Kerala Class 10 First Term Model Question Paper 2025 Sanskrit

Model Question Paper
First Term Evaluation 2025 -26
First Language - Paper I - Part I
SANSKRIT
(For Academic and Oriental Sanskrit Schools)
Class- X
Time 1 ½ Hours Total Score - 40
िनदशा: -
 15 िनमेषा: समा ासकाल: ।
 ान् िनदशान् च स यग् अवग य एव उ रािण लेखनीयािन ।
 उ रलेखने मू याङ्का: काल: च प रगणनीया:।
 िववतन ाद् ऋते सवषां ानाम् उ रलेखने देवनागरीिलिप पयो या ।
भागः - 1
1. अधोद े यः िवक पे यः िभ नं गणं िच वा िलखत । (1)
क) ि ितः - भिू मः ख) सीरः - हलम्
ग) किल दजा - सरू जा घ) पयि वनी - गोपालकः
2. अधोद प कां पिठ वा िवक पे यः उिचतम् उ रं िच वा िलखत। (1)
िलिख वा - तमु ु न तम्
वीकृ य - वा तम्
यवहतमु ् - यब तम्
क) िलिख वा – तुमु न तम्, वीकृ य – वा तम्, यवहतमु ् – यब तम्
ख) िलिख वा – यब तम्, वीकृ य – तुमु न तम्, यवहतमु ् – वा तम्
ग) िलिख वा – वा तम,् वीकृ य – यब तम,् यवहतुम् - तमु ु न तम्
घ) िलिख वा – वा तम्, वीकृ य – तुमु न तम्, यवहतमु ् – यब तम्
तावनां पिठ वा 3-4 योः उ रे िलखत।
3. (१) श त य प रतः आराधकाः सि त। (1)
(२) गायकं प रतः आ वादकाः सि त।
क) उभयमिप (१, २) साधु ।
ख) उभयमिप (१, २) असाधु ।
ग) १-साध,ु २-असाधु ।
घ) १-असाध,ु २-साधु ।

4. (१) सिचवः जनान् भाषमाणः वतते। (1)
क) सिचवः - शानज तम्
ख) जनान् - शानज तम्
ग) भाषमाणः - शानज तम्
घ) वतते - शानज तम्
भागः -2
किवताभागं पिठ वा 1-2 योः उ रे िलखत।
कृित तु मोहनाकारे ण भीषणे-
नान य पेण वततेऽ ।
वनरािजस पदः ािणनािमव म य-
लोक य सवथा िहतकराः यःु ।।
5. समानसि धयु ं पदं प भागात् वीकृ य पद छे दं िलखत (2)
उदा – यवु ित तु = यवु ितः + तु ।
..............=............+..........।
िव तेऽ = िव ते + अ ।
.............=..............+........।
6. वनस पदः सवषां ािणनाम् अ य तम् उपकार दाः भवि त – इ याशययु ं किवताभागं िच वा
िलखत । (2)
7. ग ाश ं ं पिठ वा बलदेव य वचनािन समा य संभाषणाश ं ं परू यत । (2)
हलायधु म् उपे य गोपालकाः अवदन् – भो बलदेव! अ माकं देशोऽयं जलाभावेन ऊषरो भवित।
वयं िकं कुमः? ‘सरू जायाः अनु हेण ि ित रयं आ ा भवेत्’ इित सः गोपालकान् समा ािसतवान।् ततः
बलदेवः कािल द ाथयत – भोः किल दजे! का यशािलिन! तव कृपाम् पनु रिप अ सारयत।ु
गोपालकाः – वयं िकं कुमः?
बलदेवः - .........................................................।
(गोपालकाः ग छि त।)
बलदेवः - (कािल द ित) ...............................................।
8. रे खाङ्िकतपदं उ र वेन भिवतुं यो यं ं रचयत । (2)
( वाचकपदािन – कः, कम,् के न, क य, कि मन् ।)
क) गोपालकाः हलायधु म् उपे य अवदन् । ....................................................?
ख) बलदेवः हलेन कािल द आि पत्।........................................................?

अथवा
अधोद ािन ि यापदािन उपयु य नतू नवा यं रचयत।
क) िवराजते - .......................................................................।
ख) यरचयत् - ......................................................................।
9. ऋते – उपयु य वा य यं योजयत । (2)
उदा – आपणे िट पणीपु तकं नाि त। अ यत् सवम् अि त।
आपणे िट पणीपु तकात् ऋते अ यत् सवम् अि त।
क) ति मन् का यं नाि त । अ यत् सव अि त।
....................................................................।
ोकममुं पिठ वा 12-15 ानाम् उ रािण िलखत ।
स चा रणी दीपिशखेव रा ौ
यं यं यतीयाय पितंवरा सा।
नरे मागा इव पेदे
िववणभावं स स भिू मपालः।।
10. ग मं परू यत । (2)
पितंवरा सा रा ौ ................ दीपिशखा ....................... यं यं यतीयाय स स ....................
नरे मागा इव ...................... पेदे ।
11. िव हवा यं िलखत । (2)
पितंवरा ............................................।
भिू मपालः .........................................।
12. ोक य आशयं ववा यैः िलखत । (3)
13. खि डकािममां लङ् लकारे ण प रव य िलखत । (3)
अन तः िनलातीरे एकां व ृ ां प यित। वसघं ेन प र य ा सा माता व य िनःसहायताम् अन तं
सचू यित । िकं कत यिमित अजानन् अन तः तां मातरं वक यभवनं नयित।
14. ादेिशकभाषया आशयानस ु ारं िववतयत । (4)
टे ला माग य पा उपिवशित। कार ् यानेन आगतः क न पु षः मािल य यूतं माग य समीपं
िनि य अग छत।् स वष या सा टे ला त ृ ्वा चिकता अभवत्। मािल यं इत ततः न िनि पतु इित
िव ालये सा पिठतवती अि त। सा तं मािल य यतू म् आदाय अवक रकायाम् अपातयत।्
15. यातेन डच् सैिनके न हैि क् वान् रीड् महाभागेन िवरिचतः थः भवित हो सू ् मलबा र कूस।्
के रलेषु उपल धानां बहनां स यानां औषधगणु ानां च परामशः ति मन् िव ते।
आमल यादीनां स यानां औषधगणु ान् अिधकृ य ववा यैः लघुिववरणं िलखत। (4)

ेयाः अंशाः – िन बः - अशोकः – णनाशकः - ऊज दाियनी - के शविधनी
अथवा
हो सू ् मलबा र कूस् नामक य थ य रचनायाम् अनेके के रलीयपि डताः सहायकाः अभवन।् तेषु
मुखः आसीत् इ अ युतन।्
के रलीयपि डतानां योगदानमिधकृ य ववा यैः लघिु ट पण िलखत।
ेयाः अंशाः – रंगप ् – िवनायकपि ड ् – चोल् के पु तकम् – मदनपालिनघ डु ।
16. प चमहाका यानां रचनावैिश ्येन कािलदासािद यः िवशेषिब दािन ा ािन सि त। तािन यथायो यं
प कायां िविल य परू यत। (4)
किवः याितः का यम्
कािलदासः ................................. रघवु ंशम्
............................... छ भारिवः िकराताजुनीयम्
माघः घ डामाघः .................................
.......................... िव दौषधम् नैषधीयच रतम्

अथवा
सभं ाषणाश ं ं वभावनया परू यत।
कािलदासः - अहं महाका य यं िलिखतवान् ।
भारिवः - जानािम, जनाः भव तं ................................... इित आ यि त िकल।
माघः - दीपिशखेित कि मन् का ये यु म?्
कािलदासः - ............... महाका ये। भारवेः अिप अपरं नाम वतते िकल?
माघः - अ येव .............................. इित।
कािलदासः - छ िमव धिू लः। आहा। सा वणना ........................... का ये िकल।
भारिवः - आम्। तथा संवृ म्।
17. वनसरं णमिधकृ य लघिु ट पण िलखत । (4)
ेयाः अंशाः – कृतेः प र छे दः – जीिवनाम् आवासः – वननशीकरणम् – वनिवभवानां
दु पयोगः – वृ ाणां संर णम।्
अथवा
नदीनां कािलक ाधा यमिधकृ य लघपू यासं िलखत।
ेयाः अंशाः – जल ोतांिस – जल दषू णम् – मािल यिन ेपः – गतागतसिु वधा –
िव दु ु पादनम् – िवनोददाियका ।

Model Question Paper
FIRST TERM EVALUATION 2025 -26
First Language - Paper II
SANSKRIT
(Oriental Sanskrit Schools)
Class- X
Time 1 ½ Hours Total Score - 40
निर्देशा: -
 15 निमेषा: समाश्वासकाल: ।
 प्रश्नान् निर्देशान् च सम्यग् अवगम्य एव उत्तराणि लेखनीयानि ।
 उत्तरलेखने मूल्याङ्का: काल: च परिगणनीया:।
 विवर्तनप्रश्नाद् ऋते सर्वेषां प्रश्नानाम् उत्तरलेखने देवनागरीलिपिरुपयोक्तव्या ।

भागः -१

1 .प्रस्तावनां पठित्वा अधोदत्तेभ्यः विकल्पेभ्यः उचितमुत्तरं चित्वा लिखत। 1

अ) श्रीहर्षेण विरचितं महाकाव्यं भवति कुमारसंभवम्।
आ) मेघदत
ू स्य कर्ता भवति कालिदासः।
क) अ, आ उभयमपि साधु।
ख) अ साधु, आ-असाधु।
ग) अ, आ उभयमपि असाधु।
घ) अ असाधु, आ साधु।
2. गोपालः गां देग्धि पयः इति वाक्यानुसारम् अधोदत्तप्रस्तावनाः पठतः। 1
क) गाम् इति द्वितीया विभक्तिः।
ख) अकथितं च इति सूत्रस्य उदाहरणम्।
ग) गाम् इति मुख्यकर्म पयः इति गौणकर्म।
घ) गाम् इति गौणकर्म पयः इति मुख्यकर्म ।
अधोदत्तेभ्यःविकल्पेभ्यः उचितमुत्तरं चित्वा लिखत।
अ) क,ख ,ग,साधु
आ) ख ,ग,घ साधु

इ) क,ख,घ साधु
ई) क,ग,घ साधु
3) अधोदत्तपट्टिकायां विकल्पेषु उचितमुत्तरं चित्वा लिखत। 1
अ आ
क). जलजम्। १)सर्पः।
ख).पत्रम्। २) दष्टु ः।
ग).अहिः । ३)किसलयम्।
घ). खलः। ४) कमलम्।
अ)क-१, ख-२,ग-३,घ-४
आ) क-२,ख-३,ग-४,घ-१
इ) क-३,ख-४,ग-१,घ-२
ई)क-४,ख-३,ग-१,घ-२
4) अधोदत्तेभ्यः विकल्पेभ्यः भिन्नं गणं चित्वा लिखत। 1
क) शकुन्तलेति - शकुन्तला + इति।
ख) नाधमे - न + अधमे ।
ग) स्थितेऽपि - स्थितः + अपि।
घ) तेनार्थित्वम् - तेन + अर्थित्वम्।

भागः - २

5. लीला ग्रामम् अजां नयति इति वाक्ये अजाम् इति मुख्यकर्म, ग्रामं गौणकर्म ।

एवं चेत् अधोदत्तवाक्यात् मुख्यकर्मः, गौणकर्मः विविच्य लिखत। 2

क) याचकः बालम् अन्नं याचते।

6) श्लेकस्य आशयं स्ववाक्यैः लिखत ? 2

देवे स्थितेऽपि तनयं तव रामभद्रं
लोकः स्वयं भजतु नाम किमत्र चित्रम्।
चन्द्रं विना तदपु लम्भनहेतुभूतं
क्षीरोदमाश्रयति किं तृषितश्चकोरः ।।

7) अधोदत्तं श्लोकं पठित्वा निर्देशानुसारं गद्यरूपेण परिवर्त्तयत । 2

आपरितोषाद् विदषु ां
न साधु मन्ये प्रयोगविज्ञानन् ।
बलवदपि शिक्षितानाम्
आत्मन्यप्रत्ययं चेतः ॥
विदषु ां-------प्रयोगविज्ञानं----- न मन्ये । बलवद् ----अपि चेतः
----- अप्रत्ययं भवति ।

8) अधोदत्तयोः एकस्य़ गणनिर्णयं कृत्वा वृत्तं किमिति लिखत । 2

क) अधीतिबोधाचरणप्रचारणै-
र्दशाश्चतस्रः प्रणयन्नुपाधिभिः।
अथवा
ख) चन्द्रं विना तदपु लम्भनहेतुभूतं
क्षीरोदमाश्रयति किं तृषितश्चकोरः ।।
9) अधोरेखाङ्कितस्य पदस्य विभक्तिं सप्रमाणं लिखत। 2

दिलीपः वनम् आवसति ।

10) अधोदत्तमुदाहरणं पठित्वा कः अलङ्कारः इति लक्षणसमन्वयपूर्व कं समर्थयत। 3

सर्वदोमाधवः पायात् स योऽगंगामदीधरत् ।

11) सूत्रस्य अर्थं सोदाहरणं व्याख्यात । 3

प्रातिपदिकार्थलिङ्गपरिमाणवचनमात्रे प्रथमा।
अथवा।
कर्मणिद्वितीया।
12) क) मन्दाक्रान्ता नाम वृत्तं सोदाहरणं समर्थयत ।
अथवा। 4
ख) आर्या नाम वृत्तं सोदाहरणं समर्थयत ।

13) क)विरोधाभासालङ्कारं लक्ष्यलक्षणसमन्वयपूर्वं विशदयत । 4
अथवा
ख) काव्यलिङ्गालङ्कारं लक्ष्यलक्षणसमन्वयपूर्वं लिखत।
14) राज्ञः चिन्तामणेः भरणमधिकृत्य विशदयत । 4

श्रद्धेयाः अंशाः- सुबन्धुः , वासवदत्ता , विन्ध्याचलप्रदेशस्य राजा ,

छलनिग्रहप्रयोगः,नास्तिकता, परीवादः,खलसंयोगः।

15) प्रदत्तश्लोकं पठित्वा शकुन्तलाया पतिगृहगमनसमये कण्वमहर्षेः विचारणाम् अधिकृत्य

स्ववाक्यैः लिखत। 4

यास्यत्यद्य शकुन्तलेति हृदयं संस्पृष्टमुत्कण्ठया

कण्ठः स्तम्भितबाष्पवृत्तिकलुषश्चिन्ताजडं दर्शनम्।

वैक्लब्यं मम तावदीदृशमहो स्नेहादरण्यौकसः

पीड्यन्ते गृहिणः कथं नु तनयाविश्लेषदःु खैर्न वैः ।।
16) गद्यस्य आशयं प्रादेशिकभाषया विवर्तयत। 4

संस्कृतसाहित्यस्य जीवातुभूतं भवति महाकाव्यम्। रघुवंशं ,कुमारसंभवं,
माघं,किरातार्जुनीयं,नैषधाख्यानि पञ्चमहाकाव्यानि।महाकाव्यप्रस्थाने स्वकीयं स्थानमावहन्ति

केरलीयानां महाकाव्यानि। नारायणभट्टपाद,वासुदेव,सुकुमारादयाःप्राचीनाः केरलीयाः संस्कृत कवयः

भवन्ति ।