Edudel Syllabus Class 8 Punjabi
Download the Edudel Syllabus Class 8 Punjabi PDF for free at AglaSem. This official Delhi Class 8 syllabus lists the complete course structure, unit-wise topics and weightage, marking scheme and prescribed books, so you can plan your preparation and focus on high-scoring topics.
Latest News
Finished viewing? Save it for later —
Download Edudel Syllabus Class 8 Punjabi (PDF · 4 pages)Downloaded 12 times
About Edudel Syllabus Class 8 Punjabi
Edudel Syllabus Class 8 Punjabi is available here for free download. Published by Delhi School Education for Class 8, this syllabus can be viewed online or downloaded as a PDF (4 pages). Candidates preparing for Class 8 can use Edudel Syllabus Class 8 Punjabi to understand the exam pattern, the type of questions asked, and the overall difficulty level.
Frequently Asked Questions
How can I download Edudel Syllabus Class 8 Punjabi?
Open this page and click the Download button to save Edudel Syllabus Class 8 Punjabi as a PDF. It is completely free on AglaSem Docs.
Is Edudel Syllabus Class 8 Punjabi free to download?
Yes. Edudel Syllabus Class 8 Punjabi can be viewed online and downloaded as a PDF free of cost on AglaSem Docs.
How many pages does Edudel Syllabus Class 8 Punjabi have?
Edudel Syllabus Class 8 Punjabi contains 4 pages, which you can read online or download together as a single PDF.
Where can I find more Class 8 study material?
You can find more Class 8 question papers, sample papers, syllabus, and answer keys on AglaSem Docs.
Edudel Syllabus Class 8 Punjabi – Text
Read the full text of this syllabus below — useful to quickly search, copy and reference the content online without downloading the PDF.
📄 View text version (6 pages)
Page 1
Annual syllabus
Session- 2023-24
Class-VIII
Subject-Punjabi
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-3 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ’ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ)
ਨਾਂ) ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-1 ਭਾਰਤ ਦੇਸ ਦੀ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ
ਖਕੰ ਨਾ ਸੁਹਣਾ ਦੇਸ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਅਤੇ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਹੋਣਗੇ। -ਸੁਰ,ਲੈ ਅ ਅਤੇ ਤਾਲ ਨਾਲ ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਚਾਰਣ
ਇਹ ਸਾਡਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਬਾਰੇ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- -ਸੁਰ,ਲੈ ਅ ਅਤੇ ਤਾਲ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਿਾਚਨ ਅਸ਼ੁੱ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱ ਧ ਕਰਾਉਣਾ।
(ਗੀਤ) ਿਰਨਣ ਹੈ। ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਆਦਰਸ਼ ਿਾਚਨ ਕਰਨਗੇ। ਕਰਦੇ ਹਨ। - ‘ਦੇਸ ਵਪਆਰ’ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪੰ ਜ
ਅਿੱ ਠਿੀਂ- -ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸਰਲ-ਅਰਥ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾ- -ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਦੀ ਿੰ ਨ-ਸੁਿੰਨਤਾ ਸਤਰਾਂ ਵਲਖਣ ਲਈ ਦੇਣਾ।
ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਿਸਤੂ ਦੱ ਸ ਸਕਣਗੇ। ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ
-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਉੱਪਰ ਹਨ।
ਮਾਣ ਮਵਹਸੂਸ ਕਰਨਗੇ।
ਪਾਠ-2 ਵਕਰਤੀਆਂ ਛੇਿੀਂ- ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਲੋ ੜਿੰ ਦ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਬਾਰੇ
ਸਬਕ ਉੱਪਰ ਜ਼ੁਲਮ ਨਾਂਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ। -ਕਹਾਣੀ ਵਿਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣਗੇ। -ਕਹਾਣੀ ਪੜਹਦੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾ ਕੋਈ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝਾ
(ਕਹਾਣੀ) ਕਰਨ ਿਾਲੇ ਨੂੰ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- - ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵਗਆਨ, ਿਸਤੂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਕਰਨਾ।
ਸਬਕ ਵਸਖਾਉਣ ਨਾਂਿ,ਪੜਨਾਂਿ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ -ਵਕਵਰਆ ਅਤੇ ਵਕਵਰਆ -ਵਕਵਰਆ,ਵਕਵਰਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੇ
ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਵਸਰਜਨਾਤਮਕਤਾ ਵਿੱ ਚ ਿਾਧਾ ਹੋਿੇਗਾ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਚੁਣ ਕੇ ਖਾਲੀ ਥਾਿਾਂ ਵਿਹਾਰਕ ਵਗਆਨ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਕੋਈ
ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ। ਭਰਦੇ ਹਨ। ਿਰਕਸ਼ੀਟ ਵਤਆਰ ਕਰਕੇ
-ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪਰੇਰਣਾ ਲੈ ਸਕਣਗੇ।
ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹਲ ਕਰਨ
-ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪਰਗਟਾਿਾ ਕਰਨਾ
ਵਕਵਰਆ,ਵਕਵਰਆ ਲਈ ਦੇਣਾ।
ਵਸੱ ਖਣਗੇ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ
1
Session- 2023-24
Class-VIII
Subject-Punjabi
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-3 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ’ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ)
ਨਾਂ) ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-1 ਭਾਰਤ ਦੇਸ ਦੀ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ
ਖਕੰ ਨਾ ਸੁਹਣਾ ਦੇਸ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਅਤੇ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਹੋਣਗੇ। -ਸੁਰ,ਲੈ ਅ ਅਤੇ ਤਾਲ ਨਾਲ ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉਚਾਰਣ
ਇਹ ਸਾਡਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਬਾਰੇ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- -ਸੁਰ,ਲੈ ਅ ਅਤੇ ਤਾਲ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਿਾਚਨ ਅਸ਼ੁੱ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱ ਧ ਕਰਾਉਣਾ।
(ਗੀਤ) ਿਰਨਣ ਹੈ। ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਆਦਰਸ਼ ਿਾਚਨ ਕਰਨਗੇ। ਕਰਦੇ ਹਨ। - ‘ਦੇਸ ਵਪਆਰ’ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪੰ ਜ
ਅਿੱ ਠਿੀਂ- -ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸਰਲ-ਅਰਥ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾ- -ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਦੀ ਿੰ ਨ-ਸੁਿੰਨਤਾ ਸਤਰਾਂ ਵਲਖਣ ਲਈ ਦੇਣਾ।
ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਿਸਤੂ ਦੱ ਸ ਸਕਣਗੇ। ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ
-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਉੱਪਰ ਹਨ।
ਮਾਣ ਮਵਹਸੂਸ ਕਰਨਗੇ।
ਪਾਠ-2 ਵਕਰਤੀਆਂ ਛੇਿੀਂ- ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਲੋ ੜਿੰ ਦ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਬਾਰੇ
ਸਬਕ ਉੱਪਰ ਜ਼ੁਲਮ ਨਾਂਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ। -ਕਹਾਣੀ ਵਿਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣਗੇ। -ਕਹਾਣੀ ਪੜਹਦੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾ ਕੋਈ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ ਸਾਂਝਾ
(ਕਹਾਣੀ) ਕਰਨ ਿਾਲੇ ਨੂੰ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- - ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵਗਆਨ, ਿਸਤੂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਕਰਨਾ।
ਸਬਕ ਵਸਖਾਉਣ ਨਾਂਿ,ਪੜਨਾਂਿ ਅਤੇ ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ -ਵਕਵਰਆ ਅਤੇ ਵਕਵਰਆ -ਵਕਵਰਆ,ਵਕਵਰਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੇ
ਬਾਰੇ ਕਹਾਣੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਵਸਰਜਨਾਤਮਕਤਾ ਵਿੱ ਚ ਿਾਧਾ ਹੋਿੇਗਾ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਚੁਣ ਕੇ ਖਾਲੀ ਥਾਿਾਂ ਵਿਹਾਰਕ ਵਗਆਨ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਕੋਈ
ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ। ਭਰਦੇ ਹਨ। ਿਰਕਸ਼ੀਟ ਵਤਆਰ ਕਰਕੇ
-ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪਰੇਰਣਾ ਲੈ ਸਕਣਗੇ।
ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹਲ ਕਰਨ
-ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪਰਗਟਾਿਾ ਕਰਨਾ
ਵਕਵਰਆ,ਵਕਵਰਆ ਲਈ ਦੇਣਾ।
ਵਸੱ ਖਣਗੇ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ
1
Page 2
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-3 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ’ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ)
ਨਾਂ) ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-3 ਤਾਵਮਲਨਾਡੂ ਦੇ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਲੇ ਖ ਦੀ ਵਿਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਭਾਰਤ ਦੇ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱ ਚ
ਪੋਂਗਲ ਪਰਵਸੱ ਧ ਵਤਉਹਾਰ ਨਾਂਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਣਗੇ। - ‘ਪੋਂਗਲ’ ਵਤਉਹਾਰ ਬਾਰੇ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਵਤਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
(ਲੇ ਿ) ਪੋਂਗਲ ਬਾਰੇ ਕਰਨਾ। -ਦੇਸ਼ ਦੇ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਪਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱ ਚ ਮਨਾਏ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਤਆਰ ਕਰਿਾਉਣਾ।
ਵਿਸਥਾਰ ਸਵਹਤ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਨਾਂਿ,ਪੜਨਾਂਿ ਜਾਂਦੇ ਵਤਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਮਹੱ ਤਿ ਦੀ -ਵਤਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਵਧਅਮ ਨਾਲ -ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਮਨਪਸੰ ਦ
ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਦੱ ਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਵਤਉਹਾਰ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਡਰਾਇੰ ਗ
ਗਈ ਹੈ। ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ। -ਮੇਵਲਆਂ ਅਤੇ ਵਤਉਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਆਪਸੀ ਦਾ ਗੁਣ ਵਸੱ ਖਦੇ ਹਨ। ਬਣਿਾ ਕੇ ਪੰ ਜ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱ ਚ
ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਭਾਿਨਾ ਿਰਨਣ ਕਰਿਾਉਣਾ।
ਵਕਵਰਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਵਿਕਵਸਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨਗੇ। -ਪਾਠ ਵਿੱ ਚ ਆਈਆਂ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ
ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ। -ਪੋਂਗਲ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਢੰ ਗ ਬਾਰੇ ਵਿਆਕਰਨ ਸ਼ਰਣ
ੇ ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ
ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਦੀ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਸੂਚੀ
ਬਣਿਾਉਣਾ।
ਪਾਠ-4 ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਖਿਖਦਆਰਥੀ - ‘ਸਫ਼ਾਈ ਅਵਭਆਨ’ ਸੰ ਬੰ ਧੀ
ਦਸ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਿੱ ਚ ਸਾਫ਼- ਨਾਂਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ। ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣਗੇ। -ਸਾਫ-ਸਫਾਈ ਦਾ ਮਹੱ ਤਿ ਡਰਾਇੰ ਗ ਬਣਿਾਉਣਾ।
ਅਜੀਬ ਨੋਟ ਸਫ਼ਾਈ ਰੱ ਖਣ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- -ਿਾਤਾਿਰਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਰੱ ਖਣ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। -ਵਿਸਰਾਮ ਵਚੰ ਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ
(ਕਹਾਣੀ) ਬਾਰੇ ਵਸੱ ਵਖਆ ਨਾਂਿ,ਪੜਨਾਂਿ ਅਤੇ ਬਾਰੇ ਪਰੇਵਰਤ ਹੋਣਗੇ। -ਵਿਸਰਾਮ ਵਚੰ ਨ ਿਰਤੋਂ ਦਾ ਕੋਈ ਪੈਰਾ ਦੇਣਾ।
ਵਦੱ ਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਅਵਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਿੱ ਠਿੀਂ-
ਵਿਸਰਾਮ ਵਚੰ ਨ
2
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ)
ਨਾਂ) ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-3 ਤਾਵਮਲਨਾਡੂ ਦੇ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਲੇ ਖ ਦੀ ਵਿਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਭਾਰਤ ਦੇ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱ ਚ
ਪੋਂਗਲ ਪਰਵਸੱ ਧ ਵਤਉਹਾਰ ਨਾਂਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਣਗੇ। - ‘ਪੋਂਗਲ’ ਵਤਉਹਾਰ ਬਾਰੇ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਵਤਉਹਾਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ
(ਲੇ ਿ) ਪੋਂਗਲ ਬਾਰੇ ਕਰਨਾ। -ਦੇਸ਼ ਦੇ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਪਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱ ਚ ਮਨਾਏ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਤਆਰ ਕਰਿਾਉਣਾ।
ਵਿਸਥਾਰ ਸਵਹਤ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਨਾਂਿ,ਪੜਨਾਂਿ ਜਾਂਦੇ ਵਤਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਮਹੱ ਤਿ ਦੀ -ਵਤਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਵਧਅਮ ਨਾਲ -ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਮਨਪਸੰ ਦ
ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਦੱ ਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਵਤਉਹਾਰ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਡਰਾਇੰ ਗ
ਗਈ ਹੈ। ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ। -ਮੇਵਲਆਂ ਅਤੇ ਵਤਉਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਆਪਸੀ ਦਾ ਗੁਣ ਵਸੱ ਖਦੇ ਹਨ। ਬਣਿਾ ਕੇ ਪੰ ਜ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱ ਚ
ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਭਾਿਨਾ ਿਰਨਣ ਕਰਿਾਉਣਾ।
ਵਕਵਰਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਵਿਕਵਸਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨਗੇ। -ਪਾਠ ਵਿੱ ਚ ਆਈਆਂ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ
ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ। -ਪੋਂਗਲ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਢੰ ਗ ਬਾਰੇ ਵਿਆਕਰਨ ਸ਼ਰਣ
ੇ ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ
ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਦੀ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਸੂਚੀ
ਬਣਿਾਉਣਾ।
ਪਾਠ-4 ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਖਿਖਦਆਰਥੀ - ‘ਸਫ਼ਾਈ ਅਵਭਆਨ’ ਸੰ ਬੰ ਧੀ
ਦਸ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਿੱ ਚ ਸਾਫ਼- ਨਾਂਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ। ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣਗੇ। -ਸਾਫ-ਸਫਾਈ ਦਾ ਮਹੱ ਤਿ ਡਰਾਇੰ ਗ ਬਣਿਾਉਣਾ।
ਅਜੀਬ ਨੋਟ ਸਫ਼ਾਈ ਰੱ ਖਣ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- -ਿਾਤਾਿਰਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਰੱ ਖਣ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। -ਵਿਸਰਾਮ ਵਚੰ ਨ ਲਗਾਉਣ ਲਈ
(ਕਹਾਣੀ) ਬਾਰੇ ਵਸੱ ਵਖਆ ਨਾਂਿ,ਪੜਨਾਂਿ ਅਤੇ ਬਾਰੇ ਪਰੇਵਰਤ ਹੋਣਗੇ। -ਵਿਸਰਾਮ ਵਚੰ ਨ ਿਰਤੋਂ ਦਾ ਕੋਈ ਪੈਰਾ ਦੇਣਾ।
ਵਦੱ ਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਅਵਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਿੱ ਠਿੀਂ-
ਵਿਸਰਾਮ ਵਚੰ ਨ
2
Page 3
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-3 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ’ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਨਾਂ) ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-7 ਅਰੂਵਨਮਾ ਵਸਨਹਾ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਅਰੂਵਨਮਾ ਵਸਨਹਾ ਦੇ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਹੰ ਮਤ ਤੋਂ ਕੰ ਮ
ਇਿੱਕ ਨਿੀਂ ਸਿੇਰ ਦੀ ਦੇ ਜੀਿਨ,ਸੰ ਘਰਸ਼ ਿਚਨ,ਵਲੰਗ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰ ਘਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇਵਰਤ ਹੋਣਗੇ। -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਜੀਿਨੀ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਲੈ ਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਕਰਨਾ।
ਦਾਸਤਾਨ - ਤੇ ਪਰਾਪਤੀਆਂ ਸ਼ਬਦ। -ਪੜਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। -ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਤਾ ਰੱ ਖਦੇ ਵਖਡਾਰੀਆਂ
ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਿਚਨ,ਵਲੰਗ ਅਤੇ ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਜੀਿਨ ਵਿੱ ਚ ਮਹੱ ਤਿ ਨੂੰ -ਅਰੂਵਨਮਾ ਵਸਨਹਾ ਿਰਗੇ ਦੀਆਂ ਤਸਿੀਰਾਂ ਇਕੱ ਠੀਆਂ ਕਰਕੇ
ਅਰੂਖਨਮਾ ਖਸਨਹਾ
ਵਦੰ ਦੇ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ। ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਸਮਝਣਗੇ। ਵਖਡਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਾਪੀ ਵਿੱ ਚ ਵਚਪਕਾਉਣਾ।
ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱ ਕ -ਜੀਿਨ ਵਿੱ ਚ ਸਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰਵਹਣ ਇਕੱ ਠੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। - ‘ਮਾਉਂਟ ਐਿਰਸਟ’ ਬਾਰੇ ਪੰ ਜ
ਆਪਣੀ ਸ਼ਬਦ। ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਗੇ। ਸਤਰਾਂ ਵਲਖਣ ਲਈ ਦੇਣਾ।
ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ -ਜਮਾਤ ਵਿੱ ਚ ਹਰੇਕ ਿਰਗ ਨਾਲ
ਅਤੇ ਜਜ਼ਬੇ ਰਾਹੀਂ ਸੰ ਬੰ ਧਤ ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਦੀ ਹਰੇਕ
ਹਰ ਮੰ ਜ਼ਲ ਹਾਸਲ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱ ਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਯਕੀਨੀ
ਕਰ ਲੈ ਣ ਦਾ ਬਣਾਉਣਾ।
ਸੁਨੇਹਾ ਵਦੱ ਤਾ
ਵਗਆ ਹੈ।
ਪਾਠ ਅਖਭਆਸ ਖਿਿੱ ਚ ਲੇ ਖ- ਕੋਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਵਦਆਰਥੀ -ਲੇ ਖ ਅਤੇ ਪੱ ਤਰ ਦਾ ਫਾਰਮੇਟ -ਲੇ ਖ ਅਤੇ ਪੱ ਤਰ ਦਾ ਫਾਰਮੇਟ
ਦਰਜ ਖਿਆਕਰਨ ਤੋਂ ਵਤਉਹਾਰ -ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਵਭਆਸ ਸਮਝਾਉਣਾ।
ਿਧੀਕ ਖਿਆਕਰਨ ਦੇ ਪੱ ਤਰ- ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਕਰਦੇ ਹਨ। -ਅਣਵਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ ਦੇ ਕੇ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ
ਪਖਹਲੂ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਮੁਖੀ ਨੂੰ -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਵਿਆਕਰਨਕ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚਲੇ -ਅਣਵਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ ਪੜਹ ਕੇ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਲਖਣ ਲਈ ਵਹਦਾਇਤ ਦੇਣੀ
ਸਕੂਲ ਛੱ ਡਣ ਦਾ ਅੰ ਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣਗੇ। ਉੱਤਰ ਵਲਖਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਸੋਧਣਾ।
ਸਰਟੀਵਫਕੇਟ ਲੈ ਣ ਲਈ -ਵਚੱ ਤਰ ਿਰਨਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। -ਕੋਈ ਵਚੱ ਤਰ ਦੇ ਕੇ ਿਰਨਣ
-ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਅਵਭਆਸ
ਵਬਨੈ-ਪੱ ਤਰ ਵਲਖੋ। ਕਰਾਉਣਾ।
ਕਰਨਗੇ।
ਅਣਵਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ,
ਵਚੱ ਤਰ/ਵਦਰਸ਼ ਿਰਨਣ।
• ਉਪਰੋਕਤ ਪਾਠਕਰਮ 15 ਸਤੰ ਬਰ 2023 ਤਿੱ ਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਖਲਆ ਜਾਿੇ।
• ਪਖਹਲੀ ਟਰਮ ਲਈ ਦੁਹਰਾਈ ਕਾਰਜ ਕਰ ਖਲਆ ਜਾਿੇ।
3
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਨਾਂ) ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-7 ਅਰੂਵਨਮਾ ਵਸਨਹਾ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਅਰੂਵਨਮਾ ਵਸਨਹਾ ਦੇ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਹੰ ਮਤ ਤੋਂ ਕੰ ਮ
ਇਿੱਕ ਨਿੀਂ ਸਿੇਰ ਦੀ ਦੇ ਜੀਿਨ,ਸੰ ਘਰਸ਼ ਿਚਨ,ਵਲੰਗ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰ ਘਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇਵਰਤ ਹੋਣਗੇ। -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਜੀਿਨੀ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਲੈ ਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਕਰਨਾ।
ਦਾਸਤਾਨ - ਤੇ ਪਰਾਪਤੀਆਂ ਸ਼ਬਦ। -ਪੜਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। -ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਤਾ ਰੱ ਖਦੇ ਵਖਡਾਰੀਆਂ
ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਿਚਨ,ਵਲੰਗ ਅਤੇ ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਜੀਿਨ ਵਿੱ ਚ ਮਹੱ ਤਿ ਨੂੰ -ਅਰੂਵਨਮਾ ਵਸਨਹਾ ਿਰਗੇ ਦੀਆਂ ਤਸਿੀਰਾਂ ਇਕੱ ਠੀਆਂ ਕਰਕੇ
ਅਰੂਖਨਮਾ ਖਸਨਹਾ
ਵਦੰ ਦੇ ਹੋਏ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ। ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਸਮਝਣਗੇ। ਵਖਡਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਾਪੀ ਵਿੱ ਚ ਵਚਪਕਾਉਣਾ।
ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱ ਕ -ਜੀਿਨ ਵਿੱ ਚ ਸਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਰਵਹਣ ਇਕੱ ਠੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। - ‘ਮਾਉਂਟ ਐਿਰਸਟ’ ਬਾਰੇ ਪੰ ਜ
ਆਪਣੀ ਸ਼ਬਦ। ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਗੇ। ਸਤਰਾਂ ਵਲਖਣ ਲਈ ਦੇਣਾ।
ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੋਚ -ਜਮਾਤ ਵਿੱ ਚ ਹਰੇਕ ਿਰਗ ਨਾਲ
ਅਤੇ ਜਜ਼ਬੇ ਰਾਹੀਂ ਸੰ ਬੰ ਧਤ ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਦੀ ਹਰੇਕ
ਹਰ ਮੰ ਜ਼ਲ ਹਾਸਲ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱ ਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਯਕੀਨੀ
ਕਰ ਲੈ ਣ ਦਾ ਬਣਾਉਣਾ।
ਸੁਨੇਹਾ ਵਦੱ ਤਾ
ਵਗਆ ਹੈ।
ਪਾਠ ਅਖਭਆਸ ਖਿਿੱ ਚ ਲੇ ਖ- ਕੋਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਵਦਆਰਥੀ -ਲੇ ਖ ਅਤੇ ਪੱ ਤਰ ਦਾ ਫਾਰਮੇਟ -ਲੇ ਖ ਅਤੇ ਪੱ ਤਰ ਦਾ ਫਾਰਮੇਟ
ਦਰਜ ਖਿਆਕਰਨ ਤੋਂ ਵਤਉਹਾਰ -ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਵਭਆਸ ਸਮਝਾਉਣਾ।
ਿਧੀਕ ਖਿਆਕਰਨ ਦੇ ਪੱ ਤਰ- ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਕਰਦੇ ਹਨ। -ਅਣਵਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ ਦੇ ਕੇ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ
ਪਖਹਲੂ ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਮੁਖੀ ਨੂੰ -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਵਿਆਕਰਨਕ ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚਲੇ -ਅਣਵਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ ਪੜਹ ਕੇ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਲਖਣ ਲਈ ਵਹਦਾਇਤ ਦੇਣੀ
ਸਕੂਲ ਛੱ ਡਣ ਦਾ ਅੰ ਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣਗੇ। ਉੱਤਰ ਵਲਖਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਸੋਧਣਾ।
ਸਰਟੀਵਫਕੇਟ ਲੈ ਣ ਲਈ -ਵਚੱ ਤਰ ਿਰਨਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। -ਕੋਈ ਵਚੱ ਤਰ ਦੇ ਕੇ ਿਰਨਣ
-ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਅਵਭਆਸ
ਵਬਨੈ-ਪੱ ਤਰ ਵਲਖੋ। ਕਰਾਉਣਾ।
ਕਰਨਗੇ।
ਅਣਵਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ,
ਵਚੱ ਤਰ/ਵਦਰਸ਼ ਿਰਨਣ।
• ਉਪਰੋਕਤ ਪਾਠਕਰਮ 15 ਸਤੰ ਬਰ 2023 ਤਿੱ ਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਖਲਆ ਜਾਿੇ।
• ਪਖਹਲੀ ਟਰਮ ਲਈ ਦੁਹਰਾਈ ਕਾਰਜ ਕਰ ਖਲਆ ਜਾਿੇ।
3
Page 4
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-3 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ’ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ)
ਨਾਂ) ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-11 ਇਸ ਲੇ ਖ ਵਿੱ ਚ ਵਦੱ ਲੀ ਛੇਿੀਂ- -ਵਦੱ ਲੀ ਵਿੱ ਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਵਦੱ ਲੀ ਵਿੱ ਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੋਰ ਮੇਵਲਆਂ
ਖਦਿੱ ਲੀ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਵਿੱ ਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ‘ਫੂਲ ਨਾਂਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਮੇਵਲਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਵਦੱ ਲੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱ ਠੀ ਕਰਿਾਉਣਾ।
ਮੇਲਾ ਿਾਲੋਂ ਕੀ ਸੈਰ’ ਮੇਲੇ ਦਾ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ। ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਮੇਲੇ ਬਾਰੇ -ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਕਸੇ ਅੱ ਖੀਂ
(ਲੇ ਿ) ਇਵਤਹਾਸਕ ਵਪਛੋਕੜ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- -‘ਫੂਲ ਿਾਲੋਂ ਕੀ ਸੈਰ’ਮੇਲੇ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਵਡੱ ਠੇ ਮੇਲੇ ਦਾ ਅਨੁਭਿ ਜਮਾਤ ਵਿੱ ਚ
ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦੱ ਸਦੇ ਨਾਂਿ, ਪੜਨਾਂਿ ਅਤੇ ਇਵਤਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਸੁਣਨਾ।
ਹੋਏ ਵਦੱ ਲੀ ਦੇ ਸੰ ਦਰਭ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਚਰਚਾ ਕਰਨਗੇ। -ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਦੀ
ਵਿੱ ਚ ਇਸਦੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ। - ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱ ਚ ਭਾਿਨਾ ਦਾ ਮਹੱ ਤਿ
ਸੱ ਵਭਆਚਾਰਕ ਮਹੱ ਤਿ ਨੂੰ ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਵਗਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਭਾਿਨਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਿੇਗਾ। -ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ
ਪਛਾਣ। ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ।
ਪਾਠ-12 ਅਕਬਰ ਅਤੇ ਬੀਰਬਲ ਦੇ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਸੁਰ,ਲੈ ਅ ਅਤੇ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਕਵਿਤਾ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ
ਇਿੱਕ ਖਪਆਲਾ ਪਾਣੀ ਿਾਰਤਾਲਾਪ ਰਾਹੀਂ ਸਾਡੇ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਤਾਲ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ - ਸੁਰ,ਲੈ ਅ ਅਤੇ ਤਾਲ ਕਰਾਉਣਾ।
(ਕਖਿਤਾ) ਜੀਿਨ ਵਿੱ ਚ ਜਲ ਦੇ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਿਾਚਨ ਕਰਨਗੇ। ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦਾ - ‘ਜਲ ਪਰਦੂਸ਼ਣ’ ਉੱਤੇ ਡਰਾਇੰ ਗ
ਮਹੱ ਤਿ ਨੂੰ ਦੱ ਵਸਆ ਵਗਆ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। -ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਆਦਰਸ਼ ਿਾਚਨ ਕਰਦੇ ਬਣਿਾਉਣਾ।
ਹੈ। ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਸਮਝਣਗੇ। ਹਨ।
ਮੁਹਾਿਰੇ -ਵਿਵਦਆਰਥੀ,ਅਕਬਰ ਅਤੇ -ਜਲ ਦੀ ਸੰ ਭਾਲ ਬਾਰੇ
(ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ) ਬੀਰਬਲ ਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜਾਗਰੂਕ ਹੁੰ ਦੇ ਹਨ।
ਪਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਗੱ ਲ-ਬਾਤ ਜਮਾਤ
ਵਿੱ ਚ ਸੁਣਾਉਣਗੇ।
4
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ)
ਨਾਂ) ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-11 ਇਸ ਲੇ ਖ ਵਿੱ ਚ ਵਦੱ ਲੀ ਛੇਿੀਂ- -ਵਦੱ ਲੀ ਵਿੱ ਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਵਦੱ ਲੀ ਵਿੱ ਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੋਰ ਮੇਵਲਆਂ
ਖਦਿੱ ਲੀ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਵਿੱ ਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ‘ਫੂਲ ਨਾਂਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਮੇਵਲਆਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਵਦੱ ਲੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱ ਠੀ ਕਰਿਾਉਣਾ।
ਮੇਲਾ ਿਾਲੋਂ ਕੀ ਸੈਰ’ ਮੇਲੇ ਦਾ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ। ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਮੇਲੇ ਬਾਰੇ -ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਕਸੇ ਅੱ ਖੀਂ
(ਲੇ ਿ) ਇਵਤਹਾਸਕ ਵਪਛੋਕੜ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- -‘ਫੂਲ ਿਾਲੋਂ ਕੀ ਸੈਰ’ਮੇਲੇ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਵਡੱ ਠੇ ਮੇਲੇ ਦਾ ਅਨੁਭਿ ਜਮਾਤ ਵਿੱ ਚ
ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦੱ ਸਦੇ ਨਾਂਿ, ਪੜਨਾਂਿ ਅਤੇ ਇਵਤਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਸੁਣਨਾ।
ਹੋਏ ਵਦੱ ਲੀ ਦੇ ਸੰ ਦਰਭ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਚਰਚਾ ਕਰਨਗੇ। -ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਦੀ
ਵਿੱ ਚ ਇਸਦੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ। - ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱ ਚ ਭਾਿਨਾ ਦਾ ਮਹੱ ਤਿ
ਸੱ ਵਭਆਚਾਰਕ ਮਹੱ ਤਿ ਨੂੰ ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਵਗਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਭਾਿਨਾ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਹੋਿੇਗਾ। -ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ
ਪਛਾਣ। ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ।
ਪਾਠ-12 ਅਕਬਰ ਅਤੇ ਬੀਰਬਲ ਦੇ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਸੁਰ,ਲੈ ਅ ਅਤੇ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਕਵਿਤਾ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ
ਇਿੱਕ ਖਪਆਲਾ ਪਾਣੀ ਿਾਰਤਾਲਾਪ ਰਾਹੀਂ ਸਾਡੇ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਤਾਲ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ - ਸੁਰ,ਲੈ ਅ ਅਤੇ ਤਾਲ ਕਰਾਉਣਾ।
(ਕਖਿਤਾ) ਜੀਿਨ ਵਿੱ ਚ ਜਲ ਦੇ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਿਾਚਨ ਕਰਨਗੇ। ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦਾ - ‘ਜਲ ਪਰਦੂਸ਼ਣ’ ਉੱਤੇ ਡਰਾਇੰ ਗ
ਮਹੱ ਤਿ ਨੂੰ ਦੱ ਵਸਆ ਵਗਆ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। -ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਆਦਰਸ਼ ਿਾਚਨ ਕਰਦੇ ਬਣਿਾਉਣਾ।
ਹੈ। ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਸਮਝਣਗੇ। ਹਨ।
ਮੁਹਾਿਰੇ -ਵਿਵਦਆਰਥੀ,ਅਕਬਰ ਅਤੇ -ਜਲ ਦੀ ਸੰ ਭਾਲ ਬਾਰੇ
(ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ) ਬੀਰਬਲ ਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ ਜਾਗਰੂਕ ਹੁੰ ਦੇ ਹਨ।
ਪਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਗੱ ਲ-ਬਾਤ ਜਮਾਤ
ਵਿੱ ਚ ਸੁਣਾਉਣਗੇ।
4
Page 5
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-3 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ’ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ)
ਨਾਂ) ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-14 ਭਾਰਤ ਵਿੱ ਚ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਸਮੇਂ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਵਚਪਕੋ ਅੰ ਦੋਲਨ ਬਾਰੇ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਰੁੱ ਖਾਂ ਦੀ ਸੰ ਭਾਲ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਿਾਉਣੀ।
ਰੁਿੱ ਿਾਂ ਨੂੰ ਗਲਿਿੱ ਕੜੀ ‘ਤੇ ਰੁੱ ਖਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। -ਪਾਠ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਵਿਚਾਰਾਂ -ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪਰਸ਼ਨੋਤਰੀ
(ਲੇ ਿ) ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਮੁਵਹੰ ਮਾਂ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਰੁੱ ਖ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਹੁੰ ਦੇ ਹਨ। ਕਰਿਾਉਣੀ।
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਬਸ਼ਨੋਈ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰ ਭਾਲ ਕਰਨ ਦੀ -ਰੁੱ ਖਾਂ ਦਾ ਜੀਿਨ ਵਿੱ ਚ
ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਲੋ ਕਾਂ ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਪਰੇਰਣਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਮਹੱ ਤਿ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਯਤਨਾਂ ਅਤੇ
‘ਵਚਪਕੋ ਲਵਹਰ’ ਦੀ
ਸਫ਼ਲਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ।
ਪਾਠ-17 ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਅੰ ਧਵਿਸ਼ਿਾਸਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਖਿਖਦਆਰਥੀ - ਦੋ ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਜੁੱ ਟ ਬਣਿਾ ਕੇ
ਖਨਰਭਉ ਅੰ ਧਵਿਸ਼ਿਾਸਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਨਾਂਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰਵਹਣ ਬਾਰੇ ਪਰੇਵਰਤ ਹੋਣਗੇ । -ਅੰ ਧ-ਵਿਸ਼ਿਾਸਾਂ ਪਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਅੰ ਧ-ਵਿਸ਼ਿਾਸਾਂ ਪਰਤੀ
(ਕਹਾਣੀ) ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਵਗਆ ਹੈ। ਕਰਨਾ। -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਤਰਕ ਸਵਹਤ ਆਪਣੀ ਜਾਗਰੂਕ ਹਨ। ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਸ ਵਿੱ ਚ
ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਗੱ ਲ ਦੂਵਜਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱ ਖਣਾ -ਕਾਰਕ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਿਰਕਸ਼ੀਟ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਕਰਕੇ ਕੱ ਢੇ ਗਏ ਵਸੱ ਟੇ ਨੂੰ
ਨਾਂਿ,ਪੜਨਾਂਿ ਅਤੇ ਵਸੱ ਖਣਗੇ। ਹਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਮਾਤ ਵਿੱ ਚ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਵਿਆਕਰਨ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਸੰ ਬੰ ਧੀ
ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ। ਿਰਕਸ਼ੀਟ ਦੇ ਕੇ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਵਿਹਾਰਕ
ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਵਗਆਨ ਦੇਣਾ।
ਕਾਰਕ ਸੰ ਬੰ ਧੀ
ਪਾਠ-19 ਬਸੰ ਤ ਰੁੱ ਤ ਦੇ ਸੁਹਾਿਣੇ ਛੇਿੀਂ, ਸਿੱ ਤਿੀਂ, -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਰੁੱ ਤਾਂ ਦਾ ਚਾਰਟ ਵਦਖਾ ਕੇ ਰੁੱ ਤਾਂ
ਆਈ ਏ ਬਸੰ ਤ ਵਦਰਸ਼,ਿਾਤਾਿਰਨ ਵਿੱ ਚ ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਿਾਚਨ ਕਰਕੇ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ - ਸੁਰ,ਲੈ ਅ ਅਤੇ ਤਾਲ ਨਾਲ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ।
(ਕਖਿਤਾ) ਬਦਲਾਿ ਅਤੇ ਲੋ ਕਾਂ ਵਿੱ ਚ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਮਾਣਨਗੇ। ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਿਾਚਨ -ਬਸੰ ਤ ਰੁੱ ਤ ਬਾਰੇ ਵਚੱ ਤਰ ਦੇ ਕੇ ਿਰਨਣ
ਨਿੀਂ ਉਮੰ ਗ ਦਾ ਵਚਤਰਨ -ਬਸੰ ਤ ਰੁੱ ਤ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਿਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਰਾਉਣਾ।
ਕੀਤਾ ਵਗਆ ਹੈ। ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। -ਰੁੱ ਤਾਂ ਦਾ ਜੀਿਨ ਵਿੱ ਚ
ਮਹੱ ਤਿ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
5
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ)
ਨਾਂ) ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-14 ਭਾਰਤ ਵਿੱ ਚ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਸਮੇਂ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਵਚਪਕੋ ਅੰ ਦੋਲਨ ਬਾਰੇ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਰੁੱ ਖਾਂ ਦੀ ਸੰ ਭਾਲ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਿਾਉਣੀ।
ਰੁਿੱ ਿਾਂ ਨੂੰ ਗਲਿਿੱ ਕੜੀ ‘ਤੇ ਰੁੱ ਖਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। -ਪਾਠ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਵਿਚਾਰਾਂ -ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪਰਸ਼ਨੋਤਰੀ
(ਲੇ ਿ) ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਮੁਵਹੰ ਮਾਂ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਰੁੱ ਖ ਲਗਾਉਣ ਅਤੇ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਹੁੰ ਦੇ ਹਨ। ਕਰਿਾਉਣੀ।
ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਬਸ਼ਨੋਈ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰ ਭਾਲ ਕਰਨ ਦੀ -ਰੁੱ ਖਾਂ ਦਾ ਜੀਿਨ ਵਿੱ ਚ
ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਲੋ ਕਾਂ ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਪਰੇਰਣਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਮਹੱ ਤਿ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਯਤਨਾਂ ਅਤੇ
‘ਵਚਪਕੋ ਲਵਹਰ’ ਦੀ
ਸਫ਼ਲਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ।
ਪਾਠ-17 ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਅੰ ਧਵਿਸ਼ਿਾਸਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਖਿਖਦਆਰਥੀ - ਦੋ ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਜੁੱ ਟ ਬਣਿਾ ਕੇ
ਖਨਰਭਉ ਅੰ ਧਵਿਸ਼ਿਾਸਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਨਾਂਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰਵਹਣ ਬਾਰੇ ਪਰੇਵਰਤ ਹੋਣਗੇ । -ਅੰ ਧ-ਵਿਸ਼ਿਾਸਾਂ ਪਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਅੰ ਧ-ਵਿਸ਼ਿਾਸਾਂ ਪਰਤੀ
(ਕਹਾਣੀ) ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਵਗਆ ਹੈ। ਕਰਨਾ। -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਤਰਕ ਸਵਹਤ ਆਪਣੀ ਜਾਗਰੂਕ ਹਨ। ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਸ ਵਿੱ ਚ
ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਗੱ ਲ ਦੂਵਜਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱ ਖਣਾ -ਕਾਰਕ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਿਰਕਸ਼ੀਟ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਕਰਕੇ ਕੱ ਢੇ ਗਏ ਵਸੱ ਟੇ ਨੂੰ
ਨਾਂਿ,ਪੜਨਾਂਿ ਅਤੇ ਵਸੱ ਖਣਗੇ। ਹਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਮਾਤ ਵਿੱ ਚ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ।
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਵਿਆਕਰਨ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਸੰ ਬੰ ਧੀ
ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ। ਿਰਕਸ਼ੀਟ ਦੇ ਕੇ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਵਿਹਾਰਕ
ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਵਗਆਨ ਦੇਣਾ।
ਕਾਰਕ ਸੰ ਬੰ ਧੀ
ਪਾਠ-19 ਬਸੰ ਤ ਰੁੱ ਤ ਦੇ ਸੁਹਾਿਣੇ ਛੇਿੀਂ, ਸਿੱ ਤਿੀਂ, -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਰੁੱ ਤਾਂ ਦਾ ਚਾਰਟ ਵਦਖਾ ਕੇ ਰੁੱ ਤਾਂ
ਆਈ ਏ ਬਸੰ ਤ ਵਦਰਸ਼,ਿਾਤਾਿਰਨ ਵਿੱ ਚ ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਿਾਚਨ ਕਰਕੇ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ - ਸੁਰ,ਲੈ ਅ ਅਤੇ ਤਾਲ ਨਾਲ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ।
(ਕਖਿਤਾ) ਬਦਲਾਿ ਅਤੇ ਲੋ ਕਾਂ ਵਿੱ ਚ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਮਾਣਨਗੇ। ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਿਾਚਨ -ਬਸੰ ਤ ਰੁੱ ਤ ਬਾਰੇ ਵਚੱ ਤਰ ਦੇ ਕੇ ਿਰਨਣ
ਨਿੀਂ ਉਮੰ ਗ ਦਾ ਵਚਤਰਨ -ਬਸੰ ਤ ਰੁੱ ਤ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਿਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਰਾਉਣਾ।
ਕੀਤਾ ਵਗਆ ਹੈ। ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। -ਰੁੱ ਤਾਂ ਦਾ ਜੀਿਨ ਵਿੱ ਚ
ਮਹੱ ਤਿ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
5
Page 6
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-3 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ’ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ)
ਨਾਂ) ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-22 ਇਹ ਇਕਾਂਗੀ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਇਕਾਂਗੀ ਵਿਧਾ ਤੋਂ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ
ਜੰ ਗਲਮ-ਮੰ ਗਲਮ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਜੰ ਗਲ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਜਾਣੂ ਹੋਣਗੇ। -ਇਕਾਂਗੀ ਦੀ ਵਿਧਾ ਸਮਝਦੇ ‘ਤੇ ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ
(ਇਕਾਂਗੀ) ਕੱ ਟਣੇ ਅਤੇ ਜੰ ਗਲੀ ਜੀਿਾਂ ਨੂੰ ਿਚਨ, ਵਲੰਗ ਬਦਲੋ । -ਜੰ ਗਲ ਕੱ ਟਣ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਹੋਏ ਇਕਾਂਗੀ ਪੜਹਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜਮਾਤ ਜਾਂ
ਬੇਘਰ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਣਗੇ। -ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸਿੇਰ ਸਭਾ ਵਿੱ ਚ ਲਘੂ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ।
ਇਸਦੇ ਪਰਵਤਕਰਮ ਿਜੋਂ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਜੰ ਗਲੀ ਜਾਨਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਮਤੋਲ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। -ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਮਨਪਸੰ ਦ ਜਾਨਿਰ
ਜਾਨਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਿਚਨ, ਵਲੰਗ ਬਦਲੋ । ਵਦਲਚਸਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਿਾਂ ਦੀ -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਜਾਨਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਤਰ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਕੋਈ ਸਵਕੱ ਟ/ਨਕਲ
ਸਮੱ ਵਸਆ ਦੇ ਹੱ ਲ ਲੱਭਣ ਤੇ ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਿਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸਾਹਤ ਕਰਨਾ।
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। -ਿਾਤਾਿਰਨ ਸਮਤੋਲ ਲਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਸਖਾਉਣ ਬਾਰੇ ਉਪਰਾਲੇ ਿਚਨ, ਵਲੰਗ ਬਦਲੋ । ਅਤੇ ਜਾਨਿਰਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨ ਭੂਵਮਕਾ
ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਸਕਣਗੇ।
ਖੁਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ
ਵਿੱ ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਬਾਰੇ
ਿਰਨਣ ਹੈ।
ਪਾਠ ਅਖਭਆਸ ਲੇ ਖ- ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਹੱ ਤਿ -ਲੇ ਖ ਅਤੇ ਪੱ ਤਰ ਦਾ -ਦਫ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਵਨਿੱਜੀ ਪੱ ਤਰ ਦੇ ਫਾਰਮੇਟ
ਖਿਿੱ ਚ ਦਰਜ ਪੱ ਤਰ- ਵਪਤਾ ਜੀ ਤੋਂ ਫਾਰਮੇਟ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਾ ਅੰ ਤਰ ਸਮਝਾਉਣਾ।
ਖਿਆਕਰਨ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਮੰ ਗਿਾਉਣ ਲਈ ਅਵਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਵਿਆਕਰਨ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਦਾ ਿਾਰ-
ਪੱ ਤਰ ਵਲਖੋ। -ਅਣਵਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ ਪੜਹ ਕੇ ਿਾਰ ਅਵਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ।
ਿਧੀਕ ਖਿਆਕਰਨ
ਅਣਵਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ, ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਲਖਦੇ
ਦੇ ਪਖਹਲੂ
ਵਚੱ ਤਰ/ਵਦਰਸ਼ ਿਰਨਣ। ਹਨ।
-ਵਚੱ ਤਰ ਿਰਨਣ ਕਰਦੇ
ਹਨ।
• ਉਪਰੋਕਤ ਪਾਠਕਰਮ 31 ਜਨਿਰੀ 2024 ਤਿੱ ਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਖਲਆ ਜਾਿੇ।
• ਪਾਠਕਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਉਪਰੰ ਤ ਦੁਹਰਾਈ ਕਰਿਾਈ ਜਾਿੇ। ਸਲਾਨਾ ਪਰੀਖਿਆ ਖਿਿੱ ਚ ਪੂਰੇ ਪਾਠਕਰਮ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਿੇਗਾ।
6
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ)
ਨਾਂ) ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-22 ਇਹ ਇਕਾਂਗੀ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਇਕਾਂਗੀ ਵਿਧਾ ਤੋਂ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ
ਜੰ ਗਲਮ-ਮੰ ਗਲਮ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਜੰ ਗਲ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਜਾਣੂ ਹੋਣਗੇ। -ਇਕਾਂਗੀ ਦੀ ਵਿਧਾ ਸਮਝਦੇ ‘ਤੇ ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ
(ਇਕਾਂਗੀ) ਕੱ ਟਣੇ ਅਤੇ ਜੰ ਗਲੀ ਜੀਿਾਂ ਨੂੰ ਿਚਨ, ਵਲੰਗ ਬਦਲੋ । -ਜੰ ਗਲ ਕੱ ਟਣ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਬਾਰੇ ਹਨ। ਹੋਏ ਇਕਾਂਗੀ ਪੜਹਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜਮਾਤ ਜਾਂ
ਬੇਘਰ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਹੈ। ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਣਗੇ। -ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਸਿੇਰ ਸਭਾ ਵਿੱ ਚ ਲਘੂ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ।
ਇਸਦੇ ਪਰਵਤਕਰਮ ਿਜੋਂ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਜੰ ਗਲੀ ਜਾਨਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਮਤੋਲ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। -ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਮਨਪਸੰ ਦ ਜਾਨਿਰ
ਜਾਨਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਿਚਨ, ਵਲੰਗ ਬਦਲੋ । ਵਦਲਚਸਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਿਾਂ ਦੀ -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਜਾਨਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਾਤਰ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ ਕੋਈ ਸਵਕੱ ਟ/ਨਕਲ
ਸਮੱ ਵਸਆ ਦੇ ਹੱ ਲ ਲੱਭਣ ਤੇ ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਿਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਸਾਹਤ ਕਰਨਾ।
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। -ਿਾਤਾਿਰਨ ਸਮਤੋਲ ਲਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਸਖਾਉਣ ਬਾਰੇ ਉਪਰਾਲੇ ਿਚਨ, ਵਲੰਗ ਬਦਲੋ । ਅਤੇ ਜਾਨਿਰਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨ ਭੂਵਮਕਾ
ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਸਕਣਗੇ।
ਖੁਦ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ
ਵਿੱ ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਬਾਰੇ
ਿਰਨਣ ਹੈ।
ਪਾਠ ਅਖਭਆਸ ਲੇ ਖ- ਸਮੇਂ ਦਾ ਮਹੱ ਤਿ -ਲੇ ਖ ਅਤੇ ਪੱ ਤਰ ਦਾ -ਦਫ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਵਨਿੱਜੀ ਪੱ ਤਰ ਦੇ ਫਾਰਮੇਟ
ਖਿਿੱ ਚ ਦਰਜ ਪੱ ਤਰ- ਵਪਤਾ ਜੀ ਤੋਂ ਫਾਰਮੇਟ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਾ ਅੰ ਤਰ ਸਮਝਾਉਣਾ।
ਖਿਆਕਰਨ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਮੰ ਗਿਾਉਣ ਲਈ ਅਵਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਵਿਆਕਰਨ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਦਾ ਿਾਰ-
ਪੱ ਤਰ ਵਲਖੋ। -ਅਣਵਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ ਪੜਹ ਕੇ ਿਾਰ ਅਵਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ।
ਿਧੀਕ ਖਿਆਕਰਨ
ਅਣਵਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ, ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਲਖਦੇ
ਦੇ ਪਖਹਲੂ
ਵਚੱ ਤਰ/ਵਦਰਸ਼ ਿਰਨਣ। ਹਨ।
-ਵਚੱ ਤਰ ਿਰਨਣ ਕਰਦੇ
ਹਨ।
• ਉਪਰੋਕਤ ਪਾਠਕਰਮ 31 ਜਨਿਰੀ 2024 ਤਿੱ ਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਖਲਆ ਜਾਿੇ।
• ਪਾਠਕਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਉਪਰੰ ਤ ਦੁਹਰਾਈ ਕਰਿਾਈ ਜਾਿੇ। ਸਲਾਨਾ ਪਰੀਖਿਆ ਖਿਿੱ ਚ ਪੂਰੇ ਪਾਠਕਰਮ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਿੇਗਾ।
6