Edudel Syllabus 2025 Class 8 Punjabi

Annual syllabus
Session- 2024-25
Class-VIII
Subject-Punjabi

ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ’ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ
ਭਾਗ-3 (ਪਾਠ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਂ) ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-1 ਭਾਰਤ ਦੇਸ ਦੀ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਕਵਿਤਾ ਵਿਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ
ਖਕੰ ਨਾ ਸੁਹਣਾ ਦੇਸ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਹੋਣਗੇ। -ਸੁਰ,ਲੈ ਅ ਅਤੇ ਤਾਲ ਨਾਲ ਸਮੇਂ ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ
ਇਹ ਸਾਡਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- -ਸੁਰ,ਲੈ ਅ ਅਤੇ ਤਾਲ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਿਾਚਨ ਉਚਾਰਣ ਅਸ਼ੁੱ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱ ਧ
(ਗੀਤ) ਬਾਰੇ ਿਰਨਣ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਿਾਚਨ ਕਰਨਗੇ। ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਰਾਉਣਾ।
ਹੈ। ਅਿੱ ਠਿੀਂ- -ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਸਰਲ-ਅਰਥ ਅਤੇ -ਆਪਣੇ ਦੇਸ ਦੀ ਿੰ ਨ- - ‘ਦੇਸ ਵਪਆਰ’ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ
ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਵਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਦੱ ਸ ਸਕਣਗੇ। ਸੁਿੰਨਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪੰ ਜ ਸਤਰਾਂ ਵਲਖਣ ਲਈ
-ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਉੱਪਰ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਣਾ।
ਮਾਣ ਮਵਹਸੂਸ ਕਰਨਗੇ।
ਪਾਠ-2 ਵਕਰਤੀਆਂ ਛੇਿੀਂ- ਖਿਖਦਆਰਥੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਲੋ ੜਿੰ ਦ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ
ਸਬਕ ਉੱਪਰ ਜ਼ੁਲਮ ਨਾਂਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ। -ਕਹਾਣੀ ਵਿਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣਗੇ। -ਕਹਾਣੀ ਪੜਹਦੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਕਹਾਣੀ ਜਾਂ ਵਿਚਾਰ
(ਕਹਾਣੀ) ਕਰਨ ਿਾਲੇ ਨੂੰ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਵਗਆਨ, ਕਲਪਨਾ ਿਸਤੂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ।
ਨਾਂਿ,ਪੜਨਾਂਿ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਵਸਰਜਨਾਤਮਕਤਾ ਵਿੱ ਚ
ਸਬਕ -ਵਕਵਰਆ ਅਤੇ ਵਕਵਰਆ -ਵਕਵਰਆ,ਵਕਵਰਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੇ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਿਾਧਾ ਹੋਿੇਗਾ।
ਵਸਖਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਚੁਣ ਕੇ ਖਾਲੀ ਥਾਿਾਂ ਵਿਹਾਰਕ ਵਗਆਨ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਕੋਈ
ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ।
ਕਹਾਣੀ ਹੈ। -ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪਰੇਰਣਾ ਲੈ ਸਕਣਗੇ। ਭਰਦੇ ਹਨ। ਿਰਕਸ਼ੀਟ ਵਤਆਰ ਕਰਕੇ
ਅਿੱ ਠਿੀਂ-ਵਕਵਰਆ,ਵਕਵਰਆ
-ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਪਰਗਟਾਿਾ ਕਰਨਾ ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹਲ ਕਰਨ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ
ਵਸੱ ਖਣਗੇ।
ਲਈ ਦੇਣਾ।
ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ।
1

ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ
ਭਾਗ-3 (ਪਾਠ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਂ) ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-3 ਤਾਵਮਲਨਾਡੂ ਦੇ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਲੇ ਖ ਦੀ ਵਿਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਭਾਰਤ ਦੇ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਖੇਤਰਾਂ
ਪੋਂਗਲ ਪਰਵਸੱ ਧ ਨਾਂਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋਣਗੇ। - ‘ਪੋਂਗਲ’ ਵਤਉਹਾਰ ਬਾਰੇ ਵਿੱ ਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਵਤਉਹਾਰਾਂ
(ਲੇ ਿ) ਵਤਉਹਾਰ ਕਰਨਾ। -ਦੇਸ਼ ਦੇ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਪਰਾਂਤਾਂ ਵਿੱ ਚ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਤਆਰ ਕਰਿਾਉਣਾ।
ਪੋਂਗਲ ਬਾਰੇ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਨਾਂਿ,ਪੜਨਾਂਿ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਵਤਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਮਹੱ ਤਿ ਹਨ। -ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਮਨਪਸੰ ਦ
ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। -ਵਤਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਵਧਅਮ ਵਤਉਹਾਰ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਡਰਾਇੰ ਗ
ਸਵਹਤ ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ। -ਮੇਵਲਆਂ ਅਤੇ ਵਤਉਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਬਣਿਾ ਕੇ ਪੰ ਜ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱ ਚ
ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਆਪਸੀ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਾਂਝ ਦਾ ਗੁਣ ਿਰਨਣ ਕਰਿਾਉਣਾ।
ਵਦੱ ਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਕਵਰਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਭਾਿਨਾ ਵਿਕਵਸਤ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਵਸੱ ਖਦੇ ਹਨ। -ਪਾਠ ਵਿੱ ਚ ਆਈਆਂ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ
ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਵਿਹਾਰਕ ਕਰਨਗੇ। ਵਿਆਕਰਨ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ
ਪਰਸ਼ਨ। -ਪੋਂਗਲ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੇ ਢੰ ਗ ਬਾਰੇ ਦੀ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਸੂਚੀ
ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਬਣਿਾਉਣਾ।
ਪਾਠ-4 ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਖਿਖਦਆਰਥੀ - ‘ਸਫ਼ਾਈ ਅਵਭਆਨ’ ਸੰ ਬੰ ਧੀ
ਦਸ ਰੁਪਏ ਦਾ ਵਿੱ ਚ ਸਾਫ਼- ਨਾਂਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ। ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣਗੇ। -ਸਾਫ-ਸਫਾਈ ਦਾ ਮਹੱ ਤਿ ਡਰਾਇੰ ਗ ਬਣਿਾਉਣਾ।
ਅਜੀਬ ਨੋਟ ਸਫ਼ਾਈ ਰੱ ਖਣ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- -ਿਾਤਾਿਰਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਰੱ ਖਣ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। -ਵਿਸਰਾਮ ਵਚੰ ਨ ਲਗਾਉਣ
(ਕਹਾਣੀ) ਬਾਰੇ ਵਸੱ ਵਖਆ ਨਾਂਿ,ਪੜਨਾਂਿ ਅਤੇ ਬਾਰੇ ਪਰੇਵਰਤ ਹੋਣਗੇ। -ਵਿਸਰਾਮ ਵਚੰ ਨ ਿਰਤੋਂ ਦਾ ਲਈ ਕੋਈ ਪੈਰਾ ਦੇਣਾ।
ਵਦੱ ਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਅਵਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ।
ਅਿੱ ਠਿੀਂ-
ਵਿਸਰਾਮ ਵਚੰ ਨ

2

ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ- ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ
3 (ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਅਤੇ ਨਾਂ) ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-7 ਅਰੂਵਨਮਾ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਅਰੂਵਨਮਾ ਵਸਨਹਾ ਦੇ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਮੁਸੀਬਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਹੰ ਮਤ ਤੋਂ ਕੰ ਮ
ਇਿੱਕ ਨਿੀਂ ਸਿੇਰ ਦੀ ਵਸਨਹਾ ਦੇ ਿਚਨ,ਵਲੰਗ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸੰ ਘਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇਵਰਤ ਹੋਣਗੇ। -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਜੀਿਨੀ ਵਿੱ ਚ ਲੈ ਣ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਕਰਨਾ।
ਦਾਸਤਾਨ - ਜੀਿਨ,ਸੰ ਘਰਸ਼ ਸ਼ਬਦ। -ਪੜਹਾਈ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਖੇਡਾਂ ਦੇ ਆਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। -ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਯੋਗਤਾ ਰੱ ਖਦੇ ਵਖਡਾਰੀਆਂ
ਅਰੂਖਨਮਾ ਖਸਨਹਾ ਤੇ ਪਰਾਪਤੀਆਂ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਿਚਨ,ਵਲੰਗ ਅਤੇ ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਜੀਿਨ ਵਿੱ ਚ ਮਹੱ ਤਿ ਨੂੰ -ਅਰੂਵਨਮਾ ਵਸਨਹਾ ਿਰਗੇ ਦੀਆਂ ਤਸਿੀਰਾਂ ਇਕੱ ਠੀਆਂ ਕਰਕੇ
ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ। ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਸਮਝਣਗੇ। ਵਖਡਾਰੀਆਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਕਾਪੀ ਵਿੱ ਚ ਵਚਪਕਾਉਣਾ।
ਵਦੰ ਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱ ਕ -ਜੀਿਨ ਵਿੱ ਚ ਸਦਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਇਕੱ ਠੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। - ‘ਮਾਉਂਟ ਐਿਰਸਟ’ ਬਾਰੇ ਪੰ ਜ
ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਸ਼ਬਦ। ਰਵਹਣ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਗੇ। ਸਤਰਾਂ ਵਲਖਣ ਲਈ ਦੇਣਾ।
ਨੂੰ ਆਪਣੀ -ਜਮਾਤ ਵਿੱ ਚ ਹਰੇਕ ਿਰਗ ਨਾਲ
ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਸੰ ਬੰ ਧਤ ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਦੀ ਹਰੇਕ
ਸੋਚ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬੇ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱ ਚ ਭਾਗੀਦਾਰੀ
ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਮੰ ਜ਼ਲ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ।
ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈ ਣ
ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਵਦੱ ਤਾ
ਵਗਆ ਹੈ।
ਪਾਠ ਅਖਭਆਸ ਲੇ ਖ- ਕੋਈ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿਵਦਆਰਥੀ -ਲੇ ਖ ਅਤੇ ਪੱ ਤਰ ਦਾ ਫਾਰਮੇਟ -ਲੇ ਖ ਅਤੇ ਪੱ ਤਰ ਦਾ ਫਾਰਮੇਟ
ਖਿਿੱ ਚ ਦਰਜ ਵਤਉਹਾਰ -ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਵਭਆਸ ਸਮਝਾਉਣਾ।
ਖਿਆਕਰਨ ਤੋਂ ਪੱ ਤਰ- ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਕਰਦੇ ਹਨ। -ਅਣਵਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ ਦੇ ਕੇ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ
ਿਧੀਕ ਖਿਆਕਰਨ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਛੱ ਡਣ ਦਾ -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਵਿਆਕਰਨਕ ਇਕਾਈਆਂ -ਅਣਵਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ ਪੜਹ ਕੇ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤਰ ਵਲਖਣ ਲਈ ਵਹਦਾਇਤ
ਦੇ ਪਖਹਲੂ ਸਰਟੀਵਫਕੇਟ ਲੈ ਣ ਲਈ ਵਿਚਲੇ ਅੰ ਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਣਗੇ। ਦੇ ਉੱਤਰ ਵਲਖਦੇ ਹਨ। ਦੇਣੀ ਅਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਸੋਧਣਾ।
ਵਬਨੈ-ਪੱ ਤਰ ਵਲਖੋ। -ਵਚੱ ਤਰ ਿਰਨਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। -ਕੋਈ ਵਚੱ ਤਰ ਦੇ ਕੇ ਿਰਨਣ
-ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਅਵਭਆਸ
ਅਣਵਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ, ਕਰਾਉਣਾ।
ਕਰਨਗੇ।
ਵਚੱ ਤਰ/ਵਦਰਸ਼ ਿਰਨਣ।

3

• ਉਪਰੋਕਤ ਪਾਠਕਰਮ 13 ਸਤੰ ਬਰ 2024 ਤਿੱ ਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਖਲਆ ਜਾਿੇ।
• ਪਖਹਲੀ ਟਰਮ ਲਈ ਦੁਹਰਾਈ ਕਾਰਜ ਕਰ ਖਲਆ ਜਾਿੇ।
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਭਾਗ-3 ਰਚਨਾਤਮਕ (ਸੁਝਾਤਮਕ)
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ
ਅਤੇ ਨਾਂ)
ਪਾਠ-11 ਇਸ ਲੇ ਖ ਵਿੱ ਚ ਵਦੱ ਲੀ ਛੇਿੀਂ- -ਵਦੱ ਲੀ ਵਿੱ ਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਮੇਵਲਆਂ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਵਦੱ ਲੀ ਵਿੱ ਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹੋਰ ਮੇਵਲਆਂ
ਖਦਿੱ ਲੀ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਵਿੱ ਚ ਮਨਾਏ ਜਾਂਦੇ ‘ਫੂਲ ਨਾਂਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਵਦੱ ਲੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਕੱ ਠੀ ਕਰਿਾਉਣਾ।
ਮੇਲਾ ਿਾਲੋਂ ਕੀ ਸੈਰ’ ਮੇਲੇ ਦਾ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ। -‘ਫੂਲ ਿਾਲੋਂ ਕੀ ਸੈਰ’ਮੇਲੇ ਦਾ ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਮੇਲੇ ਬਾਰੇ -ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਕਸੇ ਅੱ ਖੀਂ
(ਲੇ ਿ) ਇਵਤਹਾਸਕ ਵਪਛੋਕੜ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਇਵਤਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਵਡੱ ਠੇ ਮੇਲੇ ਦਾ ਅਨੁਭਿ ਜਮਾਤ ਵਿੱ ਚ
ਅਤੇ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਦੱ ਸਦੇ ਨਾਂਿ, ਪੜਨਾਂਿ ਅਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨਗੇ। ਹਨ। ਸੁਣਨਾ।
ਹੋਏ ਵਦੱ ਲੀ ਦੇ ਸੰ ਦਰਭ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ - ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਵਿੱ ਚ ਸਮਾਨਤਾ -ਆਪਸੀ ਮੇਲ-ਜੋਲ ਦੀ
ਵਿੱ ਚ ਇਸਦੇ ਸਾਂਝੇ ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ। ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਭਾਿਨਾ ਦਾ ਭਾਿਨਾ ਦਾ ਮਹੱ ਤਿ
ਸੱ ਵਭਆਚਾਰਕ ਮਹੱ ਤਿ ਨੂੰ ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਵਿਕਾਸ ਹੋਿੇਗਾ। ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਵਗਆ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ -ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ
ਪਛਾਣ। ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ।
ਪਾਠ-12 ਅਕਬਰ ਅਤੇ ਬੀਰਬਲ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਸੁਰ,ਲੈ ਅ ਅਤੇ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਕਵਿਤਾ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ
ਇਿੱਕ ਖਪਆਲਾ ਦੇ ਿਾਰਤਾਲਾਪ ਰਾਹੀਂ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਤਾਲ ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ - ਸੁਰ,ਲੈ ਅ ਅਤੇ ਤਾਲ ਜਾਣੂੰ ਕਰਾਉਣਾ।
ਪਾਣੀ ਸਾਡੇ ਜੀਿਨ ਵਿੱ ਚ ਜਲ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਿਾਚਨ ਕਰਨਗੇ। ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦਾ - ‘ਜਲ ਪਰਦੂਸ਼ਣ’ ਉੱਤੇ ਡਰਾਇੰ ਗ
-ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ
(ਕਖਿਤਾ) ਦੇ ਮਹੱ ਤਿ ਨੂੰ ਦੱ ਵਸਆ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਆਦਰਸ਼ ਿਾਚਨ ਕਰਦੇ ਬਣਿਾਉਣਾ।
ਸਮਝਣਗੇ।
ਵਗਆ ਹੈ। ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਹਨ।
-ਵਿਵਦਆਰਥੀ,ਅਕਬਰ ਅਤੇ
ਮੁਹਾਿਰੇ -ਜਲ ਦੀ ਸੰ ਭਾਲ ਬਾਰੇ
ਬੀਰਬਲ ਦੀ ਕੋਈ ਹੋਰ
(ਬਹੁਵਿਕਲਪੀ) ਜਾਗਰੂਕ ਹੁੰ ਦੇ ਹਨ।
ਪਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਗੱ ਲ-ਬਾਤ ਜਮਾਤ
ਵਿੱ ਚ ਸੁਣਾਉਣਗੇ।

4

ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਖਿਸ਼ਾ ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਭਾਗ-3 ਰਚਨਾਤਮਕ (ਸੁਝਾਤਮਕ)
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ
ਅਤੇ ਨਾਂ)
ਪਾਠ-14 ਭਾਰਤ ਵਿੱ ਚ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਵਚਪਕੋ ਅੰ ਦੋਲਨ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਰੁੱ ਖਾਂ ਦੀ ਸੰ ਭਾਲ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ
ਰੁਿੱ ਿਾਂ ਨੂੰ ਗਲਿਿੱ ਕੜੀ ਸਮੇਂ ‘ਤੇ ਰੁੱ ਖਾਂ ਨੂੰ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ -ਪਾਠ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਕਰਿਾਉਣੀ।
(ਲੇ ਿ) ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਕਰਨਗੇ। ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣੂੰ ਹੁੰ ਦੇ -ਪਰਦੂਸ਼ਣ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪਰਸ਼ਨੋਤਰੀ
ਚਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਰੁੱ ਖ ਲਗਾਉਣ ਹਨ। ਕਰਿਾਉਣੀ।
ਮੁਵਹੰ ਮਾਂ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਿਾਕ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਂਭ-ਸੰ ਭਾਲ -ਰੁੱ ਖਾਂ ਦਾ ਜੀਿਨ ਵਿੱ ਚ
ਵਬਸ਼ਨੋਈ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਬਣਾਉ। ਕਰਨ ਦੀ ਪਰੇਰਣਾ ਹਾਸਲ ਮਹੱ ਤਿ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਪਹਾੜੀ ਲੋ ਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਰਨਗੇ।
ਕੀਤੇ ਯਤਨਾਂ ਅਤੇ
‘ਵਚਪਕੋ ਲਵਹਰ’ ਦੀ
ਸਫ਼ਲਤਾ ਬਾਰੇ
ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ।
ਪਾਠ-17 ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਅੰ ਧਵਿਸ਼ਿਾਸਾਂ ਖਿਖਦਆਰਥੀ - ਦੋ ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਜੁੱ ਟ ਬਣਿਾ

ਖਨਰਭਉ ਅੰ ਧਵਿਸ਼ਿਾਸਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਨਾਂਿ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਵਹਣ ਬਾਰੇ ਪਰੇਵਰਤ -ਅੰ ਧ-ਵਿਸ਼ਿਾਸਾਂ ਪਰਤੀ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਮਾਤ ਨੂੰ ਅੰ ਧ-ਵਿਸ਼ਿਾਸਾਂ

(ਕਹਾਣੀ) ਕਰਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ। ਹੋਣਗੇ । ਜਾਗਰੂਕ ਹਨ। ਪਰਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਸ
ਸਿੱ ਤਿੀਂ-ਨਾਂਿ,ਪੜਨਾਂਿ ਵਿੱ ਚ ਵਿਚਾਰ ਚਰਚਾ ਕਰਕੇ ਕੱ ਢੇ ਗਏ
ਵਗਆ ਹੈ। -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਤਰਕ ਸਵਹਤ -ਕਾਰਕ ਸੰ ਬੰ ਧੀ
ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਵਸੱ ਟੇ ਨੂੰ ਜਮਾਤ ਵਿੱ ਚ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨ ਦਾ
ਆਪਣੀ ਗੱ ਲ ਦੂਵਜਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਿਰਕਸ਼ੀਟ ਹਲ ਕਰਦੇ
ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ। ਮੌਕਾ ਦੇਣਾ।
ਰੱ ਖਣਾ ਵਸੱ ਖਣਗੇ। ਹਨ।
ਅਿੱ ਠਿੀਂ- -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਵਿਆਕਰਨ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਸੰ ਬੰ ਧੀ
ਕਾਰਕ ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਿਰਕਸ਼ੀਟ ਦੇ ਕੇ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ
ਵਿਹਾਰਕ ਪਰਸ਼ਨ। ਵਿਹਾਰਕ ਵਗਆਨ ਦੇਣਾ।

5

ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਖਿਸ਼ਾ ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਭਾਗ-3 ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ (ਸੁਝਾਤਮਕ)
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਕੌ ਸ਼ਲ
ਨਾਂ)
ਪਾਠ-19 ਬਸੰ ਤ ਰੁੱ ਤ ਦੇ ਸੁਹਾਿਣੇ ਛੇਿੀਂ, ਸਿੱ ਤਿੀਂ, -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਰੁੱ ਤਾਂ ਦਾ ਚਾਰਟ ਵਦਖਾ ਕੇ
ਆਈ ਏ ਬਸੰ ਤ ਵਦਰਸ਼,ਿਾਤਾਿਰਨ ਵਿੱ ਚ ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਆਦਰਸ਼ ਿਾਚਨ ਕਰਕੇ - ਸੁਰ,ਲੈ ਅ ਅਤੇ ਤਾਲ ਰੁੱ ਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣਾ।
(ਕਖਿਤਾ) ਬਦਲਾਿ ਅਤੇ ਲੋ ਕਾਂ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਨਗੇ। ਨਾਲ ਕਵਿਤਾ ਦਾ -ਬਸੰ ਤ ਰੁੱ ਤ ਬਾਰੇ ਵਚੱ ਤਰ ਦੇ ਕੇ
ਵਿੱ ਚ ਨਿੀਂ ਉਮੰ ਗ ਦਾ -ਬਸੰ ਤ ਰੁੱ ਤ ਦੀਆਂ ਆਦਰਸ਼ ਿਾਚਨ ਕਰਦੇ ਿਰਨਣ ਕਰਾਉਣਾ।
ਵਚਤਰਨ ਕੀਤਾ ਵਗਆ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਿਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਨ।
ਹੈ। ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। -ਰੁੱ ਤਾਂ ਦਾ ਜੀਿਨ ਵਿੱ ਚ
ਮਹੱ ਤਿ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਪਾਠ-22 ਇਹ ਇਕਾਂਗੀ ਮਨੁੱਖ ਛੇਿੀਂ- -ਵਿਵਦਆਰਥੀ ਇਕਾਂਗੀ ਵਿਧਾ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ
ਜੰ ਗਲਮ-ਮੰ ਗਲਮ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਲਈ ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹੋਣਗੇ। -ਇਕਾਂਗੀ ਦੀ ਵਿਧਾ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵਿਵਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ
(ਇਕਾਂਗੀ) ਜੰ ਗਲ ਕੱ ਟਣੇ ਅਤੇ ਜੰ ਗਲੀ ਿਚਨ, ਵਲੰਗ ਬਦਲੋ । -ਜੰ ਗਲ ਕੱ ਟਣ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਪਾਤਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਇਕਾਂਗੀ
ਜੀਿਾਂ ਨੂੰ ਬੇਘਰ ਕਰਨ
ਸਿੱ ਤਿੀਂ- ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋਣਗੇ। -ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਪੜਹਾਉਣਾ ਅਤੇ ਜਮਾਤ ਜਾਂ ਸਿੇਰ
ਬਾਰੇ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਪਰਵਤਕਰਮ
ਿਾਕ ਬਣਾਉ। ਜੰ ਗਲੀ ਜਾਨਿਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਝ ਸਮਤੋਲ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਸਭਾ ਵਿੱ ਚ ਲਘੂ ਨਾਟਕ ਪੇਸ਼
ਿਜੋਂ ਜਾਨਿਰਾਂ ਦੁਆਰਾ
ਿਚਨ, ਵਲੰਗ ਬਦਲੋ । ਵਦਲਚਸਪ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਿਾਂ ਦੀ ਹਨ। ਕਰਨਾ।
ਇਸ ਸਮੱ ਵਸਆ ਦੇ ਹੱ ਲ
ਅਿੱ ਠਿੀਂ- ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਜਾਨਿਰਾਂ -ਇਕਾਂਗੀ ਵਿੱ ਚ ਆਏ ਮਨਪਸੰ ਦ
ਲੱਭਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ
ਿਾਕ ਬਣਾਉ। -ਿਾਤਾਿਰਨ ਸਮਤੋਲ ਲਈ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਿਾਂ ਦੀ ਜਾਨਿਰ ਪਾਤਰ ਉੱਤੇ ਅਧਾਰਤ
ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਵਸਖਾਉਣ
ਬਾਰੇ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਨ ਅਤੇ ਿਚਨ, ਵਲੰਗ ਬਦਲੋ । ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਜਾਨਿਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕੋਈ ਸਵਕੱ ਟ/ਨਕਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ
ਮਨੁੱਖ ਦੁਆਰਾ ਖੁਦ ਸਮਾਨ ਭੂਵਮਕਾ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਲਈ ਉਤਸਾਹਤ ਕਰਨਾ।
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਪਰਾਲੇ ਵਿੱ ਚ ਹੋ ਸਕਣਗੇ।
ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਿਰਨਣ
ਹੈ।

6

ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਖਿਸ਼ਾ ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਭਾਗ-3 ਰਚਨਾਤਮਕ (ਸੁਝਾਤਮਕ)
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ
ਅਤੇ ਨਾਂ)
ਪਾਠ ਅਖਭਆਸ ਲੇ ਖ- ਸਮੇਂ ਦਾ ਵਿਵਦਆਰਥੀ -ਲੇ ਖ ਅਤੇ ਪੱ ਤਰ ਦਾ -ਦਫ਼ਤਰੀ ਅਤੇ ਵਨਿੱਜੀ ਪੱ ਤਰ ਦੇ
ਖਿਿੱ ਚ ਦਰਜ ਮਹੱ ਤਿ -ਵਿਆਕਰਨ ਦੇ ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਰੂਪਾਂ ਫਾਰਮੇਟ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਫਾਰਮੇਟ ਦਾ ਅੰ ਤਰ ਸਮਝਾਉਣਾ।
ਖਿਆਕਰਨ ਤੋਂ ਪੱ ਤਰ- ਵਪਤਾ ਜੀ ਤੋਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਅਤੇ ਅਵਭਆਸ ਕਰਦੇ -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਵਿਆਕਰਨ ਸ਼ਰੇਣੀਆਂ ਦਾ
ਿਧੀਕ ਪੈਸੇ ਮੰ ਗਿਾਉਣ -ਿੱ ਖ-ਿੱ ਖ ਵਿਆਕਰਨਕ ਹਨ। ਿਾਰ-ਿਾਰ ਅਵਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ।
ਖਿਆਕਰਨ ਦੇ ਲਈ ਪੱ ਤਰ ਵਲਖੋ। ਇਕਾਈਆਂ ਵਿਚਲੇ ਅੰ ਤਰ ਨੂੰ -ਅਣਵਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ ਪੜਹ ਕੇ
ਪਖਹਲੂ ਅਣਵਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ, ਸਮਝ ਸਕਣਗੇ। ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਉੱਤਰ
ਵਚੱ ਤਰ/ਵਦਰਸ਼ -ਵਿਹਾਰਕ ਵਿਆਕਰਨ ਦਾ ਵਲਖਦੇ ਹਨ।
ਅਵਭਆਸ ਕਰਨਗੇ।
ਿਰਨਣ। -ਵਚੱ ਤਰ ਿਰਨਣ ਕਰਦੇ
ਹਨ।

• ਉਪਰੋਕਤ ਪਾਠਕਰਮ 31 ਜਨਿਰੀ 2025 ਤਿੱ ਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਖਲਆ ਜਾਿੇ।
• ਪਾਠਕਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਉਪਰੰ ਤ ਦੁਹਰਾਈ ਕਰਿਾਈ ਜਾਿੇ।
• ਸਲਾਨਾ ਪਰੀਖਿਆ ਖਿਿੱ ਚ ਪੂਰੇ ਪਾਠਕਰਮ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਿੇਗਾ।

*ਨੋਟ- ਪਾਠ-1 ਵਕੰ ਨਾ ਸੁਹਣਾ ਦੇਸ ਇਹ ਸਾਡਾ (ਗੀਤ), ਪਾਠ-2 ਸਬਕ (ਕਹਾਣੀ), ਪਾਠ-3 ਪੋਂਗਲ (ਲੇ ਖ), ਪਾਠ-22 ਜੰ ਗਲਮ-ਮੰ ਗਲਮ (ਇਕਾਂਗੀ) ਪਾਠਾਂ ਦਾ ਸਲਾਨਾ ਪਰੀਵਖਆ
ਵਿੱ ਚ ਮੁਲਾਂਕਣ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਿੇਗਾ।

7