CBSE Class 12 Question Paper 2023 Solution Punjabi

e s t i o n P a p er
Qu
Solu t i o n
2023

Marking Scheme: March 2023 –Punjabi (104)
ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ/ ਅੰ ਕ-ਯੋਜਨਾ: ਮਾਰਚ-2023- ਪੰ ਜਾਬੀ (104)

ਜਮਾਤ-ਬਾਰਵ SET-4, Q.P. Code6
ਿਵਸ਼ਾ-ਪੰ ਜਾਬੀ ਪੂਰਨ ਅੰ ਕ: 80
ਆਮ ਹਦਾਇਤ :-
1. ਿਜਵ ਿਕ ਤੁਸ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਹੋ ਿਕ ਉਮੀਦਵਾਰ/ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਦਾ ਸਹੀ ਤੇ ਦਰੁਸਤ ਮੁਲ ਕਣ ਇੱ ਕ ਬਹੁਤ ਹੀ
ਮਹੱ ਤਵਪੂਰਨ ਕਾਰਜ ਹੈ । ਮੁਲ ਕਣ ਿਵੱ ਚ ਇੱ ਕ ਛੋਟੀ ਿਜਹੀ ਤਰੁੱ ਟੀ ਹੀ ਉਮੀਦਵਾਰ , ਿਵੱ ਿਦਅਕ ਢ ਚੇ ਤੇ
ਅਿਧਆਪਨ ਿਕੱ ਤੇ ਲਈ ਇੱ ਕ ਬਹੁਤ ਵੱ ਡੀ ਸਮੱ ਿਸਆ ਖੜੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ । ਗ਼ਲਤੀਆਂ/ਤਰੁੱ ਟੀਆਂ ਤ ਬਚਣ
ਲਈ, ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਿਦੱ ਤਾ ਜ ਦਾ ਹੈ ਿਕ ਮੁਲ ਕਣ ਅਰੰ ਭ ਕਰਨ ਤ ਪਿਹਲ ਤੁਸ ਮੁਲ ਕਣ ਹਦਾਇਤ ਨੂੰ
ਬਹੁਤ ਹੀ ਿਧਆਨ ਨਾਲ਼ ਪੜ ਤੇ ਸਮਝ ਲਓ ।
2. “ਮੁਲ ਕਣ ਨੀਤੀ ਇੱ ਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ ਢੰ ਗ ਨਾਲ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ਾ ਕਾਰਜ ਹੈ ਿਕ ਿਕ ਇਹ ਕਰਵਾਈ
ਗਈ ਪਰੀਿਖਆ ਤੇ ਮੁਲ ਕਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੱ ਖ ਦੀ ਗੁਪਤਤਾ ਨਾਲ਼ ਸੰ ਬੰ ਧਤ ਹੈ । ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ
ਜਨਤਾ ਿਵੱ ਚ ਿਕਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਿਵੱ ਚ ਲੀਕ ਕਰਨਾ, ਪਰੀਿਖਆ ਪਬੰ ਧ ਨੂੰ ਪਟੜੀ ਤ ਉਤਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਲੱਖ ਹੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀ ਿਜ਼ੰ ਦਗੀ ਤੇ ਭਿਵੱ ਖ ਨੂੰ ਪਭਾਿਵਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਨੀਤੀ/ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਨੂੰ
ਿਕਸੇ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਸ ਝਾ ਕਰਨ ਨਾਲ਼, ਿਕਸੇ ਰਸਾਲੇ ਿਵੱ ਚ ਦਰਸਾਉਣ ਅਤੇ ਿਕਸੇ ਅਖ਼ਬਾਰ/ਵੈ ਬਸਾਈਟ ਆਿਦ
ਿਵੱ ਚ ਛਾਪਣ ਨਾਲ਼ ਬੋਰਡ ਦੇ ਿਨਯਮ ਅਤੇ ਆਈ.ਪੀ.ਸੀ. ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵ ਤਿਹਤ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ।”
3. ਮੁਲ ਕਣ,ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ ਿਵੱ ਚ ਦਰਜ ਹਦਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ । ਇਸ ਨੂੰ ਿਕਸੇ ਵੱ ਲ ਕੀਤੀ
ਗਈ ਿਵਆਿਖਆ ਜ ਿਕਸੇ ਦੇ ਪਗਟਾਏ ਿਵਚਾਰ ਅਨੁ ਸਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ । ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ
ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ । ਮੁਲ ਕਣ ਕਰਦੇ ਸਮ ਇਹ ਿਧਆਨ ਰੱ ਿਖਆ ਜਾਵੇ ਿਕ ਜੋ ਤਰ
ਤਾਜ਼ਾ ਸੂਚਨਾ ਜ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ/ਜ ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਵਾਲ਼ੇ ਹਨ, ਉਹਨ ਨੂੰ ਉਹਨ ਦੀ ਦਰੁਸਤਤਾ
ਅਨੁਸਾਰ ਪਰਿਖਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਬਣਦੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ । ਬਾਰਵ ਜਮਾਤ ਿਵੱ ਚ,ਯੋਗਤਾ-ਆਧਾਿਰਤ ਪਸ਼ਨ
ਦਾ ਮੁਲ ਕਣ ਕਰਦੇ ਸਮ ਿਕਰਪਾ ਕਰਕੇ ਿਦੱ ਤੇ ਗਏ ਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝੋ ਅਤੇ ਜੇ ਤਰ ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ
ਅਨੁਸਾਰ ਨਹ ਹੈ ਪਰ ਸਹੀ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ ਿਗਆ ਹੈ ਤ ਬਣਦੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ ।
4. ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ ਿਵੱ ਚ ਤਰ ਲਈ ਕੇਵਲ ਮੁੱ ਲਵਾਨ ਨੁਕਤੇ ਸੁਝਾਏ ਗਏ ਹਨ । ਇਹ ਕੇਵਲ ਹਦਾਇਤ ਦੇ
ਰੂਪ ਿਵੱ ਚ ਹੈ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਿਕ ਤਰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ । ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪਗਟਾਅ ਦਾ ਆਪਣਾ ਢੰ ਗ ਹੈ
ਅਤੇ ਜੇ ਪਗਟਾਅ ਸਹੀ ਹੈ ਤ ਉਸ ਅਨੁ ਸਾਰ ਬਣਦੇ ਅੰ ਕ ਪਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ।
5. ਮੁੱ ਖ-ਿਨਰੀਿਖਅਕ, ਹਰ ਿਨਰੀਿਖਅਕ ਵੱ ਲ ਪਿਹਲੇ ਿਦਨ ਮੁਲ ਿਕਤ ਕੀਤੀਆਂ ਪੰ ਜ ਤਰ-ਪੁਸਿਤਕਾਵ ਦੀ
ਬਹੁਤ ਹੀ ਡੂੰ ਘਾਈ ਨਾਲ਼ ਪੜਤਾਲ ਕਰੇਗਾ, ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਿਕ ਮੁਲ ਕਣ, ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ
ਿਵੱ ਚ ਦਰਜ ਹਦਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ । ਜੇ ਕੋਈ ਅੰ ਤਰ ਹੈ ਤ ਉਸ ਨੂੰ ਿਵਚਾਰ-ਵਟ ਦਰਾ ਤੇ
ਚਰਚਾ ਕਰਕੇ ਖਤਮ ਕਰੇਗਾ । ਮੁਲ ਕਣ ਲਈ ਬਾਕੀ ਦੀਆਂ ਤਰ-ਪੁਸਿਤਕਾਵ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਤ
ਬਾਅਦ ਿਦੱ ਤੀਆਂ ਜਾਣ ਿਕ ਿਨਰੀਿਖਅਕ ਦੇ ਮੁਲ ਕਣ ਿਵੱ ਚ ਿਨ ਜੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੋਈ ਮਹੱ ਤਵਪੂਰਨ ਅੰ ਤਰ
ਨਹ ਹੈ ।

ਅੰ ਕ-ਯੋਜਨਾ/ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ, ਮਾਰਚ-2023 ਜਮਾਤ: ਬਾਰਵ (ਪੰ ਜਾਬੀ 104) ਪੰ ਨਾ 1

6. ਿਜਹੜਾ ਤਰ ਸਹੀ ਹੈ, ਿਨਰੀਿਖਅਕ ਥੇ ਇਸ ਤਰ ਦਾ ਿਨਸ਼ਾਨ ਲਗਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਿਜਹੜਾ ਤਰ
ਪੂਰੀ ਤਰ ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਤ ਉਸ ਤਰ ’ਤੇ ਗ਼ਲਤ (Cross) ਦਾ ਿਨਸ਼ਾਨ (X) ਲਗਾ ਕੇ ‘0’ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ
ਤੇ ਥੇ ਜ਼ੀਰੋ/Zero ਿਲਿਖਆ ਜਾਵੇ । ਪਰੀਿਖਅਕ ਮੁਲ ਕਣ ਕਰਦੇ ਸਮ ਇਸ ਤਰ ਦਾ ਿਨਸ਼ਾਨ ਨਹ
ਲਗਾਵੇਗਾ ਜੋ ਿਕ ਇਹ ਪਭਾਵ ਿਦੰ ਦਾ ਹੈ ਿਕ ਤਰ ਤ ਸਹੀ ਹੈ ਪਰ ਅੰ ਕ ਨਹ ਿਦੱ ਤੇ ਗਏ ਹਨ । ਇਹ
ਪਰੀਿਖਅਕ ਵੱ ਲ ਸਭ ਤ ਿਜ਼ਆਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀ ਗ਼ਲਤੀ ਹੈ ।
7. ਜੇ ਿਕਸੇ ਪਸ਼ਨ ਦੇ ਉਪ-ਭਾਗ ਹਨ ਤ ਹਰ ਉਪ-ਭਾਗ ਦੇ ਤਰ ਦੇ ਅੰ ਕ ਸੱ ਜੇ ਪਾਸੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਿਵੱ ਚ ਿਲਖੇ
ਜਾਣ, ਿਜਵ: ½, 1,ਜ 2 ਤੇ ਉਪ-ਭਾਗ ਦੇ ਅੰ ਕ ਦਾ ਜੋੜ ਕਰਕੇ ਪੂਰੇ ਅੰ ਕ ਪਸ਼ਨ ਸੰ ਿਖਆ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਗੋਲ਼ੇ
‘O’ ਿਵੱ ਚ ਖੱ ਬੇ ਪਾਸੇ ਹਾਸ਼ੀਏ ਅੰ ਦਰ ਿਲਿਖਆ ਜਾਵੇ, ਿਜਵ: । ਇਸ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ਼ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ
ਜਾਵੇ।
8. ਜੇ ਿਕਸੇ ਪਸ਼ਨ ਦੇ ਉਪ-ਭਾਗ ਨਹ ਹਨ ਤ ਅੰ ਕ ਨੂੰ ਪਸ਼ਨ ਸੰ ਿਖਆ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਗੋਲ਼ੇ ‘O’ ਿਵੱ ਚ ਖੱ ਬੇ ਪਾਸੇ
ਪਸ਼ਨ ਸੰ ਿਖਆ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹਾਸ਼ੀਏ ਅੰ ਦਰ ਿਲਿਖਆ ਜਾਵੇ, ਿਜਵ: । ਇਸ ਦੀ ਸਖ਼ਤੀ ਨਾਲ਼ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ
ਜਾਵੇ ।
9. ਚੋਣ ਆਧਾਿਰਤ ਪਸ਼ਨ ਿਵੱ ਚ ਜੇਕਰ ਲੋ ੜ ਦੇ ਪਸ਼ਨ ਤ ਵੱ ਧ ਪਸ਼ਨ ਦੇ ਤਰ ਿਦੱ ਤੇ ਗਏ ਹੋਣ ਤ
ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਦੁਆਰਾ ਿਦੱ ਤੇ ਗਏ ਵਧੇਰੇ ਉਿਚਤ, ਠੀਕ ਤੇ ਵੱ ਧ ਅੰ ਕ ਪਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਤਰ ਨੂੰ ਹੀ ਸਹੀ
ਸਮਿਝਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਵੱ ਧ ਅੰ ਕ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱ ਿਖਆ ਜਾਵੇ । ਫ਼ਾਲਤੂ ਤਰ ਤੇ “ਵਾਧੂ ਪਸ਼ਨ” /OA
ਿਲਿਖਆ ਜਾਵੇ ।
10. ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੀ ਇੱ ਕੋ-ਤਰ ਦੀ ਗ਼ਲਤੀ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅੰ ਕ ਨਾ ਕੱ ਟੇ ਜਾਣ । ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਪਤੀ ਨਰਮ
ਰਵੱ ਈਆ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ।
11. ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਣਦੇ ਪੂਰੇ-ਪੂਰੇ ਅੰ ਕ ( 80) ਿਦੱ ਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਿਵਸ਼ਾ-ਸਮਗਰੀ ਤੇ ਿਨਯਮ
ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਦੇ ਪੂਰੇ-ਪੂਰੇ ਅੰ ਕ ਦੇਣ ਤ ਗੁਰੇਜ਼ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ।
12. ਹਰ ਿਨਰੀਿਖਅਕ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਪੂਰਾ ਸਮ ਭਾਵ 8 ਘੰ ਟੇ ਮੁਲ ਕਣ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਅਤੇ ਮੁੱ ਖ ਿਵਿਸ਼ਆਂ ਲਈ
20 ਤਰ-ਪੁਸਿਤਕਾਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਿਵਿਸ਼ਆਂ ਲਈ 25 ਤਰ-ਪੁਸਿਤਕਾਵ ਦਾ ਮੁਲ ਕਣ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇਗਾ ।
(ਵੇਰਵਾ: ਮੁਲ ਕਣ ਿਦਸ਼ਾ-ਿਨਰਦੇਸ਼ ਿਵੱ ਚ ਦਰਜ ਹੈ ) । ਇਹ ਪਾਠ-ਕਮ ਅਤੇ ਪਸ਼ਨ-ਪੱ ਤਰ ਿਵੱ ਚ ਦਰਜ
ਪਸ਼ਨ ਅਨੁ ਸਾਰ ਹੈ ।
13. ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਿਕ ਹੇਠ ਦਰਸਾਈਆਂ; ਿਪਛਲੇ ਸਮ ਿਵੱ ਚ ਿਨਰੀਿਖਅਕ ਵੱ ਲ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ
ਇਸ ਤਰ ਦੀਆਂ ਗ਼ਲਤੀਆਂ/ਤਰੁੱ ਟੀਆਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱ ਲ ਨਾ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ:
 ਤਰ-ਪੁਸਿਤਕਾ ਿਵੱ ਚ ਪੂਰੇ ਤਰ ਜ ਤਰ ਦੇ ਕੁਝ ਿਹੱ ਸੇ ਨੂੰ ਿਬਨ ਮੁਲ ਕਣ ਕੀਤੇ ਛੱ ਡਣਾ ।
 ਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਲਈ ਿਨਰਧਾਿਰਤ ਅੰ ਕ ਤ ਵੱ ਧ ਅੰ ਕ ਦੇਣਾ ।
 ਤਰ ਲਈ ਿਨਰਧਾਿਰਤ ਅੰ ਕ ਦਾ ਜੋੜ ਗ਼ਲਤ ਕਰਨਾ ।
 ਤਰ-ਪੁਸਿਤਕਾ ਦੇ ਅੰ ਦਰਲੇ ਪੰ ਿਨਆਂ ਤ ਮੁੱ ਖ ਪੰ ਨ ’ਤੇ ਅੰ ਕ ਗ਼ਲਤ ਦਰਜ ਕਰਨਾ ।
 ਮੁੱ ਖ ਪੰ ਨ ’ਤੇ ਪਸ਼ਨ ਅਨੁ ਸਾਰ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰ ਕ ਦਾ ਜੋੜ ਗ਼ਲਤ ਕਰਨਾ ।
 ਮੁੱ ਖ ਪੰ ਨ ’ਤੇ ਦੋ ਕਾਲਮ ਿਵੱ ਚ ਪਸ਼ਨ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਜ ਕੀਤੇ ਗਏ ਅੰ ਕ ਦਾ ਜੋੜ ਗ਼ਲਤ ਕਰਨਾ।

ਅੰ ਕ-ਯੋਜਨਾ/ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ, ਮਾਰਚ-2023 ਜਮਾਤ: ਬਾਰਵ (ਪੰ ਜਾਬੀ 104) ਪੰ ਨਾ 2

 ਕੁੱ ਲ ਜੋੜ ਗ਼ਲਤ ਕਰਨਾ ।
 ਅੰ ਕਿੜਆਂ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਿਵੱ ਚ ਿਲਖੇ ਅੰ ਕ ਦਾ ਆਪਸ ਿਵੱ ਚ ਨਾ ਿਮਲ਼ਣਾ/ਇੱ ਕੋ ਨਾ ਹੋਣਾ ।
 ਅੰ ਕ ਨੂੰ ਤਰ-ਪੁਸਿਤਕਾ ਤ ਆਨਲਾਈਨ ਅੰ ਕ ਸੂਚੀ ਿਵੱ ਚ ਦਰਜ ਕਰਦੇ ਸਮ ਗ਼ਲਤ ਕਰਨਾ।
 ਤਰ ਨੂੰ ਸਹੀ ਕੀਤਾ ਿਗਆ ਹੈ ਪਰ ਅੰ ਕ ਨਹ ਿਦੱ ਤੇ ਗਏ ਹਨ (ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਿਕ ਸਹੀ ਨੂੰ
ਦਰਸਾ ਦਾ ਿਨਸ਼ਾਨ ਿਬਲਕੁਲ ਠੀਕ ਤੇ ਦਰੁਸਤ ਹੋਵੇ । ਿਬਲਕੁਲ ਇਸੇ ਤਰ ਹੀ ਗ਼ਲਤ ਤਰ
ਲਈ ਵੀ ਹੋਵੇ )
 ਤਰ ਦਾ ਅੱ ਧਾ ਜ ਕੁਝ ਿਹੱ ਸਾ ਸਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਗ਼ਲਤ ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਅੰ ਕ ਪਦਾਨ ਨਹ ਕੀਤਾ
ਿਗਆ ।
14. ਤਰ-ਪੁਸਿਤਕਾਵ ਦਾ ਮੁਲ ਕਣ ਕਰਦੇ ਸਮ ਜੇ ਕੋਈ ਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ ਗ਼ਲਤ ਹੈ ਤ ਉਸ ਤਰ ’ਤੇ
ਗ਼ਲਤ (Cross) ਦਾ ਿਨਸ਼ਾਨ (X) ਲਗਾ ਕੇ ‘0’ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਥੇ ਜ਼ੀਰੋ/Zero ਿਲਿਖਆ ਜਾਵੇ ।
15. ਉਮੀਦਵਾਰ ਵੱ ਲ ਖੋਿਜਆ/ਲੱਿਭਆ/ਵੇਿਖਆ ਕੋਈ ਵੀ ਅਣ-ਮੁਲ ਿਕਤ ਭਾਗ, ਮੁੱ ਖ-ਪੰ ਨ ’ਤੇ ਅੰ ਕ ਦਾ ਦਰਜ
ਨਾ ਹੋਣਾ, ਜੋੜ ਿਵੱ ਚ ਗ਼ਲਤੀ ਹੋਣਾ ਆਿਦ ਮੁਲ ਕਣ ਪਿਕਿਰਆ ਿਵੱ ਚ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਿਵਅਕਤੀਆਂ
ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਬੋਰਡ ਦੇ ਵਕਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਢਾਹ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਲਈ ਸਭ ਦੇ ਵਕਾਰ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱ ਖਣ
ਲਈ, ਇਹ ਦੁਬਾਰਾ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜ ਦਾ ਹੈ ਿਕ ਹਦਾਇਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਸਾਵਧਾਨੀ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ਼
ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ।
16. ਅਸਲ ਰੂਪ ਿਵੱ ਚ ਮੁਲ ਕਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤ ਪਿਹਲ ਿਨਰੀਿਖਅਕ ‘ਸਪਾਟ ਮੁਲ ਕਣ ਲਈ ਹਦਾਇਤ ’ ਿਵੱ ਚ
ਦਰਜ ਹਦਾਇਤ ਤ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਨੂੰ ਚੰ ਗੀ ਤਰ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਗੇ ।
17. ਹਰ ਿਨਰੀਿਖਅਕ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਏਗਾ ਿਕ ਸਾਰੇ ਤਰ ਦਾ ਮੁਲ ਕਣ ਹੋ ਿਗਆ ਹੈ,ਮੁੱ ਖ-ਪੰ ਨ ’ਤੇ ਅੰ ਕ
ਦਰਜ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਜੋੜ ਸਹੀ ਹੋ ਿਗਆ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰ ਕਿੜਆਂ ਤੇ ਸ਼ਬਦ ਿਵੱ ਚ ਸਹੀ ਿਲਿਖਆ ਿਗਆ ਹੈ ।
18. ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਿਨਰਧਾਿਰਤ ਫ਼ੀਸ ਦੀ ਅਦਾਇਗੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਤਰ-ਪੁਸਿਤਕਾ/ ਤਰ-ਕਾਪੀ ਦੀ ਫੋਟੋ
ਕਾਪੀ ਲੈ ਣ ਦਾ ਹੱ ਕਦਾਰ ਹੈ । ਸਾਰੇ ਿਨਰੀਿਖਅਕ/ਸਹਾਇਕ-ਿਨਰੀਿਖਅਕ/ ਮੁੱ ਖ-ਿਨਰੀਿਖਅਕ ਨੂੰ ਇੱ ਕ ਵਾਰ
ਿਫਰ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜ ਦਾ ਹੈ ਿਕ ਉਹ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣ ਿਕ ਮੁਲ ਕਣ ਪਿਕਿਰਆ ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ
ਿਵੱ ਚ ਹਰ ਤਰ ਲਈ ਦਰਜ ਮੁੱ ਲਵਾਨ ਨੁ ਕਿਤਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੋਵੇ ।

ਅੰ ਕ-ਯੋਜਨਾ/ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ, ਮਾਰਚ-2023 ਜਮਾਤ: ਬਾਰਵ (ਪੰ ਜਾਬੀ 104) ਪੰ ਨਾ 3

ਪਸ਼ਨ ਭਾਗ ਪਸ਼ਨ ਦੇ ਭਾਗ/ ਉਪ-ਭਾਗ ਲਈ ਅੰ ਕ ਪੂਰਨ ਿਟੱ ਪਣੀਆਂ/ਸੰ ਕੇਤਕ ਨੁ ਕਤੇ

ਨੰ. ਨੰ. ਿਨਰਧਾਿਰਤ ਤਰ ਵੰ ਡ ਅੰ ਕ

ਅਡਵ ਸ ਪੜਨ ਕੌ ਸ਼ਲ 7+1=8
1. ਿਦੱ ਤੇ ਗਏ ਿਕਸੇ ਇੱ ਕ ਪੈਰੇ ਨੂੰ ਸੰ ਖੇਪ ਕਰਕੇ 8
ਿਲਖਣਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਿਸਰਲੇ ਖ ਵੀ ਿਲਖਣਾ
ਮੂਲ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ: 208
ਸੰ ਖੇਪ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ: 65-70

ਸੰ ਖੇਪ ਰੂਪ: ਦੇਸ ਦੀ ਅਜ਼ਾਦੀ ਤ ਿਪੱ ਛ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਸੀਮਾ ਤ ਵੱ ਧ /ਘੱ ਟ ਸ਼ਬਦ ਦੇ
7
ਪੱ ਛਮੀ ਭਾਸ਼ਾ ਲੋ ਕ ਦੇ ਿਦਲ-ਿਦਮਾਗ਼ ਤੇ ਥੋੜੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ-ਅੰ ਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਛਾਈ ਹੋਈ ਹੈ । ਸੰ ਸਾਰਕ ਅਤੇ ਸਾਿਹਿਤਕ
ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਿਵਚਾਰ , ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ,
ਿਗਆਨ ਦੀ ਪਾਪਤੀ ਦਾ ਸਾਧਨ ਅੰ ਗਰੇਜ਼ੀ
ਤੱ ਥ ਅਤੇ ਸਮਝ ਅਨੁ ਸਾਰ ਨੁ ਕਿਤਆਂ ਨੂੰ
ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਇੱ ਕ ਮਾਨਿਸਕ ਗ਼ੁਲਾਮੀ
ਮੁੱ ਖ ਰੱ ਖਦੇ ਹੋਏ, ਬਣਦੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ ।
ਹੈ । ਅੰ ਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਭਾਰਤ ਿਵੱ ਚ
ਪੱ ਛਮੀਕਰਨ ਨੂੰ ਦਰਸਾ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ।
ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵ ਦਾ
ਆਧੁਿਨਕੀਕਰਨ ਕਰਨ ਸਮ ਜੁੱ ਗ ਦੀਆਂ
ਲੋ ੜ ਨੂੰ ਮੁੱ ਖ ਰੱ ਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਸ਼ਾਵ ਨੂੰ ਨਤ ਕਰਨਾ
ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । ਭਾਰਤੀ ਸੱ ਿਭਆਚਾਰ
ਆਧੁਿਨਕ ਹੋਵੇ ਨਾ ਿਕ ਪੱ ਛਮ ਦੀ ਨਕਲ ।

ਿਸਰਲੇ ਖ: ਭਾਸ਼ਾਵ ਦਾ ਿਗਆਨ, ਭਾਸ਼ਾਵ 1 ਇਹਨ ਤ ਇਲਾਵਾ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਆਪਣੀ

ਦਾ ਸੰ ਬੰ ਧ, ਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਸੱ ਿਭਆਚਾਰ, ਸਮਝ-ਸੂਝ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਵੀ ਢੁਕਵ
ਿਸਰਲੇ ਖ ਿਲਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸੋ ਉਸ ਦੀ
ਖੇਤਰੀ ਭਾਸ਼ਾਵ ਦੀ ਲੋ ੜ, ਭਾਰਤੀ ਭਾਸ਼ਾਵ
ਪਮਾਿਣਕਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਦੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ
ਦਾ ਿਵਕਾਸ
ਜਾਣ ।

ਜ (or)

ਅੰ ਕ-ਯੋਜਨਾ/ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ, ਮਾਰਚ-2023 ਜਮਾਤ: ਬਾਰਵ (ਪੰ ਜਾਬੀ 104) ਪੰ ਨਾ 4

ਪਸ਼ਨ ਭਾਗ ਪਸ਼ਨ ਦੇ ਭਾਗ/ ਉਪ-ਭਾਗ ਲਈ ਿਨਰਧਾਿਰਤ ਅੰ ਕ ਪੂਰਨ ਿਟੱ ਪਣੀਆਂ/ਸੰ ਕੇਤਕ ਨੁਕਤੇ
ਨੰ. ਨੰ. ਤਰ ਵੰ ਡ ਅੰ ਕ
ਮੂਲ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ: 198 8
ਸੰ ਖੇਪ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ: 64-68
ਸੰ ਖੇਪ ਰੂਪ: ਸੱ ਚੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤ ਭਾਵ ਮਨੁੱਖੀ ਸ਼ਬਦ ਸੀਮਾ ਤ ਵੱ ਧ /ਘੱ ਟ ਸ਼ਬਦ ਦੇ
ਜੀਵਨ ਘਾਟੇ-ਵਾਧੇ ਦੀ ਿਚੰ ਤਾ ਤ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇ । 7
ਥੋੜੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰ ਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸੰ ਤੁਸ਼ਟੀ ਸਦਕਾ ਇੱ ਕ ਚੰ ਗੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਿਵਚਾਰ , ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ,
ਸਮਾਜ ਦੀ ਿਸਰਜਣਾ ਕਰ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਕੋਲ਼
ਤੱ ਥ ਅਤੇ ਸਮਝ ਅਨੁ ਸਾਰ ਨੁ ਕਿਤਆਂ ਨੂੰ
ਸਮਾਿਜਕ ਸੁਖ-ਸੁਿਵਧਾਵ ਮਾਣਨ ਦੀ ਫੁਰਸਤ
ਮੁੱ ਖ ਰੱ ਖਦੇ ਹੋਏ, ਬਣਦੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ
ਹੋਵੇ । ਸੰ ਪੂਰਨ ਸੰ ਤੁਸ਼ਟੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪਾਪਤੀ
ਨਹ ਸਗ ਅੰ ਦਰੂਨੀ ਿਤਪਤੀ ਹੈ । ਸਰਵ-ਸੁੱ ਖ
ਦਾ ਧਾਰਨੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਲ਼ੇ -ਦੁਆਲ਼ੇ ਨੂੰ
ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਬਣਾਉਣ ਿਵੱ ਚ ਿਹੱ ਸਾ ਪਾਵੇ ਅਤੇ
ਸਮਾਿਜਕ ਖੁਸ਼ੀਆਂ-ਖੇੜੇ ਵਧਾ ਦਾ ਹੋਇਆ
ਸਵੈ-ਿਨਰਭਰਤਾ ਦਾ ਜੀਵਨ ਜੀਵੇ ।
ਿਸਰਲੇ ਖ: ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਸੱ ਚੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਸੰ ਤੁਸ਼ਟੀ, 1 ਇਹਨ ਤ ਇਲਾਵਾ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਆਪਣੀ
ਸੱ ਚੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਸੰ ਪੂਰਨ ਸੰ ਤੁਸ਼ਟੀ, ਸਮਝ-ਸੂਝ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਵੀ ਢੁਕਵ
ਿਚੰ ਤਾਮੁਕਤ ਜੀਵਨ ਿਸਰਲੇ ਖ ਿਲਖ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸੋ ਉਸ ਦੀ
ਪਮਾਿਣਕਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਦੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ

ਪਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਿਲਖਣ-ਕੌ ਸ਼ਲ 8+10=18
2. 8
ਪਰੀਿਖਆ ਭਵਨ, 1 ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਿਵਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਝ
......... ਸ਼ਿਹਰ ।
ਅਨੁ ਸਾਰ ਨੁ ਕਿਤਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱ ਖ ਰੱ ਖਦੇ ਹੋਏ,
ਿਮਤੀ................

ਸੇਵਾ ਿਵਖੇ ਬਣਦੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ ।
ਮੈਨਜਰ/ਪਬੰ ਧਕ ਸਾਿਹਬ, 1
.................... ਬਕ,

.............. ਸ਼ਿਹਰ ।

ਿਵਸ਼ਾ-........................................................ । 1
ਸੀ ਮਾਨ/ਮਤੀ ਜੀ,

ਿਵਸ਼ਾ-ਸਮਗਰੀ/ਿਵਸ਼ੇ ਦਾ ਿਵਸਥਾਰ ........................
4
.....................................................................

ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਿਵਸ਼ਵਾਸ-ਪਾਤਰ/
ਸ਼ੁੱ ਭਿਚੰ ਤਕ,
1
.............।

ਅੰ ਕ-ਯੋਜਨਾ/ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ, ਮਾਰਚ-2023 ਜਮਾਤ: ਬਾਰਵ (ਪੰ ਜਾਬੀ 104) ਪੰ ਨਾ 5

ਜ (or)
ਪਰੀਿਖਆ ਭਵਨ, 1 ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਿਵਚਾਰ ਅਤੇ ਸਮਝ
......... ਸ਼ਿਹਰ ।
ਅਨੁ ਸਾਰ ਨੁ ਕਿਤਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱ ਖ ਰੱ ਖਦੇ ਹੋਏ,
ਿਮਤੀ................

ਸੇਵਾ ਿਵਖੇ ਬਣਦੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ ।
ਮੈਨਜਰ/ਪਬੰ ਧਕ ਸਾਿਹਬ,

......... ਆਟੋਮੋਬਾਈਲ ਕੰ ਪਨੀ, 1
ਸੋਨੀਪਤ, ਹਿਰਆਣਾ ।

ਿਵਸ਼ਾ-........................................................ । 1
ਸੀ ਮਾਨ/ਮਤੀ ਜੀ,

ਿਵਸ਼ਾ-ਸਮਗਰੀ/ਿਵਸ਼ੇ ਦਾ ਿਵਸਥਾਰ ........................ 4
.....................................................................

ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਿਵਸ਼ਵਾਸ-ਪਾਤਰ/
ਸ਼ੁੱ ਭਿਚੰ ਤਕ, 1
.............।

ਿਦੱ ਤੇ ਗਏ ਿਕਸੇ ਇੱ ਕ ਿਵਸ਼ੇ ’ਤੇ ਪੈਰਾ- ਸ਼ਬਦ ਸੀਮਾ ਤ ਵੱ ਧ /ਘੱ ਟ ਸ਼ਬਦ ਦੇ
3. 10
ਰਚਨਾ ਕਰਨਾ ਥੋੜੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਅੰ ਦਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਿਵਚਾਰ , ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ,
ਤੱ ਥ ਅਤੇ ਸਮਝ ਅਨੁ ਸਾਰ ਨੁ ਕਿਤਆਂ ਨੂੰ
ਮੁੱ ਖ ਰੱ ਖਦੇ ਹੋਏ, ਬਣਦੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ
ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਅੰ ਿਮਤ ਮਹ ਉਤਸਵ ਿਦੱ ਤੇ ਗਏ ਨੁਕਿਤਆਂ ਤ ਇਲਾਵਾ ਜੇ
 75ਵ ਅਜ਼ਾਦੀ ਵਰੇ ਨੂੰ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਹੋਰ ਢੁਕਵ ਨੁ ਕਤੇ ਆਪਣੀ
ਸਮਰਿਪਤ, ਅਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਊਰਜਾ ਰਚਨਾ ਿਵੱ ਚ ਸ਼ਾਿਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤ ਉਸ
ਦਾ ਅੰ ਿਮਤ ਨੂੰ ਪਮਾਿਣਕਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਦੇ ਅੰ ਕ
 ਭਾਰਤ-ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਪਿਹਲ- ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ ।
ਕਦਮੀ ਤੇ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਿਪਤ
 ਭਾਰਤੀ-ਸੱ ਿਭਆਚਾਰ ਅਤੇ ਨਟ: ਇਸ ਗੱ ਲ ਦਾ ਿਵਸ਼ੇਸ਼ ਿਧਆਨ
ਉਪਲਬਧੀਆਂ ਦੇ ਗੌਰਵਮਈ ਰੱ ਿਖਆ ਜਾਵੇ ਿਕ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਨ ਆਪਣੇ
ਇਿਤਹਾਸ ਨੂੰ ਸਮਰਿਪਤ ਿਵਚਾਰ ਇੱ ਕ ਮੁਕੰਮਲ ਪੈਰੇ ਿਵੱ ਚ ਹੀ ਪੇਸ਼
 ਿਵੱ ਿਦਅਕ ਅਦਾਿਰਆਂ ਿਵੱ ਚ ਕੀਤੇ ਹੋਣ ।
ਗਤੀਿਵਧੀਆਂ ਦਾ ਆਯੋਜਨ
 ਿਤਰੰ ਗੇ ਦੀ ਮਹੱ ਤਤਾ
 ਪੰ ਚ-ਪਾਣ ਦੇ ਮਹੱ ਤਵਪੂਰਨ ਿਵਸ਼ੇ

ਅੰ ਕ-ਯੋਜਨਾ/ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ, ਮਾਰਚ-2023 ਜਮਾਤ: ਬਾਰਵ (ਪੰ ਜਾਬੀ 104) ਪੰ ਨਾ 6

ਜ (or)

ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਉਚੇਰੀ ਿਵੱ ਿਦਆ 10 ਿਦੱ ਤੇ ਗਏ ਨੁਕਿਤਆਂ ਤ ਇਲਾਵਾ ਜੇ
 ਅਜੋਕੇ ਸਮ ਦੀ ਮਹੱ ਤਵਪੂਰਨ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਹੋਰ ਢੁਕਵ ਨੁ ਕਤੇ ਆਪਣੀ
ਮੰ ਗ ਰਚਨਾ ਿਵੱ ਚ ਸ਼ਾਿਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤ ਉਸ
 ਉਚੇਰੀ ਿਵੱ ਿਦਆ ਨਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਮਾਿਣਕਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਦੇ ਅੰ ਕ
ਲਈ ਮਹੱ ਤਵਪੂਰਨ ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ ।
 ਨਾ-ਬਰਾਬਰੀ ਘੱ ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਨਟ: ਇਸ ਗੱ ਲ ਦਾ ਿਵਸ਼ੇਸ਼ ਿਧਆਨ
ਸਾਧਨ ਰੱ ਿਖਆ ਜਾਵੇ ਿਕ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਨ ਆਪਣੇ
 ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਪਿਰਵਾਰ ਿਵੱ ਚ ਿਵਚਾਰ ਇੱ ਕ ਮੁਕੰਮਲ ਪੈਰੇ ਿਵੱ ਚ ਹੀ ਪੇਸ਼
ਨਾਰੀ ਦੀ ਸਿਥਤੀ ਨੂੰ ਚਾ ਚੁੱ ਕਣ ਕੀਤੇ ਹੋਣ ।
ਲਈ ਮਦਦਗਾਰ
 ਆਉਣ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਪੀੜੀਆਂ ਤੇ
ਪਭਾਵ
 ਘਰੇਲੂ/ਸਮਾਿਜਕ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ
ਠੱਲ ਪਾਉਣ ਿਵੱ ਚ ਮਦਦਗਾਰ
 ਪਛੜੀ ਸੋਚ ਿਵੱ ਚ ਤਬਦੀਲੀ
 ਅਨਪੜਤਾ ਦੀ ਦਰ ਘਟਾਉਣ
ਿਵੱ ਚ ਸਹਾਈ
 ਸਵੈ-ਿਨਰਭਰਤਾ ਅਤੇ
ਆਰਿਥਕਤਾ ਿਵੱ ਚ ਮਦਦਗਾਰ

ਿਵਹਾਰਕ ਿਵਆਕਰਨ 4+10=14

ਵਾਕ-ਵਟ ਦਰਾ

4. 4

(i) ਨੀਨਾ ਨ ਮੋਬਾਈਲ ਫੋਨ ਵਰਿਤਆ । 1 ਜੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਨ ਸਾਰੇ ਹੀ ਪਸ਼ਨ ਹੱ ਲ
(ii) ਸ਼ਰਬਤ ਜਿਤੰ ਦਰ ਦੁਆਰਾ ਪੀਤਾ ਿਗਆ । 1 ਕੀਤੇ ਹਨ ਤ ਸਹੀ ਚਾਰ ਤਰ ਦੇ ਅੰ ਕ
(iii) ਿਕਸੇ ਨਾਲ਼ ਮਾੜਾ/ਮੰ ਦਾ ਨਾ ਬੋਲੋ । 1 ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ ।
(iv) ਿਜਹੜਾ ਿਵਅਕਤੀ ਇਮਾਨਦਾਰ ਹੁੰ ਦਾ ਹੈ, 1

ਉਹ ਪਸੰ ਸਾ ਪਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ।
(v) ਕਾਸ਼ ! ਮ ਪਿਸੱ ਧ ਹੁੰ ਦਾ । 1

ਅੰ ਕ-ਯੋਜਨਾ/ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ, ਮਾਰਚ-2023 ਜਮਾਤ: ਬਾਰਵ (ਪੰ ਜਾਬੀ 104) ਪੰ ਨਾ 7

ਪਸ਼ਨ ਭਾਗ ਪਸ਼ਨ ਦੇ ਭਾਗ/ ਉਪ-ਭਾਗ ਲਈ ਿਨਰਧਾਿਰਤ ਅੰ ਕ ਪੂਰਨ ਿਟੱ ਪਣੀਆਂ/ਸੰ ਕੇਤਕ ਨੁਕਤੇ
ਨੰ. ਨੰ. ਤਰ ਵੰ ਡ ਅੰ ਕ
5. ਅਖਾਣ/ਅਖਾਉਤ 10 ਜੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਨ ਸਾਰੇ ਹੀ ਪਸ਼ਨ ਹੱ ਲ
ਕੀਤੇ ਹਨ ਤ ਸਹੀ ਚਾਰ ਤਰ ਦੇ ਅੰ ਕ
ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ ।
(i) ਇੱਕ ਦਰ ਬੰ ਦ ਸੌ ਦਰ ਖੁੱ ਲਾ: ਜਦ ਇਹ 2 ਜੇਕਰ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਅਰਥ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ
ਦੱ ਸਣਾ ਹੋਵੇ ਿਕ ਜੀਵਨ ਿਵੱ ਚ ਹਮੇਸ਼ ਆਸਵੰ ਦ ਹੋਇਆ ਸਹੀ ਵਾਕ ਿਲਖਦਾ/ਬਣਾ ਦਾ ਹੈ
ਰਿਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ । ਤ ਬਣਦੇ ਪੂਰੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ ।
(ii) ਆਪਣਾ ਮਾਰੇਗਾ ਤੇ ਛ ਵ ਹੀ ਸੁੱ ਟੇਗਾ: ਜਦ 2
ਆਪਣੇ ਤੇ ਪਰਾਏ ਿਵੱ ਚ ਫ਼ਰਕ ਦੱ ਸਣਾ ਹੋਵੇ ਜ
ਜਦ ਇਹ ਦੱ ਸਣਾ ਹੋਵੇ ਿਕ ਆਪਣਾ ਨੁਕਸਾਨ ਅਖਾਣ/ਅਖਾਉਤ ਦੇ ਬਣਦੇ ਇਹ ਅਰਥ
ਪਹੁੰ ਚਾਉਣ ਸਮ ਵੀ ਆਪਣੇਪਣ ਦਾ ਿਖਆਲ ਿਸਰਫ਼ ਿਨਰੀਿਖਅਕ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਲਈ ਿਦੱ ਤੇ
ਰੱ ਖੇਗਾ । ਗਏ ਹਨ, ਤ ਜੋ ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ
(iii) ਵੇਲੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਕੁਵੇਲੇ ਦੀਆਂ ਟੱ ਕਰ : ਸਮ 2 ਬਣਾਏ ਵਾਕ ਦੇ ਪੱ ਖ ਨੂੰ ਸਮਿਝਆ ਜਾ ਸਕੇ ।
ਦੀ ਮਹੱ ਤਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣਾ ਜ ਬੇਮੌਕੇ ਕੀਤੇ ਵਾਕ ਿਵੱ ਚ ਵਰਤਦੇ ਸਮ ਇਹਨ ਤ ਇਲਾਵਾ
ਕੰ ਮ ਦਾ ਕੋਈ ਫ਼ਾਇਦਾ ਨਾ ਹੋਣਾ । ਖੇਤਰੀ ਿਭੰ ਨਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰ ਵੀ ਅਰਥ ਹੋ
(iv) ਿਬੱ ਲੀ ਦੇ ਿਸਰਾਣੇ ਦੁੱ ਧ ਨਹ ਜਮਦਾ: ਬੇਸਬਰੇ 2 ਸਕਦੇ ਹਨ । ਿਵਿਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਅਰਥ
ਇਨਸਾਨ/ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ਼ ਕੁਝ ਨਹ ਿਟਕਦਾ ਿਲਖਣ ਨੂੰ ਮਹੱ ਤਵ ਨਾ ਿਦੰ ਦੇ ਹੋਏ ਸਹੀ ਤੇ
(v) ਨਵ ਨ ਿਦਨ ਪੁਰਾਣਾ ਸੌ ਿਦਨ: ਨਵ ਚੀਜ਼ ਦੇ 2 ਸਪਸ਼ਟ ਅਰਥ ਵਾਲ਼ੇ ਵਾਕ ਵੱ ਲ ਿਧਆਨ
ਮੁਕਾਬਲੇ ਪੁਰਾਣੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਮਹੱ ਤਤਾ ਵਧੇਰੇ ਿਦੱ ਤਾ ਜਾਵੇ ।
ਹੁੰ ਦੀ ਹੈ ।
(vi) ਬੇਗਾਨਾ ਮਿਹਲ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕੁੱ ਲੀ ਨਹ 2
ਢਾਹੀਦੀ: ਅਮੀਰ ਦੀ ਰੀਸ ਕਰਨ ਦੀ ਥ
ਆਪਣੀ ਸਮਰੱ ਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨਾ
ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ।

ਸਾਿਹਤ (ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਆਧਾਿਰਤ ਪਸ਼ਨ) 12+16+12=40
ਕਿਵਤਾਵ ਿਵੱ ਚ: 8+4=12
6. ਪਸੰ ਗ ਸਿਹਤ ਿਵਆਿਖਆ 8
ਪਸੰ ਗ: ਇਹ ਕਾਿਵ-ਸਤਰ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ 3 ਜੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਨ ਪਸ਼ਨ ਦਾ ਤਰ
‘ਲਾਜ਼ਮੀ ਪੰ ਜਾਬੀ 12’ ਿਵੱ ਚ ਦਰਜ ਿਸ਼ਵ ਢੁਕਵ ਪਰ ਵੱ ਧ/ਘੱ ਟ ਸ਼ਬਦ ਿਵੱ ਚ ਵੀ
ਕੁਮਾਰ ਬਟਾਲਵੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ‘ਗੀਤ’ ਿਵੱ ਚ ਿਲਿਖਆ ਹੈ ਤ ਵੀ ਬਣਦੇ ਪੂਰੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ
ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ । ਇਸ ਰਚਨਾ ਿਵੱ ਚ ਕਵੀ
ਜਾਣ ।
ਭੱ ਠੀ ਵਾਲ਼ੀ ਭਾਵ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸੰ ਬੋਧਨ ਕਰਿਦਆਂ
ਆਪਣੇ ਦੁੱ ਖ ਰੂਪੀ ਦਾਿਣਆਂ ਨੂੰ ਭੁੰ ਨਣ/ਪਚੰ ਡ
ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਦਾ ਹੈ ।

ਅੰ ਕ-ਯੋਜਨਾ/ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ, ਮਾਰਚ-2023 ਜਮਾਤ: ਬਾਰਵ (ਪੰ ਜਾਬੀ 104) ਪੰ ਨਾ 8

ਿਵਆਿਖਆ: ਕਵੀ ਆਖਦਾ ਹੈ ਿਕ ਭੱ ਠੀ 5
ਰੂਪੀ ਮੌਤ ਤੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਪੀੜ /ਦਰਦ ਨੂੰ
ਭੁੰ ਨ ਦੇ ਅਰਥਾਤ ਮੇਰੇ ਦੁੱ ਖ ਨੂੰ ਿਸਖਰ ’ਤੇ
ਪਹੁੰ ਚਾ ਦੇ ਤ ਿਕ ਮ ਇਸ ਜਹਾਨ ਤ ਕੂਚ
ਕਰ ਜਾਵ । ਤੂੰ ਛੇਤੀ ਕਰ ਮ ਬੜੀ ਦੂਰ
ਜਾਣਾ ਹੈ ਿਜੱ ਥੇ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ ।
ਉਸ ਿਪੰ ਡ ਭਾਵ ਮੌਤ ਦਾ ਰਾਹ ਬੜਾ
ਮਾੜਾ/ਿਭਆਨਕ ਸੁਿਣਆ ਜ ਦਾ ਹੈ । ਉਹ
ਭੱ ਠੀ ਵਾਲ਼ੀ ਨੂੰ ਕਿਹੰ ਦਾ ਹੈ ਿਕ ਉਹ ਉਸ
ਦੀਆਂ ਪੀੜ ਦਾ ਪਰਾਗਾ ਭੁੰ ਨ ਦੇਵੇ ਭਾਵ
ਦੁੱ ਖ ਦਾ ਅੰ ਤ ਕਰ ਦੇਵੇ ।
ਜ (or)
ਪਸੰ ਗ ਸਿਹਤ ਿਵਆਿਖਆ 8
ਪਸੰ ਗ: ਇਹ ਕਾਿਵ-ਸਤਰ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ 3 ਜੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਨ ਪਸ਼ਨ ਦਾ ਤਰ
‘ਲਾਜ਼ਮੀ ਪੰ ਜਾਬੀ 12’ ਿਵੱ ਚ ਦਰਜ ਪੋ. ਢੁਕਵ ਪਰ ਵੱ ਧ/ਘੱ ਟ ਸ਼ਬਦ ਿਵੱ ਚ ਵੀ
ਮੋਹਨ ਿਸੰ ਘ ਦੀ ਰਚਨਾ ‘ਤਾਜ ਮਹਲ’ ਿਲਿਖਆ ਹੈ ਤ ਵੀ ਬਣਦੇ ਪੂਰੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ
ਿਵੱ ਚ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ । ਇਹ ਇੱ ਕ ਜਾਣ ।
ਪਗਤੀਵਾਦੀ ਕਿਵਤਾ ਹੈ । ਇਸ ਿਵੱ ਚ ਕਵੀ
ਤਾਜ ਮਹਲ ਦੀ ਸੁੰ ਦਰਤਾ ਨੂੰ ਿਬਆਨ
ਕਰਿਦਆਂ ਇਸ ਦੇ ਇਿਤਹਾਸ ਬਾਰੇ ਵੀ
ਜਾਣਕਾਰੀ ਿਦੰ ਦਾ ਹੈ ।
ਿਵਆਿਖਆ: ਚਾਨਣੀ ਰਾਤ ਸਮ ‘ਤਾਜ ਮਹਲ’ 5
ਦੀ ਸੁੰ ਦਰਤਾ ਿਬਆਨ ਕਰਿਦਆਂ ਕਵੀ ਿਲਖਦਾ
ਹੈ ਿਕ ਮੁਗ਼ਲ ਦੀ ਭਵਨ ਿਨਰਮਾਣ ਕਲਾ ਨੂੰ
ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ।
ਉਹ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਮੁਗ਼ਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ-
ਜਹਾਨ ਦੀ ਸੋਹਜ ਸੁੰ ਦਰਤਾ/ਪਸੰ ਦ ਨੂੰ
ਸਲਾਹ/ਪਸੰ ਸਾ ਕਰ ਿਰਹਾ ਸੀ ਿਕ ਅਚਾਨਕ
ਉਸ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਿਵੱ ਚ ਤਾਜ ਮਹਲ ਦੇ ਗੁੰ ਬਦ
ਰੂਪੀ ਆਂਡਾ ਟੋਟੇ-ਟੋਟੇ ਹੋ ਜ ਦਾ ਹੈ, ਿਜਸ ਿਵੱ ਚ
ਇਸ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ੇ ਮਜਦੂਰ-ਮਜਦੂਰਨੀਆਂ
ਦੀਆਂ ਚੀਕ /ਕੂਕ ਸੁਣਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਦੀਆਂ
ਹਨ । ਇਹਨ ਚੀਕ /ਕੂਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼
ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਰਹੀ ਸੀ ।

ਅੰ ਕ-ਯੋਜਨਾ/ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ, ਮਾਰਚ-2023 ਜਮਾਤ: ਬਾਰਵ (ਪੰ ਜਾਬੀ 104) ਪੰ ਨਾ 9

ਪਸ਼ਨ ਭਾਗ ਪਸ਼ਨ ਦੇ ਭਾਗ/ ਉਪ-ਭਾਗ ਲਈ ਅੰ ਕ ਪੂਰਨ ਿਟੱ ਪਣੀਆਂ/ਸੰ ਕੇਤਕ ਨੁ ਕਤੇ
ਨੰ. ਨੰ. ਿਨਰਧਾਿਰਤ ਤਰ ਵੰ ਡ ਅੰ ਕ
7. ਬਹੁ-ਿਵਕਲਪੀ ਪਸ਼ਨ 4
(i) (B) ਕਾਰੀਗਰੀ 1
(ii) (B) ਕਾਠੀ ’ਤੇ 1
(iii) (A) ਬੇੜੀਆਂ 1
(iv) (C) ਿਮਹਨਤ 1

ਕਹਾਣੀਆਂ ਿਵੱ ਚ : 6+4+6=16

8. ‘ਸ ਝ’ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ (125-150 6
ਸ਼ਬਦ ਿਵੱ ਚ)
‘ਸ ਝ’ ਕਹਾਣੀ, ਕਹਾਣੀਕਾਰ ‘ਸੁਜਾਨ ਿਸੰ ਘ’
ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ । ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਿਵੱ ਚ ਆਪਸੀ ਜੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਨ ਪਸ਼ਨ ਦਾ ਤਰ
ਹਮਦਰਦੀ ਤੇ ਜਜ਼ਬੇ ਦੀ ਸ ਝ ਿਦਖਾਈ ਗਈ ਢੁਕਵ ਿਲਿਖਆ ਹੈ ਪਰ ਸ਼ਬਦ ਵੱ ਧ/ਘੱ ਟ
ਹੈ ਜੋ ਿਕ ਲਾਚਾਰ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਹਮਦਰਦੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਿਵੱ ਚ ਵੀ ਬਣਦੇ ਪੂਰੇ ਅੰ ਕ
ਅਤੇ ਿਨ ਜੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀਆਂ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਹੈ; ਿਜਵ ਪੋ. ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ ।
ਮਲਹੋਤਰਾ ਲਾਲ ਚੀਰੇ ਵਾਲ਼ੇ ਨੌਜਵਾਨ ਬਾਰੇ
ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਿਕ ਉਹ ਕਠਰ ਿਹਰਦੇ ਵਾਲ਼ਾ ਹੈ
ਪਰ ਜਦ ਨੌਜਵਾਨ ਬੁੱ ਢੀ ਮਾਈ ਨੂੰ ਿਬਠਾ ਕੇ
ਿਲਜਾਣ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆ ਦਾ ਹੈ ਤ ਪੋਫੈਸਰ
ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਰਖਦਾ ਹੋਇਆ ਇਸ
ਨਤੀਜੇ ’ਤੇ ਪਹੁੰ ਚਦਾ ਹੈ ਿਕ ਤਰਸ ਅਤੇ
ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਭਾਵ ਸਭ ਿਵੱ ਚ ਸ ਝੇ ਹਨ ।
ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਕਰਕੇ ਹੀ ਬੁੱ ਢੀ
ਮਾਈ ਨੂੰ ਛੱ ਡ ਕੇ ਅੱ ਗੇ ਚਲਾ ਿਗਆ ਸੀ; ਿਜਵ
ਿਕ ਪੋਫੈਸਰ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਕਾਰਨ ਬੁੱ ਢੀ
ਮਾਈ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਿਪੰ ਡ ਤੱ ਕ ਛੱ ਡ ਕੇ ਨਹ ਸੀ
ਆ ਸਕਦਾ । ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਹ
ਦਰਸਾ ਦਾ ਹੈ ਿਕ ਮਨੁੱਖ ਿਵੱ ਚ ਿਜੱ ਥੇ
ਭਾਵਨ ਵ ਦੀ ਸ ਝ ਹੈ ਥੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਆਪੋ-
ਆਪਣੀ ਿਨ ਜੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਵੀ ਹੈ ।

ਜ (or)

ਅੰ ਕ-ਯੋਜਨਾ/ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ, ਮਾਰਚ-2023 ਜਮਾਤ: ਬਾਰਵ (ਪੰ ਜਾਬੀ 104) ਪੰ ਨਾ 10

ਪਸ਼ਨ ਭਾਗ ਪਸ਼ਨ ਦੇ ਭਾਗ/ ਉਪ-ਭਾਗ ਲਈ ਿਨਰਧਾਿਰਤ ਅੰ ਕ ਪੂਰਨ ਿਟੱ ਪਣੀਆਂ/ਸੰ ਕੇਤਕ ਨੁਕਤੇ
ਨੰ. ਨੰ. ਤਰ ਵੰ ਡ ਅੰ ਕ
‘ਨੀਲੀ’ ਕਹਾਣੀ ਿਵੱ ਚ ਪੇਸ਼ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ 6
ਮਨਭਾਵ (125-150 ਸ਼ਬਦ ਿਵੱ ਚ)
ਕਰਤਾਰ ਿਸੰ ਘ ਦੁੱ ਗਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ‘ਨੀਲੀ’ ਜੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਨ ਪਸ਼ਨ ਦਾ ਤਰ
ਿਵੱ ਚ ਇਹ ਦਰਸਾਇਆ ਿਗਆ ਹੈ ਿਕ ਢੁਕਵ ਪਰ ਵੱ ਧ/ਘੱ ਟ ਸ਼ਬਦ ਿਵੱ ਚ ਵੀ
ਪਸ਼ੂਆਂ ਿਵੱ ਚ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਵ ਗ ਵਾਤਸਲ ਿਲਿਖਆ ਹੈ ਤ ਵੀ ਬਣਦੇ ਪੂਰੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ
ਿਪਆਰ ਤੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਹੁੰ ਦੇ ਹਨ, ਿਜਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ।
ਇਨਸਾਨ ਨਜ਼ਰਅੰ ਦਾਜ਼ ਕਰ ਿਦੰ ਦਾ ਹੈ ।
‘ਨੀਲੀ’ ਨ ਦੀ ਗਊ ਜਦ ਤੱ ਕ ਦੁੱ ਧ ਿਦੰ ਦੀ
ਸੀ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ/ਗਵਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ
ਵਧੀਆ ਚਾਰਾ ਿਦੰ ਦਾ ਹੈ ਪਰ ਨੀਲੀ ਦੀ
ਨਵ -ਜਨਮੀ ਵੱ ਛੀ ਨੂੰ ਉਹ ਲੋ ੜ ਮੁਤਾਬਕ
ਦੁੱ ਧ ਨਹ ਸੀ ਛੱ ਡਦਾ । ਿਜਸ ਕਰਕੇ ਵੱ ਛੀ
ਮਰ ਜ ਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨੀਲੀ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਹੋ
ਜ ਦੀ ਹੈ, ਖਾਣਾ-ਪੀਣਾ ਛੱ ਡ ਿਦੰ ਦੀ ਹੈ ।
ਦੁੱ ਧ ਚੋਣ ਲਈ ਗਵਾਲਾ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਰਾ ਤੇ
ਮਸਾਲਾ ਪਾ ਦਾ ਹੈ, ਪੁਚਕਾਰਦਾ ਹੈ ।
ਪਰ ਜਦ ਨੀਲੀ ਦੁੱ ਧ ਦੇਣ ਤ ਇਨਕਾਰੀ ਹੋ
ਜ ਦੀ ਹੈ ਤ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਰਕਾਰ ਕੇ ਅੱ ਗ
ਮਸਾਲੇ ਵਾਲ਼ੀ ਟੋਕਰੀ ਚੁੱ ਕ ਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ
ਨੀਲੀ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਦੁੱ ਧ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸਾਧਨ ਹੀ
ਸਮਝਦਾ ਹੈ । ਗਵਾਲੇ ਨੂੰ ਅਿਹਸਾਸ ਨਹ
ਿਕ ਨੀਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਵੱ ਛੀ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾ
ਦੁੱ ਖ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਿਬਨ ਇਕੱ ਲਾਪਣ
ਮਿਹਸੂਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ।

9. ਬਹੁ-ਿਵਕਲਪੀ ਪਸ਼ਨ 4

(i) (D) ਰੰ ਗ-ਿਬਰੰ ਗੀਆਂ 1

(ii) (A) ਿਚੱ ਠੀ 1

(iii) (C) ਬੱ ਸ ਦਾ 1

(iv) (A) ਘਰ ਜਾਹ ਆਪਣੇ 1

ਅੰ ਕ-ਯੋਜਨਾ/ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ, ਮਾਰਚ-2023 ਜਮਾਤ: ਬਾਰਵ (ਪੰ ਜਾਬੀ 104) ਪੰ ਨਾ 11

ਪਸ਼ਨ ਭਾਗ ਪਸ਼ਨ ਦੇ ਭਾਗ/ ਉਪ-ਭਾਗ ਲਈ ਿਨਰਧਾਿਰਤ ਅੰ ਕ ਪੂਰਨ ਿਟੱ ਪਣੀਆਂ/ਸੰ ਕੇਤਕ ਨੁਕਤੇ
ਨੰ. ਨੰ. ਤਰ ਵੰ ਡ ਅੰ ਕ
10. ਿਕਸੇ ਿਤੰ ਨ ਪਸ਼ਨ ਦੇ ਤਰ 25-30 6 ਜੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਨ ਸਾਰੇ ਹੀ ਪਸ਼ਨ ਹੱ ਲ
ਸ਼ਬਦ ਿਵੱ ਚ ਿਲਖੋ ਕੀਤੇ ਹਨ ਤ ਸਹੀ ਿਤੰ ਨ ਤਰ ਦੇ ਅੰ ਕ
ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ ।
(i) ‘ਸ ਝ’ ਕਹਾਣੀ ਿਵੱ ਚ ਲੋ ੜਵੰ ਦ ਪਤੀ 2
ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਭਾਵ ਦੀ ਸ ਝ ਹੈ । ਪੋਫੈਸਰ ਜੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਨ ਪਸ਼ਨ ਦੇ ਤਰ
ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਿਵਚਕਾਰ ਅੱ ਖ -ਅੱ ਖ ਿਵੱ ਚ ਢੁਕਵ ਪਰ ਵੱ ਧ/ਘੱ ਟ ਸ਼ਬਦ ਿਵੱ ਚ ਵੀ
ਹੀ ਲੋ ੜਵੰ ਦ ਪਤੀ ਹਮਦਰਦੀ ਦੀ ਸ ਝ ਪੈ ਿਲਖੇ ਹਨ ਤ ਵੀ ਬਣਦੇ ਪੂਰੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ
ਗਈ । ਦੋਵ ਹੀ ਨਕ-ਿਦਲ ਤੇ ਭਾਵੁਕ ਸਨ । ਜਾਣ ।
(ii) ਗਵਾਲੇ ਦੇ ਟੋਕਰੀ ਚੁੱ ਕ ਕੇ ਿਲਜਾਣ ’ਤੇ 2 ਜੇ ਤਰ ਿਵੱ ਚ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਦੀ ਸ਼ਬਦ-
ਨੀਲੀ ਖੜੀ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ; ਿਜਵ ਆਖਦੀ ਜੋੜ ਦੀ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨਾਲ਼
ਹੋਵੇ – ਮ ਦੁੱ ਧ ਿਦਆਂਗੀ, ....... ਸਬਰ ਕਰ ਤਰ ਦੇ ਭਾਵ ਿਵੱ ਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹ ਪੈ
........ ਇੰ ਝ ਮੈਨੰ ੂ ਭੁੱ ਖਾ ਨਾ ਮਾਰ ......... ਿਰਹਾ ਤ ਬਣਦੇ ਪੂਰੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ ਜਾਣ ।
ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਅਿਨਆਂ ਹੋਇਐ ।
(iii) ਜੀਤੋ ਦਾ ਵੀਰ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਿਕ ਉਸ ਦੀ 2
ਭੈਣ ਉਸ ਤ ਿਵਛੜ ਰਹੀ ਹੈ । ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਕੇ
ਉਹ ਸਬਜ਼ੀ ਨਾਲ਼ ਿਲਬੜੇ ਕੱ ਪਿੜਆਂ ਦੀ
ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਿਬਨ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਸਹੁਰੇ
ਤੁਰ ਿਪਆ ।
(iv) ਿਰਕਸ਼ੇਵਾਲ਼ੇ ਨਾਲ਼ ਝਗੜੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੈਅ 2
ਕੀਿਤਆਂ ਨਾਲ ਿਜ਼ਆਦਾ ਪੈਸੇ ਮੰ ਗਣਾ ਸੀ ।
ਿਦੱ ਤੇ ਹੋਏ ਪੈਸੇ ਉਸ ਨ ਵਗਾਹ ਕੇ
ਸੁੱ ਟੇ/ਮਾਰੇ ਤੇ ਉਹਨ ਦੇ ਘਰ ਅੱ ਗੇ ਖੜਾ ਹੋ
ਿਗਆ ।

ਪੰ ਜਾਬੀ ਸੱ ਿਭਆਚਾਰ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ: 4+8=12
11. ਬਹੁ-ਿਵਕਲਪੀ ਪਸ਼ਨ 4

(i) (A) ਮਾਘੀ ਦੇ ਿਦਨ 1

(ii) (B) ਨਾਨਕੇ 1

(iii) (A) ਕਬੱ ਡੀ 1

(iv) (D) ਸ ਦਲਬਾਰ 1

ਅੰ ਕ-ਯੋਜਨਾ/ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ, ਮਾਰਚ-2023 ਜਮਾਤ: ਬਾਰਵ (ਪੰ ਜਾਬੀ 104) ਪੰ ਨਾ 12

ਪਸ਼ਨ ਭਾਗ ਪਸ਼ਨ ਦੇ ਭਾਗ/ ਉਪ-ਭਾਗ ਲਈ ਿਨਰਧਾਿਰਤ ਅੰ ਕ ਪੂਰਨ ਿਟੱ ਪਣੀਆਂ/ਸੰ ਕੇਤਕ ਨੁਕਤੇ
ਨੰ. ਨੰ. ਤਰ ਵੰ ਡ ਅੰ ਕ
12. ਿਕਸੇ ਦੋ ਪਸ਼ਨ ਦੇ ਤਰ 70-80 ਸ਼ਬਦ 8

ਿਵੱ ਚ ਿਲਖੋ

(i) ਪੰ ਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੇਲੇ ਮੌਸਮ ਅਤੇ 4

ਰੁੱ ਤ ਨਾਲ਼ ਸੰ ਬੰ ਿਧਤ ਹਨ ; ਿਜਵ:- ਮਾਘੀ,
ਬਸੰ ਤ ਪੰ ਚਮੀ, ਹੌਲਾ-ਮਹੱ ਲਾ, ਿਵਸਾਖੀ,
ਤੀਆਂ ਦਾ ਮੇਲਾ ਆਿਦ । ਜੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਨ ਪਸ਼ਨ ਦੇ ਤਰ
ਿਵਸਾਖੀ ਦਾ ਮੇਲਾ ਿਵਸਾਖ ਮਹੀਨ ਦੀ ਢੁਕਵ ਪਰ ਵੱ ਧ/ਘੱ ਟ ਸ਼ਬਦ ਿਵੱ ਚ ਵੀ
ਸੰ ਗਰ ਦ ਭਾਵ 13 ਅਪਰੈਲ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਿਲਖੇ ਹਨ ਤ ਵੀ ਬਣਦੇ ਪੂਰੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ
ਪੰ ਜਾਬ ਿਵੱ ਚ ਬੜੇ ਚਾਅ-ਹੁਲਾਸ ਨਾਲ਼ ਜਾਣ ।
ਮਨਾਇਆ ਜ ਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਿਦਨ ਗੁਰੂ
ਗੋਿਬੰ ਦ ਿਸੰ ਘ ਜੀ ਨ ਖ਼ਾਲਸਾ-ਪੰ ਥ ਦੀ
ਸਾਜਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਿਜਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦਾ
ਧਾਰਿਮਕ ਮਹੱ ਤਵ ਵੀ ਹੈ । ਅਨੰਦਪੁਰ
ਸਾਿਹਬ ਦਾ ਿਵਸਾਖੀ ਮੇਲਾ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱ ਤਤਾ
ਰੱ ਖਦਾ ਹੈ ।
(ii) ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਿਵੱ ਚ ਰਸਮ-ਿਰਵਾਜ ਦਾ 4

ਬਹੁਤ ਮਹੱ ਤਵ ਹੈ । ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਸੱ ਧਰ
ਤੇ ਜਜ਼ਿਬਆਂ ਦਾ ਪਗਟਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ।
ਰਸਮ-ਿਰਵਾਜ ਮਨੁੱਖੀ ਿਰਸ਼ਿਤਆਂ ਿਵੱ ਚ
ਨੜਤਾ ਸਥਾਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਡੀ
ਭਾਈਚਾਰਕ ਸ ਝ ਦਰਸਾ ਦੇ ਹਨ ।
ਜਨਮ, ਿਵਆਹ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਸਾਰੇ
ਰਸਮ-ਿਰਵਾਜ ਜੁੜੇ ਹੁੰ ਦੇ ਹਨ । ਇਹਨ ਤ
ਜੀਵਨ ਦੇ ਕਈ ਪੱ ਖ ਅਤੇ ਸੱ ਿਭਆਚਾਰ
ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਿਮਲ਼ਦੀ ਹੈ । ਰਸਮ-
ਿਰਵਾਜ ਿਵੱ ਚ ਸਭ ਇੱ ਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ-
ਗ਼ਮੀ ਿਵੱ ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰ ਦੇ ਹਨ । ਇਹਨ ਤ
ਧਾਰਿਮਕ ਸੰ ਸਕਾਰ ਬਾਰੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ
ਿਮਲ਼ਦੀ ਹੈ । ਇਹਨ ਤ ਪੰ ਜਾਬੀ
ਸੱ ਿਭਆਚਾਰ ਸਪਸ਼ਟ ਝਲਕਦਾ ਹੈ ।

ਅੰ ਕ-ਯੋਜਨਾ/ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ, ਮਾਰਚ-2023 ਜਮਾਤ: ਬਾਰਵ (ਪੰ ਜਾਬੀ 104) ਪੰ ਨਾ 13

(iii) ਖੇਡ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਰਵ-ਪੱ ਖੀ 4

ਜੀਵਨ ਿਵਕਾਸ ਲਈ ਅਿਹਮ ਭੂਿਮਕਾ
ਿਨਭਾ ਦੀਆਂ ਹਨ । ਲੋ ਕ-ਖੇਡ ਮਨਰੰ ਜਨ
ਦੇ ਨਾਲ਼-ਨਾਲ਼ ਸਰੀਿਰਕ, ਮਾਨਿਸਕ ਅਤੇ
ਬੌਿਧਕ ਿਵਕਾਸ ਲਈ ਵੀ ਸਹਾਈ ਹੁੰ ਦੀਆਂ
ਹਨ । ਖੇਡ ਰਾਹ ਰੂਹ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਿਮਲ਼ਦੀ ਹੈ ਜੇ ਿਵਿਦਆਰਥੀ ਨ ਪਸ਼ਨ ਦੇ ਤਰ
ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸ ਝ ਪੱ ਕੀ ਹੁੰ ਦੀ ਹੈ । ਢੁਕਵ ਪਰ ਵੱ ਧ/ਘੱ ਟ ਸ਼ਬਦ ਿਵੱ ਚ ਵੀ
ਇਸ ਤ ਇਲਾਵਾ ਮਨੁੱ ਖ ਭੈੜੀਆਂ ਆਦਤ ਿਲਖੇ ਹਨ ਤ ਵੀ ਬਣਦੇ ਪੂਰੇ ਅੰ ਕ ਿਦੱ ਤੇ
ਤ ਬਿਚਆ ਰਿਹੰ ਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਿਵੱ ਚ ਹਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ।
ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਤੇ ਅਨੁ ਸ਼ਾਸਨ ਿਜਹੇ ਚੰ ਗੇ
ਗੁਣ ਿਵਕਿਸਤ ਹੁੰ ਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਰੀਿਰਕ
ਤੇ ਮਾਨਿਸਕ ਪੱ ਖ ਿਰਸ਼ਟ-ਪੁਸ਼ਟ ਰਿਹੰ ਦਾ
ਹੈ ।

ਅੰ ਕ-ਯੋਜਨਾ/ਪੜਤਾਲ-ਯੋਜਨਾ, ਮਾਰਚ-2023 ਜਮਾਤ: ਬਾਰਵ (ਪੰ ਜਾਬੀ 104) ਪੰ ਨਾ 14