Class 11 Sample Paper 2025 Sanskrit (Mid Term)

2025
SAMPLE / MODEL
PAPERS
NCERT BASED
PRACTICE PAPERS
DOWNLOAD PDF

FOR
CBSE BOARD
AND
STATE BOARDS

Mid Term Sample Paper 2025-26
-- AGLASEM --

अभ्यास-प्रश्नपत्रम ् (2025)
कक्षा – एकादशी
संस्कृतम ् (केन्द्रिकम ्) (कोड सं.-322)

समयः – होरात्रयम ् सम्पर्
ू ााङकाः – 80

वार्षाकमल्
ू याङकनाय ननर्माते प्रश्नपत्रे भागपञ्चकं भर्वष्यनत -
'क' भागः अपठित – अवबोधनम ् - 10अङकाः
'ख' भाग: रचनात्मक कायाम ् - 15 अङकाः
"ग" भागः अनुप्रयुक्त - व्याकरर्म ् - 20 अङकाः
“घ' भागः - 35 अङकाः
(i) पठितावबोधनम ् - (25 अङकाः)
(ii) संस्कृत-साठहत्येनतहासस्य सामारयः पररचयः (10 अङकाः)
सामारयननदे शाः –

● उत्तरलेखनात ् पूर्वं प्रश्नस्य क्रमाङ्कः अर्वश्यं लेखनीयः।
● प्रश्नसङ््या प्रश्नपत्रानुसारम ् अर्वश्यमेर्व लेखनीया।
● सर्वेषां प्रश्नानाम ् उत्तराणि संस्कृतेन लेखनीयानन।
● प्रश्नानां ननर्दे शाः ध्यानेन अर्वश्यं पठनीयाः।

“क” भागः – अपठितावबोधनम ्
1. अधोर्िखखतं गदयांशं पठित्वा प्रदत्तान ् प्रश्नान ् संस्कृतेन उत्तरत - 10

वर्वद्यार्थिजीर्वनं मानर्वजीर्वनस्य स्र्वणििम: कालोऽस्स्त । अस्स्मन ् काले एर्व मानर्वस्य

ननमाििं भर्वनत । अस्स्मन ् समये अस्जिताः संस्काराः मनुष्यजीर्वने स्थायीरूपेि
संस्स्थताः भर्वस्तत | र्वस्तत
ु ः अस्य जीर्वनस्य सफलता एर्व मानर्वजीर्वनस्य सफलता

र्वतिते। अस्माकं शास्त्रेषु मानर्वजीर्वनं चतुषुि आश्रमेषु वर्वभक्तीकृतं वर्वद्यते । तेषु
प्रथमः ब्रह्मचयािश्रमः र्वतिते। अयमेर्व वर्वद्यार्थिजीर्वनं छात्रजीर्वनं र्वा कथ्यते।
छात्रजीर्वने वर्वद्याथी संस्कारान ् लभते। अस्स्मन ् समये तस्य चररत्रननमाििं भर्वनत ।
अस्स्मन ् एर्व समये वर्वद्यार्थिनः स्र्वतपोमयेन जीर्वनेन कठोरव्रतेन च ज्ञानाजिनं
कुर्विस्तत, कठोरव्रतं च आचरस्तत। अस्स्मन ् काले अस्जितेन ज्ञानेनर्व
ै सः स्र्वजीर्वने
साफल्यं भजते। वर्वद्यार्थिनः एर्व भावर्वनः नागररकाः अस्माकं र्दे शस्य च कििधाराः
सस्तत । ते खलु समाजस्य राष्रस्य च वर्वकासाय सक्षमाः भर्वस्तत। अतएर्व छात्रैः
सर्दै र्व अस्य स्र्विािर्वसरस्य सर्दप
ु योगः कतिव्यः, कर्दावप समयस्य वर्वनाशः न
कतिव्यः।

(अ) एकपदे न उत्तरत- (केविं प्रश्नदवयम ्) 1x2=2

(i) प्रथमः आश्रमः कः?
(ii) मानर्वजीर्वनस्य स्र्वणििमकालो ककम ् अस्स्त?
(iii) छात्रैः कस्य वर्वनाशः न कतिव्यः?

(आ) पर्
ू वा ाक्येन उत्तरत- (केविं प्रश्नदवयम ्) 2x2=4

(i) अस्माकं र्दे शस्य कििधाराः के सस्तत?
(ii) वर्वद्यार्थिजीर्वने अस्जिताः संस्काराः कीदृशाः भर्वस्तत?
(iii) वर्वद्यार्थिनः कथं ज्ञानाजिनं कुर्विस्तत?

(इ) अस्य अनुच्छे दस्य कृते उपयुक्तं शीषाकं संस्कृतेन र्िखत? 1x1=1

(ई) यथाननदे शम ् उत्तरत- (केविं प्रश्नत्रयम ्) 1x3=3

(i) “चतुषुि आश्रमेषु वर्वभक्तीकृतं वर्वद्यते” अत्र वर्वशेष्यपर्दं ककम ्?

(क) चतष
ु ुि (ख) आश्रमेषु

(ग) वर्वभक्तीकृतं: (घ) वर्वद्यते

(ii) “अस्स्मन ् समये तस्य चररत्रननमाििं भर्वनत” अत्र ‘तस्य’ इनत पर्दं कस्मै
प्रयुक्तम ्?

(क) वर्वद्यार्थिने (ख) मानर्वजीर्वनाय

(ग) समाजाय (घ) संस्काराय

ु छे र्दे ककं प्रयुक्तम ्?
(iii) “वर्वनाशाय” इत्यस्य वर्वलोमपर्दम ् अनच्

(क) वर्वकासाय (ख) सफलता

(ग) कठोरव्रतेन (घ) सर्दप
ु योगः

(iv) “सः स्र्वजीर्वने साफल्यं भजते” अत्र कक्रयापर्दं ककम ्?

(1) सः (ख) स्र्वजीर्वने

(ग) साफल्यं (घ) भजते

“ख” भागः -- रचनात्मककायाम ्
2. राजस्थाने छात्रावासे ननवसतः भवतः नाम सुर्मतः अन्द्स्त। र्मत्रं प्रनत र्िखखतं
रक्तदानर्शर्वरर्वषयकम ् इदं पत्रं मञ्जूषापदः परू नयत्वा पुनः र्िखत। 1/2x10=5

छात्रार्वासत:

राजस्थानम ्

नतर्थः.........

वप्रय ममत्र नरे श!

सार्दरं (i) ………….

अत्र कुशलं तत्रावप अस्तु। अद्य अहं भर्वततं ननर्वेर्दयामम यद् अस्माकं वर्वद्यालये
गतसप्ताहे (ii) .......... आयोस्जतम ्। अस्माकं कक्षाध्यापकः अस्य मशवर्वरस्य प्रमुखः

(iii) ........ आसीत ्। सः प्रथमं (iv)......... प्रायच्छत ्। तर्दनततरम ् वर्वद्यालयस्य
प्रधानाचायिः अध्यापकाः द्र्वार्दशकक्षायाः पञ्च (v) …...... एतस्स्मन ् शुभकाये
अग्रेसराः अभर्वन ्। तेषाम ् उत्साहं (vi) ........ मम मनमस अवप भार्वना संजाता तथा
च मयाऽवप स्र्वरक्तं (vii)......... | भर्वान ् अवप स्र्ववर्वद्यालये रक्तर्दानस्य महत्त्र्वस्य
वर्वषये जनान ् (viii)………….. | अहं पूित
ि या सकुशलोऽस्स्म । (ix).......... र्चततया।

भर्वतः सुहृत ्

(x)………..

मञ्जूषा

र्दत्तम ्, रक्तर्दानमशवर्वरम ्, सुममतः, स्र्वरक्तं, , दृष््र्वा, अलं, नमस्ते, आयोजकः,
छात्राः, र्वर्दतु

3.अध: प्रदत्तं चित्रम् आधृत्य पञ्चव ं शविि: वत्रंशत्परिवमिै: शब्दै : अनुच्छेदमेकं चिखि। सहायिार्थं
मञ्जष
ू ायां पदावन प्रदत्तावन सन्ति। 5×1=5

मञूषा - पुस्तकाियस्य , अनेके ,सन्ति, उपव ष्ााः , पुस्तकावन , समािािपत्रम् , चित्रम् , बाचिका ,
पठवि , अनेकावन , अन्तस्त , स े , मग्ााः , एकाः , पुस्तकपठने

अर्थ ा

अध: प्रदत्तं व षयम् आधृत्य पञ्चव ं शविि: वत्रंशत्परिवमिै: शब्दै : अनुच्छेदमेकं चिखि। सहायिार्थं
मञ्जष
ू ायां पदावन प्रदत्तावन सन्ति।

व षयाः - प्रकृ िेाः उपकािाः

मञ्जष
ू ा - पिोपकािम् , प्रकृ विाः , ृक्ााः , नद्याः , सूययाः , पिोपकािाय , किोवि , कृ िज्ञिा, हन्ति ,
महापुरुषााः , फिन्ति , प्रकाशम् , पुण्याय , ददावि , भ वि

4. मञ्जूषायां प्रदत्त-पदसहायतया अधोर्िखखतां कथां परू यत- 1/2x10=5

एकर्दा एकः कतिव्यननष्ठः (i)......... आसीत ्। इतस्ततः भ्रमन ् सः एकम ्
अशीनतर्वषीयं (ii) ........ अपश्यत ्। सः आम्रर्वक्ष
ृ स्य (iii)……….. लग्नः आसीत ्। इर्दं
दृष््र्वा नगररक्षकः तं महापुरुषम ् अर्वर्दत ्- अर्वलोकनेन प्रतीयते यत ् यर्दा एषः
(iv)........ फमलष्यनत तर्दा तु भर्वान ् जीवर्वतः न भवर्वष्यनत। अतः ककमथं र्वथ
ृ ा
(v)……….. करोनत भर्वान ् ? महापरु
ु षः हमसत्र्वा अर्वर्दत ् पश्यततु एतान ् (vi) .........
र्वक्ष
ृ ान ्। एतेषाम ् आरोपिं मया न कृतं परं फलानन अहं (vii) ......., संतुष्टः
भर्वामम। अतः यर्दा मम आरोवपतस्य र्वक्ष
ृ स्य फलानन अतये (viii)………… अहं पुनः

प्रसतनः भवर्वष्यामम। महापुरुषस्य (ix)……….. श्रुत्र्वा तं च नमस्कृत्य नगररक्षकः
उक्तर्वान ् सज्जनता (x) ..... खल।ु सः प्रसतनः भत्ू र्वा ततः प्रस्स्थतः।

मञ्जूषा-

आरोपिे, फलयक्
ु तान ्, नगररक्षकः, खादर्दष्यस्तत, र्वक्ष
ृ ः, पररश्रमं, महापरु
ु षम ्, र्वचनं,
अनुकरिीया, खादर्दत्र्वा

अथवा

अधोर्िखखतसंवादे ररक्तस्थानानन पूरयरत।ु 1x5=5

रजतः – ममत्र! भर्वान ् बहुदर्दर्वसानततरं वर्वद्यालयम ् आगतर्वान ् ककमभर्वत ्?

रूपकः - (i) ............................................... |

रजतः – अहो! डेंगू इनत रोगेि पीडडतः आसीत ् |

भर्वान ् कस्य र्चककत्सकस्य पाश्र्वे ननरीक्षिाय गतर्वान ्?

रूपक: - (ii)............................................. |

रजतः – सश्र
ु तु महोर्दयस्तु अतीर्व प्रमसद्धः र्चककत्सकः अस्स्त | तेन ककं कर्थतम ्?

रूपक: - (iii)............................................. |

रजतः – यकृर्दवप (Liver) स्थूल: अस्र्वस्थ: च अस्स्त | इर्दानीं भोजने ककं खार्दनत?

रूपक: - (iv)................................................. |

रजतः – शोभनम ्, इर्दानीं लघु तरलं कृशरं करम्भकम ् इत्यादर्दकं भोजनं

स्र्वास्थ्यप्रर्दं भर्वनत | ममत्र! यथासमयम ् औषधं स्र्वीकरोतु

स्र्वच्छतायाः उपरर च वर्वशेषेि ध्यानं र्दर्दातु |

रूपक: - (v).................................................. |

“ग” भागः – अनुप्रयुक्तं व्याकरर्म ्
5. अधोलिखित-वाक्येषु रे िाङ्कितपदानाां समुचितां सन्धां सन्धच्छे दां वा िुरुत–
(िेविां प्रश्नत्रयम ्) 1x3=3

(i) लघुमूलं महा + उदयम ् |
(ii) मदीये उटजे मत्तृ िका-मयूरनततष्ठतत |
(iii) मनु िः बहहरागत्य अपश्यत ् |
(iv) अचिरात ् + ि प्रशान्ते तस्मम ् |

6. अधोलिखित-वाक्येषु रे िाङ्कितपदानाां समुचितां सांयोनितां ववभानितां वा प्रिृततां
प्रत्ययां ि प्रदत्तवविल्पेभ्यः चिनुत– (िेविां प्रश्नत्रयम ्) 1x3=3

(i) ग्राम्यजनाः अर्वश्यं र्शक्ष् + खर्च ् + तव्यत ् |

(क) मशक्षनयतव्यत ् (ख) मशक्षनयतव्याः

(ग) मशक्षतव्यत ् (घ) मशक्षिीयः

(ii) सर्विभूतदहते रम ् + क्त |

(क) रतािः (ख) रसािः

(ग) रमतािः (घ) रं कतािः

(iii) तातस्तु तद् अविोक्य |

(क) अर्व + लोक् + य (ख) अर्व +लोक्य

(ग) अर्व + लुक् + यत ् (घ) अर्व+ लक
ु ् + ल्यप ्

(iv) ननममत्तं सूचनयत्वा |

(क) सूच ् + क्त्र्वा (ख) सूच ् + नयत्र्वा

(ग) सूचनय + त्र्वा (घ) सूच ् + नय + त्र्वा

7. अधोर्िखखतवाक्येषु प्रदत्तर्वकल्पेभ्यः समचु चतशब्दं चचत्वा ररक्तस्थानानन

पूरयत। (केविं प्रश्नत्रयम ्) 1x3=3

(i) बालकः ………… कम्पते क्रतर्दनत च |

(क) भयम ् (ख) भयाय

(ग) भयस्य (घ) भयेन

(ii) तततर्व
ु ाय! अस्य ......... ककम ्?

(क) पटस्य (ख) पटात ्

(ग) पटे न (घ) पटे

(iii) एषा केसररिी .......... लङ्घनयष्यनत |

(क) त्र्वं (ख) युर्वाम ्

(ग) यूयम ् (घ) त्र्वाम ्

(iv)........... पल्लर्वासने समुपावर्वशत ् |

(क) शबरसेनापनतना (ख) शबरसेनापनतः

(ग) शबरसेनापनतम ् (घ) शबरसेनापत्ये

8. अधोर्िखखतवाक्येषु प्रदत्तर्वकल्पेभ्यः समचु चतक्रियापदं चचत्वा ररक्तस्थानानन

पूरयत। (केविं प्रश्नत्रयम ्) 1x3=3

(i) अहम ् अनेनैर्व ............ |

(क) क्रीडडष्यनत (ख) क्रीडडष्यस्तत

(ग) क्रीडडष्यामम (घ) क्रीडडष्यामः

(ii) तस्य पस्श्चमे तीरे महाजीििः शाल्मलीर्वक्ष
ृ ः ........... |

(क) आसन ् (ख) आसीत ्

(ग) आसम ् (घ) आस्ताम ्

(iii) त्र्वं भक्तं र्वेतनं च सप्राप्तकालं ........... |

(क) र्दर्दामस (ख) र्दर्दानत

(ग) र्दर्दामम (घ) र्दर्दनत

(iv) जनाः तस्य एर्व जलम ् आनीय ........... |

(क) वपबनत (ख) वपबमस

(ग) वपबस्तत (घ) वपबामम

9. समुचचतं उपपदर्वभन्द्क्तरूपं र्िखत- (केविं प्रश्नत्रयम ्) 1x3=3

(i) वयं इतोप्यधिकं पाररतोत्तिकं ......... दामयामिः | (भवत ्)

(ii) .......... पररतिः ा ा र्वक्ष
ृ ाः सस्तत | (पष्ु कररणी)

(iii) ज्ञा म ् …………… श्रेयिः | (अभ्यास)

(iv) रामिः ........ भरतं पररजग्राह | (पाणि)

10. अधोर्िखखतवाक्येषु वाच्यानुसारं ररक्तस्थानानन पूरयत-

(केविं प्रश्नदवयम ्) 1x2=2

(i) अरे कृष्ि! सत्यं ककं .......... |

(क) ज्ञातानन (ख) ज्ञाताः

(ग) ज्ञातानां (घ) ज्ञातम ्

(ii) ......... प्रनतज्ञा न कृता |

(1) अहं (ख) सः

(ग) मया (घ) मां

(iii) ते सर्विभत
ू दहते रताः मामेर्व .......... |

(1) प्राप्नोनत (ख) प्राप्नोमस

(ग) प्राप्नुर्वस्तत (घ) प्राप्नोमम

11. रे िाङ्किततय अशद
ु धपदस्य स्थाने प्रदत्त-र्वकल्पेभ्यः शद
ु धं पदं चचत्वा र्िखत-
1x3=3

(i) त्र्वं यदर्द अस्याः पत्र
ु कं न मञ्
ु चन्द्रत |

(क) मुञ्चनत (ख) मुञ्चामम

(ग) मुञ्चामः (घ) मुञ्चमस

(ii) ककं भवरतः अवप वपतर्व
ृ त ् पुरािप्रर्वचनं कररष्यनत|

(क) भर्वततौ (ख) भर्वततम ्

(ग) भर्वान ् (घ) भर्वतः

(iii) एकस्स्मन ् ग्रामोपातते पद्ममनी नाम्नी एकम ् पष्ु कररिी आसीत ् |

(क) एका (ख) एकः

(ग) एकानन (घ) अनेकानन

(iv) अहं वपतुः पक्षपुटाततरम ् अर्वशाम |

(क) अवर्वशत ् (ख) अवर्वशम ्

(ग) अवर्वशः (घ) अवर्वशन ्

12. अधोर्िखखतं गदयांशं पठित्वा तदाधाररतान ् प्रश्नान ् संस्कृतेन उत्तरत – 5

सुब्बण्िस्य संगीते यः सहजामभलाषः आसीत ्, स एकर्दा राजभर्वने संर्वत्ृ या संगत्या
पुनरर्धकं दृढीबभूर्व। एकस्स्मन ् दर्दने पत्र
ु ेि साकं पुराणिकशास्त्री राजभर्वनमेत्य
तत्राततः परु स्त्रीजनसमक्षे पुरािप्रर्वचनमारभमाि आर्दौ स्र्वपुत्रेि
शक्
ु लाम्बरधरममत्यादर्द श्लोकं गापयामास तच्ुत्र्वा तत्रत्याः सर्वे पयिनतर्दन ्। अथ
ककस्ञ्चत्कालानततरं तत्र समागतो राजा समुपवर्वश्य परु ािमाकिियनत स्म। वपतःु
पाश्र्वें उपवर्वष्टः सुब्बण्िः पुरािप्रर्वचनं कुतूहलेन शृण्र्वतनेर्व मध्ये महाराजमवप
सवर्वस्मयं पश्यनत स्म।

(अ) एकपदे न उत्तरत - (केविं प्रश्नदवयम ्) 1/2x2=1

(i) कस्य संगीते सहजामभलाषः आसीत ्?
(ii) पुराणिकशास्त्री केन साकं राजभर्वनं समागतः?
(iii) कः परु ािम ् आकिियनत स्म?

(आ) पूर्व
ा ाक्येन उत्तरत – (केविं प्रश्नदवयम ्) 1x2=2

(i) सुब्बण्िस्य संगीते सहजामभलाषः कथं दृढीबभूर्व?
(ii) े ककं गापयामास?
पुराणिकशास्त्री स्र्वपुत्रि
(iii) सब्ु बण्िः कं सवर्वस्मयं पश्यनत स्म?

(इ) ननदे शानुसारम ् उत्तरत- (केविं प्रश्नदवयम ्) 1x2=2

(i) ‘उपवर्वष्टः सुब्बण्िः’ अनयोः पर्दयोः ककं वर्वशेष्यपर्दं प्रयुक्तम ्?
(ii) ‘एकस्स्मन ् दर्दने पत्र
ु ि े साकं’ अत्र ‘सह’ पर्दस्य अथे ककं पर्दं प्रयक्
ु तम ्?
(iii) ‘सुब्बण्िः महाराजमवप सवर्वस्मयं पश्यनत स्म’ अत्र ककं कक्रयापर्दं
प्रयुक्तम ्?

13. अधोर्िखखतं पदयं पठित्वा तदाधाररतान ् प्रश्नान ् संस्कृतेन उत्तरत – 5

आतुरे व्यसने प्राप्ते दर्ु भाक्षे शत्रुसंकटे ।

राजदवारे श्मशाने च यन्द्स्तष्िनत स बारधवः ||

कोऽनतभारः समथाानां क्रकं दरू ं व्यवसानयनाम ्।

को र्वदे शः सर्वदयानां कोऽर्प्रयः र्प्रयवाठदनाम ्।।

(अ) एकपदे न उत्तरत- (केविं प्रश्नदवयम ्) 1/2x2=1

(i) शत्रुसंकटे यः नतष्ठनत सः कः अस्स्त?

(ii) केषां कृते कोऽवप वर्वर्दे शः न अस्स्त?

(iii) व्यर्वसानयनां कृते स्थानं ककं न भर्वनत?

(आ) पर्
ू वा ाक्येन उत्तरत - (केविं प्रश्नदवयम ्) 1x2=2

(i) समथािनां कृते ककं नास्स्त?

(ii) बातधर्वः कर्दा सह नतष्ठनत?

(iii) केषां कृते कोऽवप अवप्रयः नास्स्त?

(इ) ननदे शानस
ु ारम ् उत्तरत - (केविं प्रश्नदवयम ्) 1x2=2

(i) ‘राजद्र्वारे श्मशाने च यः नतष्ठनत’ अत्र कक्रयापर्दं ककं प्रयुक्तम ्?

(ii) ‘कटुभावषिाम ्’ पर्दस्य वर्वलोमपर्दं ककं प्रयुक्तम ् ?

(iii) ‘यः नतष्ठनत सः बातधर्वः’ अत्र ‘सः’ इनत सर्विनामपर्दं कस्मै प्रयक्
ु तम ्?

14. अधोर्िखखतं नाटयांशं पठित्वा तदाधाररतान ् प्रश्नान ् संस्कृतेन उत्तरत – 5

दौवाररकः - (प्रवर्वश्य) जयतु जयतु र्दे र्वः।

व० गौराङगः - र्दौर्वाररक ! सत्र्वरं त्रत्रचतुरांस्तततुर्वायान ् समानय।

दौवाररकः - यद्र्दे र्व आज्ञापयनत। (बदहगित्र्वा त्रीन ् तततर्व
ु ायान ् समानीय प्रवर्वशनत)

व. गौराङगः - (तततुर्वायानुद्दर्दश्य) भो भो । यूयं ननममितान ् पटान ् मह्यं र्दत्त।

तरतव
ु ायाः - न र्वयमयोग्यमल्
ू यत्र्वात ् पटं ननमािमः।

व. गौराङगः - अस्तु, शोभनं पटं ननमािय मह्यं र्दत्त, योग्यं मूल्यं भवर्वष्यनत। गह
ृ ाि
इमाः मुद्ाः। (इनत पञ्चर्दशमुद्ा र्दर्दानत, ते न गह्
ृ िस्तत, हठात्तेषां र्वसने
ननबध्य गलहस्तेन ननष्कासयनत)।

तरतव
ु ायाः - (द्र्वारर स्स्थताः) महाराज ! न र्वयं शतमल्
ू यं पटं पञ्चर्दशमभरे र्व
मुद्ामभननिमास्यामः |

(अ) एकपदे न उत्तरत - (केविं प्रश्नदवयम ्) 1/2 x2=1

(i) सत्र्वरं कान ् समानय?

(ii) र्वैर्देमशको गौराङ्गः कनत मुद्ाः र्दर्दानत?

(iii) कः तततुर्वायानां शोषिं करोनत?

(आ) पर्
ू वा ाक्येन उत्तरत - (केविं प्रश्नदवयम ्) 1x2=2

(i) तततुर्वायाः ककमथं पटं न ननमाितुम ् इच्छस्तत?

(ii) र्दौर्वाररकः बदहगित्र्वा ककं करोनत?

ु ायान ् उद्दर्दश्य ककं कथयनत?
(iii) र्वैर्देमशकः गौराङ्गः तततर्व

(इ) ननदे शानुसारम ् उत्तरत - (केविं प्रश्नदवयम ्) 1x2=2

(i) ‘अततः’ इत्यस्य वर्वलोमपर्दम ् अत्र ककं प्रयुक्तम ्?

(ii) ‘शोभनं पटं ’ अनयोः पर्दयोः वर्वशेषिपर्दं ककम ्?

(iii) ‘यूयं ननममितान ् पटान ् मह्यं र्दत्त’ अत्र कतप
ि ृ र्दं ककम ्?

15. अधोर्िखखतस्य पदयस्य भावाथं मञ्जष
ू ाप्रदत्तपदः परू नयत्वा पन
ु ः र्िखत –

1x3=3

एकोऽप्यमात्यो मेधावी शरू ो दक्षो र्वचक्षर्ः।

राजानं राजपत्र
ु ं वा प्रापयेरमहतीं चियम ् ॥

भावाथाः– श्लोकेऽस्स्मन ् योग्यमस्तत्रिः गि
ु ाः महत्र्वं च (i) ………... अस्स्त ।
बद्
ु र्धमान ् शरू र्वीरः कुशलश्च एकः अवप (ii) …………. राजपररर्वारं महतीं (iii) …………..
प्रापनयतुं शक्नोनत ।

मञ्जूषा

मतत्री, सम्पवत्तं, र्वणिितम ्

अथवा

प्रदत्त-भावाथात्रयात ् शुदधं भावाथं चचत्वा र्िखत- 1x3=3

(क) सन्द्रनर्मतं वरं त्यागो र्वनाशे ननयते सनत |

(i) यदर्द वर्वनाशः ननस्श्चतः तदहि श्रेष्ठननममत्ताय त्यागः र्वरम ् भर्वनत।

(ii) सस्तनममतं त्यागः न कर्दावप करिीयः |

(iii) वर्वनाशे सनत ककं ननममत्तं त्यागः करिीयः |

(ख) शुभाशुभपररत्यागी भन्द्क्तमान ् यः स मे र्प्रयः। |

(i) भस्क्तयक्
ु तः नरः शभ
ु ं अशभ
ु ञ्च कमि न करोनत |
(ii) शुभाशुभकमिफलत्यागकताि भस्क्तयुक्तः नरः म ईश्र्वरस्य वप्रयः |
(iii) यः केर्वलं शुभकमििां त्यागी सः मम वप्रयः अस्स्त |

(ग) कन्द्च्चत्सहस्रारमख
ू ाार्ामेकर्मच्छर्स पन्द्डडतम ् ।

(i) हे भरत! एकस्य पस्ण्डतस्य अपेक्षा सहस्रातमूखािन ् र्चनोनत |

(ii) हे भरत! सहस्रातपस्ण्डतेभ्यः एकं मूखं र्चनोनत |

(iii) हे भरत! सहस्रातमख
ू ेभ्यः एकं पस्ण्डतं र्चनोनत |

16. अधोर्िखखत-अरवये ररक्तस्थानानन पूरयत – 1x3=3

संननयम्येन्द्रियग्रामं सवात्र समबुदधयः |

ते प्राप्नव
ु न्द्रत मामेव सवाभत
ू ठहते रताः ||

अरवयः – (ये) इस्तद्यग्रामं (i)....... सर्वित्र समबुद्धयः ते (ii)......... रताः माम ् एर्व

(iii) .......... |

मञ्जूषा

सर्विभूतदहते, प्राप्नुर्वस्तत सस्तनयम्य, लघुमल
ू म्

17. ‘क’ स्तम्भस्य वाक्यांशस्य ‘ख’ स्तम्भस्य वाक्यांशेन सह मेिनं

कुरुत - 1x4=4

‘क’ स्तम्भः ‘ख’ स्तम्भः

(i) ककमस्य पटस्य मूल्यम ्? (क) सत्यार्दवप दहतं भर्वेत ् |

(ii) सत्यस्य र्वचनं श्रेयः (ख) न शक्नोवष मनय स्स्थरम ् |

(iii) अधिपीतस्तनं मातुः (ग) वर्वंशत्यर्धकं शतम ् |

(iv) अथ र्चत्तं समाधातंु (घ) आमर्दि स्क्लष्तटकेसरम ् |

अथवा

अधोर्िखखतवाक्येषु रे खाङक्रकतानां पदानां प्रसंगानुसारं शुदधम ् अथं

र्िखत- 1x4=4

(i) अननकेतः स्स्थरमनतः भस्क्तमान ् मे वप्रयो नरः |
(ii) एर्वं पररतुष्टो राजा पाररतोवषकत्र्वेन |
(iii) िेष्िी - नदह नदह ककस्ञ्चर्दर्धकमेतत ् |
(iv) तस्य करं धत्ृ र्वा मनु नः आश्रमम ् आनीतर्वान ् |
मञ्जूषा

हस्तं, गह
ृ हीनः, प्रसतनः,व्यापारी

सांतिृत-साहहत्येततहासतय सामा्यः पररियः

18. सांतिृतभाषाया: उद्भवां वविासां पाठस्दभं ि अचधिृत्य प्रदत्तान ् प्रश्नान ् उत्तरत
- (िेविां प्रश्नत्रयम ् ) 1x3=3

(i) सम ् उपसगिपूर्वक
ि ं …………. क्त प्रत्ययस्य योगेन ‘संस्कृतशब्र्दः’ ननष्पद्यते|
(ii) ‘अनुशासनम ्’ इनत पाठः कस्याः उपननषर्दः सङ्गह
ृ ीतः ?
(iii) संस्कृतभाषा कस्य पररर्वारस्य भाषा अस्स्त?

(iv) ‘कार्दम्बरी’ इनत ग्रतथस्य लेखकः कः?

19. वैहदिां साहहत्यम ् अचधिृत्य प्रदत्तवाक्येषु मञ्िूषाया: साहाय्येन

ररक्ततथानपूततं िुरुत- 1x4=4

(i) आरण्यकानां रचना ......... बभर्व
ू |
(ii) औषधीनां वर्वज्ञानस्य र्वििनं ........ प्राप्यते |
(iii) र्वेर्दाङ्गानन........ सस्तत |
(iv) गुरूिां समीपे गत्र्वा या वर्वद्या अधीते सा .......... अस्स्त?

मञ्जूषा

ष्, उपननषद्, अथर्विर्वर्द
े े , अरण्ये

20. रामायणां महाभारतां पुराणातन ि अचधिृत्य 'ि' भागां 'ि' भागेन सह

मेियत- 1x3=3

भाग ‘ि’ भाग ‘ि’

(i) रामायिे काण्डानन (क) महाभारतस्य |
(ii) गीता अंशः अस्स्त (ख) अष्टार्दश |

(iii) पुरािानन (ग) सप्त |

AglaSem Earn while Learn Program. Send your papers and get paid.
Contact: support@

Study Materials
Notes

Model Papers Class 6 Notes

Sample Papers Class 7 Notes
Half Yearly Sample Papers Class 8 Notes

Class 9 Notes
Important Resources
Class 10 Notes
Periodic Table
Class 11 Notes
Writing Skills / Formats

Maps of India / World Class 12 Notes

Books and Solutions

NCERT Books
NCERT Book Solutions
HC Verma Chapter Wise Solutions
RD Sharma Solutions
CGBSE Solutions