયબી બયજએ લખવાં (International
Method) નવી પદ્ધવત પ્રમયર્ે પત્રલેખન કરવાં.

– પત્રની ભયર્ષય સરળ અને શદ્ધ હોવી જરૂરી
– કય્યણલ્ને લગતય પત્રોમયાં તેમજ વ્્યવસયવ્ક કે સરકયરી પત્રોમયાં વવવેકપૂર્ણ
સ્પિ મદ્દય અને સાંવક્ષપ્ત લખયર્ જરૂરી.
ખયસ નોાંધ : પ્રશ્નપત્રમયાં જો પ્રેક્ષક કે પ્રવતમયાંથી કોઈનાં નયમ કે સરનયમાં આપ્્ાં ન
હો્ તો વવદ્યયથીઓએ પોતયની આગવી ઓળખ થય્ એવાં નયમ કે
સરનયમાં લખવાં નહીાં.

10 18