Edudel Syllabus Class 6 Punjabi
Download the Edudel Syllabus Class 6 Punjabi PDF for free at AglaSem. This official Delhi Class 6 syllabus lists the complete course structure, unit-wise topics and weightage, marking scheme and prescribed books, so you can plan your preparation and focus on high-scoring topics.
Latest News
Finished viewing? Save it for later —
Download Edudel Syllabus Class 6 Punjabi (PDF · 3 pages)Downloaded 12 times
About Edudel Syllabus Class 6 Punjabi
Edudel Syllabus Class 6 Punjabi is available here for free download. Published by Delhi School Education for Class 6, this syllabus can be viewed online or downloaded as a PDF (3 pages). Candidates preparing for Class 6 can use Edudel Syllabus Class 6 Punjabi to understand the exam pattern, the type of questions asked, and the overall difficulty level.
Frequently Asked Questions
How can I download Edudel Syllabus Class 6 Punjabi?
Open this page and click the Download button to save Edudel Syllabus Class 6 Punjabi as a PDF. It is completely free on AglaSem Docs.
Is Edudel Syllabus Class 6 Punjabi free to download?
Yes. Edudel Syllabus Class 6 Punjabi can be viewed online and downloaded as a PDF free of cost on AglaSem Docs.
How many pages does Edudel Syllabus Class 6 Punjabi have?
Edudel Syllabus Class 6 Punjabi contains 3 pages, which you can read online or download together as a single PDF.
Where can I find more Class 6 study material?
You can find more Class 6 question papers, sample papers, syllabus, and answer keys on AglaSem Docs.
Edudel Syllabus Class 6 Punjabi – Text
Read the full text of this syllabus below — useful to quickly search, copy and reference the content online without downloading the PDF.
📄 View text version (7 pages)
Page 1
Annual Syllabus
Session-2023-24
Class-VI
Subject-Punjabi
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-1 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਂ) ਰਚਨਾਤਮਕ (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-1 ਰਲਦੀ-ਮਿਲਦੀ ਬਣਤਰ ਅੱ ਖਰ ਅਤੇ ਵਾਕ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੰ ਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਤੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਲੈ ਕ-
ਮੁਕਤਾ,ਕੰ ਨਾ ਤੇ ਅਿੱ ਿਰ ਵਾਲੇ ਅੱ ਖਰ- ਪੂਰੇ ਕਰਨਾ। ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ। -ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਬਣਤਰ ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਅੱ ਖਰ ਬਣਤਰ
ਬਣਤਰ ਹ, ਰ, ਗ, ਗ਼,ਸ, ਸ਼,ਿ,ਅ ਅਰਥ ਭਰਪੂਰ -ਪੰ ਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਅੱ ਖਰ ਪਛਾਣ ਕੇ,ਮਲਖਣ ਸਿਝਾਉਣਾ।
ਿੁਕਤਾ ਅਤੇ ਕੰ ਨਾ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਉਣਾ। ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਪੜ੍ਹਦੇ -ਿੁਕਤਾ ਅਤੇ ਕੰ ਨਾ ਵਾਲੇ
ਉਤਸਾਹ ਵਧਾਉਣਾ। ਅਤੇ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਮਲਖਤੀ
-ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰਵ ਮਗਆਨ ਨੂੰ -ਿੁਕਤਾ ਸ਼ਬਦ। ਅਮਭਆਸ।
ਪਰਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਲਦੀ-ਮਿਲਦੀ -ਕੰ ਨਾ ਿਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ
ਬਣਤਰ ਵਾਲੇ ਅੱ ਖਰ ਅਤੇ ਿਾਤਰਾ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਸਖਾਉਣਾ।
ਪਾਠ-2 ਮਪਛਲੇ ਪਾਠ ਮਵੱ ਚ ਪੜ੍ਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਬਣਾਈ ਰੱ ਖਣ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਿੁਕਤਾ,ਮਸਹਾਰੀ,ਮਬਹਾਰੀ ਤੇ
ਖਸਹਾਰੀ,ਖਬਹਾਰੀ, ਗਏ ਅੱ ਖਰ,ਿਾਤਰਾ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਾ ਲਈ ਪਮਹਲਾਂ ਮਪਛਲੇ ਪਾਠ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ -ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅੱ ਧਕ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ
ਅਿੱ ਧਕ ਤੇ ਅਿੱ ਿਰ ਬਣਤਰ ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰ- ਮਿਲਾਨ। ਕਰਾਉਣਾ। ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਮਲਖਦੇ ਅਤੇ ਅਮਭਆਸ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਈ।
ਪ,ਧ,ਥ,ਬ,ਖ, ਖ਼,ਘ ਮਸਹਾਰੀ ਅਤੇ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਿੌਮਖਕ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। -ਛੋਟ-ੇ ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ
ਮਸਹਾਰੀ,ਮਬਹਾਰੀ ਅਤੇ ਮਬਹਾਰੀ ਦਾ ਅੰ ਤਰ ਮਲਖਤੀ ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ। -ਮਸਹਾਰੀ,ਮਬਹਾਰੀ ਅਤੇ ਅਮਭਆਸ।
ਅੱ ਧਕ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ। -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰਲਦੀ-ਮਿਲਦੀ ਅੱ ਧਕ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ
ਬਣਤਰ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰ,ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ
ਿਾਤਰਾ ਮਸਖਾਉਣਾ। ਹਨ।
1
Session-2023-24
Class-VI
Subject-Punjabi
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-1 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਂ) ਰਚਨਾਤਮਕ (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-1 ਰਲਦੀ-ਮਿਲਦੀ ਬਣਤਰ ਅੱ ਖਰ ਅਤੇ ਵਾਕ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਪੰ ਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਪਰਤੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬਲੈ ਕ-
ਮੁਕਤਾ,ਕੰ ਨਾ ਤੇ ਅਿੱ ਿਰ ਵਾਲੇ ਅੱ ਖਰ- ਪੂਰੇ ਕਰਨਾ। ਰੁਚੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ। -ਮਿਲਦੀ-ਜੁਲਦੀ ਬਣਤਰ ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਅੱ ਖਰ ਬਣਤਰ
ਬਣਤਰ ਹ, ਰ, ਗ, ਗ਼,ਸ, ਸ਼,ਿ,ਅ ਅਰਥ ਭਰਪੂਰ -ਪੰ ਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਅੱ ਖਰ ਪਛਾਣ ਕੇ,ਮਲਖਣ ਸਿਝਾਉਣਾ।
ਿੁਕਤਾ ਅਤੇ ਕੰ ਨਾ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਉਣਾ। ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਪੜ੍ਹਦੇ -ਿੁਕਤਾ ਅਤੇ ਕੰ ਨਾ ਵਾਲੇ
ਉਤਸਾਹ ਵਧਾਉਣਾ। ਅਤੇ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਮਲਖਤੀ
-ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪੂਰਵ ਮਗਆਨ ਨੂੰ -ਿੁਕਤਾ ਸ਼ਬਦ। ਅਮਭਆਸ।
ਪਰਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਲਦੀ-ਮਿਲਦੀ -ਕੰ ਨਾ ਿਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ
ਬਣਤਰ ਵਾਲੇ ਅੱ ਖਰ ਅਤੇ ਿਾਤਰਾ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਸਖਾਉਣਾ।
ਪਾਠ-2 ਮਪਛਲੇ ਪਾਠ ਮਵੱ ਚ ਪੜ੍ਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਬਣਾਈ ਰੱ ਖਣ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਿੁਕਤਾ,ਮਸਹਾਰੀ,ਮਬਹਾਰੀ ਤੇ
ਖਸਹਾਰੀ,ਖਬਹਾਰੀ, ਗਏ ਅੱ ਖਰ,ਿਾਤਰਾ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਾ ਲਈ ਪਮਹਲਾਂ ਮਪਛਲੇ ਪਾਠ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ -ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਅੱ ਧਕ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ
ਅਿੱ ਧਕ ਤੇ ਅਿੱ ਿਰ ਬਣਤਰ ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰ- ਮਿਲਾਨ। ਕਰਾਉਣਾ। ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਮਲਖਦੇ ਅਤੇ ਅਮਭਆਸ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਈ।
ਪ,ਧ,ਥ,ਬ,ਖ, ਖ਼,ਘ ਮਸਹਾਰੀ ਅਤੇ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦਾ ਿੌਮਖਕ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। -ਛੋਟ-ੇ ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ
ਮਸਹਾਰੀ,ਮਬਹਾਰੀ ਅਤੇ ਮਬਹਾਰੀ ਦਾ ਅੰ ਤਰ ਮਲਖਤੀ ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ। -ਮਸਹਾਰੀ,ਮਬਹਾਰੀ ਅਤੇ ਅਮਭਆਸ।
ਅੱ ਧਕ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ। -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਰਲਦੀ-ਮਿਲਦੀ ਅੱ ਧਕ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ
ਬਣਤਰ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰ,ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ
ਿਾਤਰਾ ਮਸਖਾਉਣਾ। ਹਨ।
1
Page 2
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-1 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਂ) ਰਚਨਾਤਮਕ (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-3 ਮਪਛਲੇ ਪਾਠ ਮਵੱ ਚ ਪੜ੍ਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰ, ਿਾਤਰਾ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਅੱ ਖਰ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਬਣਤਰ
ਂ ੜ,ਦੁਲੈਂਕੜ ਤੇ
ਔਕ ਗਏ ਅੱ ਖਰ,ਿਾਤਰਾ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣ -ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਅਮਭਆਸ।
ਅਿੱ ਿਰ ਬਣਤਰ ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰ- ਮਿਲਾਨ। ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ। ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਮਲਖਦੇ ਅਤੇ -ਛੋਟੇ -ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ
ਤ,ਡ,ਭ,ੜ੍,ਝ,ਓ, ਕ, ਦ, ਔਕੜ੍ ਅਤੇ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱ ਖ-ਵੱ ਖ ਅੱ ਖਰਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਅਮਭਆਸ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਈ।
ਂ ੜ੍,
ਢ, ਚ, ਜ, ਜ਼, ਔਕ ਦੁਲੈਂਕੜ੍ ਦਾ ਅੰ ਤਰ ਅਤੇ ਿਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁੱ ਧ ਉਚਾਰਣ ਂ ੜ੍,ਦੁਲੈਂਕੜ੍ ਅਤੇ
-ਿੁਕਤਾ,ਔਕ
ਦੁਲੈਂਕੜ੍ ਅਤੇ ਮਬੰ ਦੀ ਸਿਝਣਾ। ਮਸਖਾਉਣਾ। ਮਬੰ ਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ
ਵਾਕ ਦਾ ਕਰਿ ਸਹੀ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਰਨਾ। -ਛੋਟ-ੇ ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਮਲਖਣ ਦਾ
ਸ਼ਬਦ ਸਿੂਹ ਦੀ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ
ਪਾਠ-4 ਮਪਛਲੇ ਪਾਠ ਮਵੱ ਚ ਪੜ੍ਹੇ ਂ ੜ੍,ਦੁਲੈਂਕੜ੍,ਲਾਂ,
ਔਕ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰ, ਿਾਤਰਾ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਲਗਾਂ ਅਤੇ ਲਗਾਖਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁੱ ਧ
ਲਾਿਾਂ,ਦੁਲਾਿਾਂ ਤੇ ਅਿੱ ਿਰ ਗਏ ਅੱ ਖਰ,ਿਾਤਰਾ ਅਤੇ ਦੁਲਾਂ,ਅੱ ਧਕ ਅਤੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣ - ਉਚਾਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱ ਧ ਲੇ ਖਨ
ਬਣਤਰ ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰ- ਮਬੰ ਦੀ ਦਾ ਅੰ ਤਰ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ। ਂ ੜ੍,ਦੁਲੈਂਕੜ੍,ਲਾਂ,ਦੁਲਾਂ,ਅੱ ਧ
ਔਕ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਮਦੰ ਦੇ ਹੋਏ ਵੱ ਧ ਤੋਂ
ਟ,ੲ,ਨ,ਠ,ਲ,ਲ਼,ਫ,ਫ਼,ਵ, ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਕ ਦੀ ਸਹੀ ਕ ਅਤੇ ਮਬੰ ਦੀ ਦਾ ਅੰ ਤਰ ਵੱ ਧ ਿੌਮਖਕ ਅਤੇ ਮਲਖਤੀ
ਞ ਸ਼ਬਦ ਬਣਤਰ। ਤਰਤੀਬ ਸਿਝਾਉਣਾ। ਸਿਝਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ।
ਲਾਂ,ਦੁਲਾਂ -ਸ਼ੁੱ ਧ ਉਚਾਰਣ,ਆਦਰਸ਼ ਪਾਠ ਅਤੇ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। -ਸਾਂਝੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ
ਮਲਖਤੀ ਅਮਭਆਸ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣਾ। -ਉਪਰੋਕਤ ਲਗਾਂ ਅਤੇ ਬਲੈ ਕ-ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਮਲਖ ਕੇ
ਲਗਾਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਮਨਸ਼ਾਨ ਦੇਹੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਇਸਤੇਿਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਛੋਟ-ੇ ਸਿਝਾਉਣਾ।
ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਮਲਖਣ ਦਾ
ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਂ) ਰਚਨਾਤਮਕ (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-3 ਮਪਛਲੇ ਪਾਠ ਮਵੱ ਚ ਪੜ੍ਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰ, ਿਾਤਰਾ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਅੱ ਖਰ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਬਣਤਰ
ਂ ੜ,ਦੁਲੈਂਕੜ ਤੇ
ਔਕ ਗਏ ਅੱ ਖਰ,ਿਾਤਰਾ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣ -ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਾ ਅਮਭਆਸ।
ਅਿੱ ਿਰ ਬਣਤਰ ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰ- ਮਿਲਾਨ। ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ। ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਮਲਖਦੇ ਅਤੇ -ਛੋਟੇ -ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣ ਦਾ
ਤ,ਡ,ਭ,ੜ੍,ਝ,ਓ, ਕ, ਦ, ਔਕੜ੍ ਅਤੇ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱ ਖ-ਵੱ ਖ ਅੱ ਖਰਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਅਮਭਆਸ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਈ।
ਂ ੜ੍,
ਢ, ਚ, ਜ, ਜ਼, ਔਕ ਦੁਲੈਂਕੜ੍ ਦਾ ਅੰ ਤਰ ਅਤੇ ਿਾਤਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁੱ ਧ ਉਚਾਰਣ ਂ ੜ੍,ਦੁਲੈਂਕੜ੍ ਅਤੇ
-ਿੁਕਤਾ,ਔਕ
ਦੁਲੈਂਕੜ੍ ਅਤੇ ਮਬੰ ਦੀ ਸਿਝਣਾ। ਮਸਖਾਉਣਾ। ਮਬੰ ਦੀ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ
ਵਾਕ ਦਾ ਕਰਿ ਸਹੀ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਰਨਾ। -ਛੋਟ-ੇ ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਮਲਖਣ ਦਾ
ਸ਼ਬਦ ਸਿੂਹ ਦੀ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ
ਪਾਠ-4 ਮਪਛਲੇ ਪਾਠ ਮਵੱ ਚ ਪੜ੍ਹੇ ਂ ੜ੍,ਦੁਲੈਂਕੜ੍,ਲਾਂ,
ਔਕ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰ, ਿਾਤਰਾ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਲਗਾਂ ਅਤੇ ਲਗਾਖਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁੱ ਧ
ਲਾਿਾਂ,ਦੁਲਾਿਾਂ ਤੇ ਅਿੱ ਿਰ ਗਏ ਅੱ ਖਰ,ਿਾਤਰਾ ਅਤੇ ਦੁਲਾਂ,ਅੱ ਧਕ ਅਤੇ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣ - ਉਚਾਰਣ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱ ਧ ਲੇ ਖਨ
ਬਣਤਰ ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰ- ਮਬੰ ਦੀ ਦਾ ਅੰ ਤਰ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ। ਂ ੜ੍,ਦੁਲੈਂਕੜ੍,ਲਾਂ,ਦੁਲਾਂ,ਅੱ ਧ
ਔਕ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਮਦੰ ਦੇ ਹੋਏ ਵੱ ਧ ਤੋਂ
ਟ,ੲ,ਨ,ਠ,ਲ,ਲ਼,ਫ,ਫ਼,ਵ, ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਾਕ ਦੀ ਸਹੀ ਕ ਅਤੇ ਮਬੰ ਦੀ ਦਾ ਅੰ ਤਰ ਵੱ ਧ ਿੌਮਖਕ ਅਤੇ ਮਲਖਤੀ
ਞ ਸ਼ਬਦ ਬਣਤਰ। ਤਰਤੀਬ ਸਿਝਾਉਣਾ। ਸਿਝਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ।
ਲਾਂ,ਦੁਲਾਂ -ਸ਼ੁੱ ਧ ਉਚਾਰਣ,ਆਦਰਸ਼ ਪਾਠ ਅਤੇ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। -ਸਾਂਝੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ
ਮਲਖਤੀ ਅਮਭਆਸ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣਾ। -ਉਪਰੋਕਤ ਲਗਾਂ ਅਤੇ ਬਲੈ ਕ-ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਮਲਖ ਕੇ
ਲਗਾਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਮਨਸ਼ਾਨ ਦੇਹੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
ਇਸਤੇਿਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਛੋਟ-ੇ ਸਿਝਾਉਣਾ।
ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਮਲਖਣ ਦਾ
ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
2
Page 3
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-1 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਂ) ਰਚਨਾਤਮਕ (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-5 ਮਪਛਲੇ ਪਾਠ ਮਵੱ ਚ ਪੜ੍ਹੇ ਅੱ ਖਰ ਜੋੜ੍ ਕੇ ਨਵੇਂ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਵਰਨਿਾਲਾ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਵਰਨਿਾਲਾ ਚਾਰਟ ਦੀ
ਹੋੜਾ,ਕਨੌੜਾ ਤੇ ਪੂਰੀ ਗਏ ਅੱ ਖਰ,ਿਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਉਣਾ। ਅਤੇ ਲਗਾਂ-ਲਗਾਖਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ -ਪੂਰੀ ਵਰਨਿਾਲਾ ਮਲਖਦੇ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ
ਗੁਰਮੁਿੀ ਖਲਪੀ ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰ- ਸ਼ੁੱ ਧ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਦੇਣਾ। ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ
ਙ,ਛ,ਣ,ਯ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ। -ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਮਭਆਸ -ਲਗਾਂ ਤੇ ਲਗਾਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁੱ ਧ ਉਚਾਰਣ ਅਤੇ ਅੱ ਖਰ
ਹੋੜ੍ਾ,ਕਨੌੜ੍ਾ,ਮਟੱ ਪੀ ਵਾਕ ਕਰਿ ਠੀਕ ਕਰਾਉਣਾ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ ਬਣਤਰ ਦਾ ਅਮਭਆਸ
ਪੈਰੀਂ ਰਾਰਾ,ਪੈਰੀਂ ਕਰਨਾ। -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣ ਹਨ। ਕਰਾਉਣਾ।
ਹਾਹਾ,ਪੈਰੀਂ ਵਾਵਾ ਪੂਰੀ ਵਰਨਿਾਲਾ। ਸਿੇਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ ਸੋਧ ਕਰਨਾ। -ਛੋਟ-ੇ ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਬਣਾ ਕੇ -ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ
ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਪਾਠ ਕਰਾਉਣਾ।
-ਪਾਠ ਵਾਚਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਠ-6 ਅੱ ਖਰ ਬਣਤਰ, ਫਲਾਂ,ਰੰ ਗਾਂ ਅਤੇ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਸੱ ਖੀ ਗਈ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਫਲਾਂ,ਰੰ ਗਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ
ਗੁਰਮੁਿੀ ਿਾਤਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ। ਵਰਨਿਾਲਾ ਅਤੇ ਿਾਤਰਾ ਮਗਆਨ ਨੂੰ -ਪੂਰੀ ਵਰਨਿਾਲਾ ਦਾ ਚਾਰਟ ਮਦਖਾ ਕੇ ਪਛਾਣ
ਅਿੱ ਿਰ,ਲਗਾਂ,ਲਗਾਿਰ ਵਰਨਿਾਲਾ ਅੰ ਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਪੱ ਕਾ ਕਰਨਾ। ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਕਰਾਉਣਾ।
ਤਰਤੀਬਿਾਰ ਤਰਤੀਬਵਾਰ। ਮਵੱ ਚ ਮਲਖਣਾ। -ਛੋਟ-ੇ ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਮਲਖ ਕੇ ਅਸ਼ੁੱ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। -ਲਗਾਂ ਅਤੇ ਲਗਾਖਰਾਂ ਦੇ
ਢੁੱ ਕਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਦੂਰ ਕਰਨਾ। -ਲਗਾਂ ਅਤੇ ਲਗਾਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮਚੰ ਨ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਾਉਣਾ।
ਚੁਣਨਾ। -ਪੈਰਾ ਪੜ੍ਹ ਅੱ ਖਰ ਅਤੇ ਿਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹਦੇ,ਮਲਖਦੇ ਅਤੇ -ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਵਰਨਿਾਲਾ ਤੇ
ਲੇ ਖ- ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ। ਉਹਨਾਂ ਮਵਚਲਾ ਅੰ ਤਰ ਲਗਾਂ ਅਤੇ ਲਗਾਖਰਾਂ ਦਾ
ਪੰ ਜ ਸਤਰਾਂ। ਸਿਝਦੇ ਹਨ। ਅਮਭਆਸ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਈ
ਉਚਾਰਣ ਅਸ਼ੁੱ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕਾਰਜ ਕਰਾਉਣਾ।
ਕੇ ਸੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। -ਉੱਚੀ ਪਾਠ ਵਾਚਨ।
-ਮਲਖਤੀ ਅਸ਼ੁੱ ਧੀਆਂ ਦੀ ਸੋਧ
ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਈ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ
ਹਨ।
3
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਂ) ਰਚਨਾਤਮਕ (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ
ਪਾਠ-5 ਮਪਛਲੇ ਪਾਠ ਮਵੱ ਚ ਪੜ੍ਹੇ ਅੱ ਖਰ ਜੋੜ੍ ਕੇ ਨਵੇਂ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਵਰਨਿਾਲਾ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਵਰਨਿਾਲਾ ਚਾਰਟ ਦੀ
ਹੋੜਾ,ਕਨੌੜਾ ਤੇ ਪੂਰੀ ਗਏ ਅੱ ਖਰ,ਿਾਤਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਉਣਾ। ਅਤੇ ਲਗਾਂ-ਲਗਾਖਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ -ਪੂਰੀ ਵਰਨਿਾਲਾ ਮਲਖਦੇ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ
ਗੁਰਮੁਿੀ ਖਲਪੀ ਨਵੇਂ ਅੱ ਖਰ- ਸ਼ੁੱ ਧ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਦੇਣਾ। ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ
ਙ,ਛ,ਣ,ਯ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ। -ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਮਭਆਸ -ਲਗਾਂ ਤੇ ਲਗਾਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁੱ ਧ ਉਚਾਰਣ ਅਤੇ ਅੱ ਖਰ
ਹੋੜ੍ਾ,ਕਨੌੜ੍ਾ,ਮਟੱ ਪੀ ਵਾਕ ਕਰਿ ਠੀਕ ਕਰਾਉਣਾ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ ਬਣਤਰ ਦਾ ਅਮਭਆਸ
ਪੈਰੀਂ ਰਾਰਾ,ਪੈਰੀਂ ਕਰਨਾ। -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਾਕ ਬਣਾਉਣ ਹਨ। ਕਰਾਉਣਾ।
ਹਾਹਾ,ਪੈਰੀਂ ਵਾਵਾ ਪੂਰੀ ਵਰਨਿਾਲਾ। ਸਿੇਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ ਸੋਧ ਕਰਨਾ। -ਛੋਟ-ੇ ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਬਣਾ ਕੇ -ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ
ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਪਾਠ ਕਰਾਉਣਾ।
-ਪਾਠ ਵਾਚਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਠ-6 ਅੱ ਖਰ ਬਣਤਰ, ਫਲਾਂ,ਰੰ ਗਾਂ ਅਤੇ -ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਮਸੱ ਖੀ ਗਈ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਫਲਾਂ,ਰੰ ਗਾਂ ਅਤੇ ਸਬਜ਼ੀਆਂ
ਗੁਰਮੁਿੀ ਿਾਤਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦੇ ਨਾਂ। ਵਰਨਿਾਲਾ ਅਤੇ ਿਾਤਰਾ ਮਗਆਨ ਨੂੰ -ਪੂਰੀ ਵਰਨਿਾਲਾ ਦਾ ਚਾਰਟ ਮਦਖਾ ਕੇ ਪਛਾਣ
ਅਿੱ ਿਰ,ਲਗਾਂ,ਲਗਾਿਰ ਵਰਨਿਾਲਾ ਅੰ ਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਪੱ ਕਾ ਕਰਨਾ। ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਕਰਾਉਣਾ।
ਤਰਤੀਬਿਾਰ ਤਰਤੀਬਵਾਰ। ਮਵੱ ਚ ਮਲਖਣਾ। -ਛੋਟ-ੇ ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਮਲਖ ਕੇ ਅਸ਼ੁੱ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। -ਲਗਾਂ ਅਤੇ ਲਗਾਖਰਾਂ ਦੇ
ਢੁੱ ਕਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਦੂਰ ਕਰਨਾ। -ਲਗਾਂ ਅਤੇ ਲਗਾਖਰਾਂ ਵਾਲੇ ਮਚੰ ਨ ਦਾ ਬੋਧ ਕਰਾਉਣਾ।
ਚੁਣਨਾ। -ਪੈਰਾ ਪੜ੍ਹ ਅੱ ਖਰ ਅਤੇ ਿਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ਬਦ ਪੜ੍ਹਦੇ,ਮਲਖਦੇ ਅਤੇ -ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਵਰਨਿਾਲਾ ਤੇ
ਲੇ ਖ- ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਪਛਾਣ ਕਰਨਾ। ਉਹਨਾਂ ਮਵਚਲਾ ਅੰ ਤਰ ਲਗਾਂ ਅਤੇ ਲਗਾਖਰਾਂ ਦਾ
ਪੰ ਜ ਸਤਰਾਂ। ਸਿਝਦੇ ਹਨ। ਅਮਭਆਸ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਈ
ਉਚਾਰਣ ਅਸ਼ੁੱ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕਾਰਜ ਕਰਾਉਣਾ।
ਕੇ ਸੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। -ਉੱਚੀ ਪਾਠ ਵਾਚਨ।
-ਮਲਖਤੀ ਅਸ਼ੁੱ ਧੀਆਂ ਦੀ ਸੋਧ
ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਈ ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ
ਹਨ।
3
Page 4
ਨੋਟ: ਛੇਵੀਂ ਜਿਾਤ ਦੇ ਪਮਹਲੇ ਛੇ ਪਾਠ ਗੁਰਿੁਖੀ ਮਲਪੀ ਨਾਲ ਸੰ ਬੰ ਧਤ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਪਾਠਾਂ ਮਵੱ ਚ ਗੁਰਿੁਖੀ/ਪੈਂਤੀ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਮਵਧੀ ਦੀ ਥਾਂ ਮਲਪੀ ਮਸੱ ਖਣ ਦੇ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ
(ਮਨਗਿਨ ਮਵਧੀ ਉੱਪਰ ਆਧਾਮਰਤ) ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਮਦੱ ਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਮਜਸ ਮਵੱ ਚ ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਇੱ ਕੋ ਮਜਹੀ ਬਣਤਰ ਵਾਲੇ ਅੱ ਖਰਾਂ ਉੱਪਰ ਇੱ ਕੋ ਸਿੇਂ ਗੌਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱ ਕੋ ਮਜਹੀ ਬਣਤਰ
ਵਾਲੇ ਅੱ ਖਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਪਮਹਲਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਮਵਚਲੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਸਿਝਦੇ ਹਨ।
• ਉਪਰੋਕਤ ਪਾਠਕਰਮ 15 ਸਤੰ ਬਰ 2023 ਤਿੱ ਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਖਲਆ ਜਾਿੇ|
• ਪਖਹਲੀ ਟਰਮ ਲਈ ਦੁਹਰਾਈ ਕਾਰਜ ਕਰ ਖਲਆ ਜਾਿੇ।
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-1 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਂ) ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ (ਸੁਝਾਤਮਕ) (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਪਾਠ-7 ਿਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸਰਬ- ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਚੋਣ ਕਰਨਾ। ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਪਾਠ ਦਾ ਵਾਚਨ ਕਰਾਉਣਾ
ਭਾਈ ਘਨਿੱਈਆ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਮਲਖਣਾ। -ਜੀਵਨੀ ਮਵਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ -ਸ਼ੁੱ ਧ ਅਤੇ ਸਹੀ ਪੰ ਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਅਮਭਆਸ ਨੂੰ ਬਲੈ ਕ-
(ਜੀਿਨੀ) ਮਵਕਮਸਤ ਕਰਨੀ। ਹੋਣਗੇ। ਅਤੇ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਮਲਖ ਕੇ
-ਜੀਵਨੀ ਮਵੱ ਚ ਆਏ -ਪੁੱ ਛੇ ਗਏ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਸਿਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ
ਮਵਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇਰਣਾ ਲੈ ਣਗੇ। ਉੱਤਰ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਮਲਖਣ ਦਾ ਸਹੀ ਢੰ ਗ
-ਿਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਮਸਖਾਉਣਾ।
ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਮਵੱ ਚ -ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਮਵਸ਼ੇ ਵਸਤੂ ਉੱਤੇ
ਅਪਣਾਉਣਗੇ। ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਿਾਨਵੀ
ਿੁੱ ਲਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱ ਸਣਾ।
ਪਾਠ-8 ਸਮਭਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਚਨ ਬਦਲੋ ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਕਮਵਤਾ ਮਵਧਾ ਨਾਲ ਜਾਣ-
ਿੀਰ ਦਾ ਖਿਆਹ ਰਸਿਾਂ-ਮਰਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਿੇਲ। -ਕਮਵਤਾ ਮਵੱ ਚ ਰੁਚੀ ਰੱ ਖਣਗੇ। -ਸੁਰ,ਤਾਲ ਅਤੇ ਲੈ ਅ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਕਰਾਉਣੀ।
(ਕਖਿਤਾ) ਜਾਣ-ਪਛਾਣ। ਇੱ ਕ ਲੈ ਅ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ। -ਕਵੀ ਦੇ ਭਾਵ, ਕਲਪਨਾ, ਕਮਵਤਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਵਾਚਨ -ਕਮਵਤਾ ਮਵੱ ਚ ਮਵਆਹ ਸੰ ਬੰ ਧੀ
ਮਵਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਝ ਸਕਣਗੇ।
ਿਾਤਰਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਮਵਤਾ ਦਾ ਆਈਆਂ ਰਸਿਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰ ਖੇਪ
-ਕਮਵਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ
ਆਨੰਦ ਿਾਣਦੇ ਹਨ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣੀ ਅਤੇ ਔਖੇ
ਸਿਝ ਸਕਣਗੇ।
-ਕਮਵਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ
-ਪਾਠ ਅਮਭਆਸ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ।
4
(ਮਨਗਿਨ ਮਵਧੀ ਉੱਪਰ ਆਧਾਮਰਤ) ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਮਦੱ ਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਮਜਸ ਮਵੱ ਚ ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਇੱ ਕੋ ਮਜਹੀ ਬਣਤਰ ਵਾਲੇ ਅੱ ਖਰਾਂ ਉੱਪਰ ਇੱ ਕੋ ਸਿੇਂ ਗੌਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱ ਕੋ ਮਜਹੀ ਬਣਤਰ
ਵਾਲੇ ਅੱ ਖਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਪਮਹਲਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਮਵਚਲੇ ਫ਼ਰਕ ਨੂੰ ਸਿਝਦੇ ਹਨ।
• ਉਪਰੋਕਤ ਪਾਠਕਰਮ 15 ਸਤੰ ਬਰ 2023 ਤਿੱ ਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਖਲਆ ਜਾਿੇ|
• ਪਖਹਲੀ ਟਰਮ ਲਈ ਦੁਹਰਾਈ ਕਾਰਜ ਕਰ ਖਲਆ ਜਾਿੇ।
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-1 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਂ) ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ (ਸੁਝਾਤਮਕ) (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਪਾਠ-7 ਿਨੁੱਖਤਾ ਅਤੇ ਸਰਬ- ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਚੋਣ ਕਰਨਾ। ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਪਾਠ ਦਾ ਵਾਚਨ ਕਰਾਉਣਾ
ਭਾਈ ਘਨਿੱਈਆ ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਵਾਕਾਂ ਨੂੰ ਤਰਤੀਬਵਾਰ ਮਲਖਣਾ। -ਜੀਵਨੀ ਮਵਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ -ਸ਼ੁੱ ਧ ਅਤੇ ਸਹੀ ਪੰ ਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਅਮਭਆਸ ਨੂੰ ਬਲੈ ਕ-
(ਜੀਿਨੀ) ਮਵਕਮਸਤ ਕਰਨੀ। ਹੋਣਗੇ। ਅਤੇ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਮਲਖ ਕੇ
-ਜੀਵਨੀ ਮਵੱ ਚ ਆਏ -ਪੁੱ ਛੇ ਗਏ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਸਿਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ
ਮਵਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇਰਣਾ ਲੈ ਣਗੇ। ਉੱਤਰ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰ ਮਲਖਣ ਦਾ ਸਹੀ ਢੰ ਗ
-ਿਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਮਸਖਾਉਣਾ।
ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਮਵੱ ਚ -ਜੀਵਨੀ ਦੇ ਮਵਸ਼ੇ ਵਸਤੂ ਉੱਤੇ
ਅਪਣਾਉਣਗੇ। ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਿਾਨਵੀ
ਿੁੱ ਲਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱ ਸਣਾ।
ਪਾਠ-8 ਸਮਭਆਚਾਰ ਅਤੇ ਵਚਨ ਬਦਲੋ ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਕਮਵਤਾ ਮਵਧਾ ਨਾਲ ਜਾਣ-
ਿੀਰ ਦਾ ਖਿਆਹ ਰਸਿਾਂ-ਮਰਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਿੇਲ। -ਕਮਵਤਾ ਮਵੱ ਚ ਰੁਚੀ ਰੱ ਖਣਗੇ। -ਸੁਰ,ਤਾਲ ਅਤੇ ਲੈ ਅ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਕਰਾਉਣੀ।
(ਕਖਿਤਾ) ਜਾਣ-ਪਛਾਣ। ਇੱ ਕ ਲੈ ਅ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ। -ਕਵੀ ਦੇ ਭਾਵ, ਕਲਪਨਾ, ਕਮਵਤਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਵਾਚਨ -ਕਮਵਤਾ ਮਵੱ ਚ ਮਵਆਹ ਸੰ ਬੰ ਧੀ
ਮਵਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਝ ਸਕਣਗੇ।
ਿਾਤਰਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਮਵਤਾ ਦਾ ਆਈਆਂ ਰਸਿਾਂ ਬਾਰੇ ਸੰ ਖੇਪ
-ਕਮਵਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ
ਆਨੰਦ ਿਾਣਦੇ ਹਨ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣੀ ਅਤੇ ਔਖੇ
ਸਿਝ ਸਕਣਗੇ।
-ਕਮਵਤਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਦਾ
-ਪਾਠ ਅਮਭਆਸ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ।
4
Page 5
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-1 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਂ) ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਪਾਠ-9 ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਵੱ ਚ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਮਵੱ ਚ ਮਲਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਕਹਾਣੀ ਜਿਾਤ ਮਵੱ ਚ
ਅੰ ਗੂਰ ਖਮਿੱ ਠੇ ਹਨ ਮਹੰ ਿਤ ਨਾ ਹਾਰਨ ਬਾਰੇ ਗੁਰਿੁਖੀ ਅਤੇ ਗੁਰਿੁਖੀ ਮਵੱ ਚ -ਕਹਾਣੀ ਮਵਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ -ਔਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਯਾਦ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ।
(ਕਹਾਣੀ) ਸੰ ਦੇਸ਼ ਮਦੱ ਤਾ ਮਗਆ ਹੈ। ਮਲਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਮਵੱ ਚ ਹੋਣਗੇ। ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ -ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਾਰ ਸੁਣਨਾ।
ਮਲਖਣਾ। - ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ,ਗੁਰਿੁਖੀ ਮਵੱ ਚ -ਵਚਨ ਅਤੇ ਮਲੰਗ ਬਦਲੋ ਦੀ
ਵਚਨ ਬਦਲੋ । ਮਗਆਨ, ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। ਪਮਰਭਾਸ਼ਾ ਸਿਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ
ਮਲੰਗ ਬਦਲੋ । ਅਤੇ ਮਸਰਜਨਾਤਿਕਤਾ -ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮਵਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਭੇਦ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਅਤੇ
ਮਵੱ ਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੱ ਸਦੇ ਹਨ। ਦੁਹਰਾਈ ਕਰਵਾਉਣਾ।
ਅਣਮਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ। -ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪਰੇਰਣਾ ਲੈ ਅਣਮਡੱ ਠੇ ਪੈਰੇ ਮਵੱ ਚੋਂ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ -ਅਣਮਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ ਦੇ ਕੇ ਪਰਸ਼ਨਾਂ
ਸਕਣਗੇ। ਉੱਤਰ ਹਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇ ਉੱਤਰ ਮਲਖਣ ਦਾ ਢੰ ਗ
-ਆਪਣੇ ਮਵਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਿਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਮਭਆਸ
ਪਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਾ ਕਰਾਉਣਾ।
ਮਸੱ ਖਣਗੇ।
ਪਾਠ-13 ਇਸ ਕਮਵਤਾ ਮਵੱ ਚ ਸਿਾਨ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਉਚਾਰਣ ਅਸ਼ੁੱ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ
ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਿੇਡ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਵੰ ਨ- ਮਵਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ -ਕਮਵਤਾ ਮਵੱ ਚ ਰੁਚੀ - ਸੁਰ,ਤਾਲ ਅਤੇ ਲੈ ਅ ਨਾਲ ਦਾ ਮਵਸ਼ੇਸ਼ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
(ਕਖਿਤਾ) ਸੁਵੰਨਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਤੋਂ ਗੁਰਿੁਖੀ ਸ਼ਬਦ। ਰੱ ਖਣਗੇ। ਕਮਵਤਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਵਾਚਨ ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਵੱ ਲੋਂ ਇੱ ਕ-
ਮਦੱ ਤੀ ਗਈ ਹੈ। -ਕਵੀ ਦੇ ਭਾਵ, ਕਲਪਨਾ, ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱ ਕ ਕਰਕੇ ਕਮਵਤਾ ਪਾਠ
ਮਵਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਝ -ਕਮਵਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਕਰਵਾਉਣਾ।
ਸਕਣਗੇ। ਦੱ ਸਦੇ ਹਨ। -ਕਮਵਤਾ ਮਵੱ ਚ ਆਏ ਮਵਚਾਰਾਂ
-ਕਮਵਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ -ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨੀ।
ਸਿਝ ਸਕਣਗੇ। ਅੱ ਖਰ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। -ਸਿਾਨ ਅਤੇ ਮਵਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦਾਂ
-ਕਮਵਤਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ।
ਉੱਤਰ ਮਲਖਦੇ ਹਨ।
5
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਂ) ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਪਾਠ-9 ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਵੱ ਚ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਮਵੱ ਚ ਮਲਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਕਹਾਣੀ ਜਿਾਤ ਮਵੱ ਚ
ਅੰ ਗੂਰ ਖਮਿੱ ਠੇ ਹਨ ਮਹੰ ਿਤ ਨਾ ਹਾਰਨ ਬਾਰੇ ਗੁਰਿੁਖੀ ਅਤੇ ਗੁਰਿੁਖੀ ਮਵੱ ਚ -ਕਹਾਣੀ ਮਵਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ -ਔਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਯਾਦ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ।
(ਕਹਾਣੀ) ਸੰ ਦੇਸ਼ ਮਦੱ ਤਾ ਮਗਆ ਹੈ। ਮਲਖੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਮਵੱ ਚ ਹੋਣਗੇ। ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ -ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਸਾਰ ਸੁਣਨਾ।
ਮਲਖਣਾ। - ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ,ਗੁਰਿੁਖੀ ਮਵੱ ਚ -ਵਚਨ ਅਤੇ ਮਲੰਗ ਬਦਲੋ ਦੀ
ਵਚਨ ਬਦਲੋ । ਮਗਆਨ, ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਕਤੀ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। ਪਮਰਭਾਸ਼ਾ ਸਿਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ
ਮਲੰਗ ਬਦਲੋ । ਅਤੇ ਮਸਰਜਨਾਤਿਕਤਾ -ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮਵਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਭੇਦ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਅਤੇ
ਮਵੱ ਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੱ ਸਦੇ ਹਨ। ਦੁਹਰਾਈ ਕਰਵਾਉਣਾ।
ਅਣਮਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ। -ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪਰੇਰਣਾ ਲੈ ਅਣਮਡੱ ਠੇ ਪੈਰੇ ਮਵੱ ਚੋਂ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ -ਅਣਮਡੱ ਠਾ ਪੈਰਾ ਦੇ ਕੇ ਪਰਸ਼ਨਾਂ
ਸਕਣਗੇ। ਉੱਤਰ ਹਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇ ਉੱਤਰ ਮਲਖਣ ਦਾ ਢੰ ਗ
-ਆਪਣੇ ਮਵਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਿਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਅਮਭਆਸ
ਪਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਾ ਕਰਾਉਣਾ।
ਮਸੱ ਖਣਗੇ।
ਪਾਠ-13 ਇਸ ਕਮਵਤਾ ਮਵੱ ਚ ਸਿਾਨ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਉਚਾਰਣ ਅਸ਼ੁੱ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਸੋਧਣ
ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਿੇਡ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਵੰ ਨ- ਮਵਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ -ਕਮਵਤਾ ਮਵੱ ਚ ਰੁਚੀ - ਸੁਰ,ਤਾਲ ਅਤੇ ਲੈ ਅ ਨਾਲ ਦਾ ਮਵਸ਼ੇਸ਼ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ
(ਕਖਿਤਾ) ਸੁਵੰਨਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਤੋਂ ਗੁਰਿੁਖੀ ਸ਼ਬਦ। ਰੱ ਖਣਗੇ। ਕਮਵਤਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਵਾਚਨ ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਵੱ ਲੋਂ ਇੱ ਕ-
ਮਦੱ ਤੀ ਗਈ ਹੈ। -ਕਵੀ ਦੇ ਭਾਵ, ਕਲਪਨਾ, ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱ ਕ ਕਰਕੇ ਕਮਵਤਾ ਪਾਠ
ਮਵਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਝ -ਕਮਵਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਕਰਵਾਉਣਾ।
ਸਕਣਗੇ। ਦੱ ਸਦੇ ਹਨ। -ਕਮਵਤਾ ਮਵੱ ਚ ਆਏ ਮਵਚਾਰਾਂ
-ਕਮਵਤਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ -ਮਿਲਦੇ-ਜੁਲਦੇ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੇ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨੀ।
ਸਿਝ ਸਕਣਗੇ। ਅੱ ਖਰ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। -ਸਿਾਨ ਅਤੇ ਮਵਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦਾਂ
-ਕਮਵਤਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦੇ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ।
ਉੱਤਰ ਮਲਖਦੇ ਹਨ।
5
Page 6
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-1 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਂ) ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਪਾਠ-14 ਇਸ ਲੋ ਕ ਕਥਾ ਰਾਹੀਂ ਸਿਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਬਹੁਮਵਕਲਪੀ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ
ਦੋ ਬਿੱ ਕਰੀਆਂ ਆਪਸੀ ਸਮਹਯੋਗ ਦਾ ਵਾਕ ਬਣਾਉ। -ਕਹਾਣੀ ਮਵਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ -ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਤੋਂ ਕਹਾਣੀ ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ।
(ਲੋ ਕ ਕਥਾ) ਿਹੱ ਤਵ ਸਿਝਾਇਆ ਮਵਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਹੋਣਗੇ। ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। -ਉੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਰਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣ
ਮਗਆ ਹੈ। ਨਾਂਵ ਦੀ ਪਮਰਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਨਾਂਵ - ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ -ਪਾਠ ਅਮਭਆਸ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। ਦਾ ਸਹੀ ਢੰ ਗ ਸਿਝਾਉਣਾ।
ਸ਼ਬਦ ਮਗਆਨ, ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਕਤੀ -ਆਪਸੀ ਿੇਲ-ਜੋਲ ਦੇ ਿਹੱ ਤਵ -ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵਾਕਾਂ ਮਵੱ ਚ
ਅਤੇ ਮਸਰਜਨਾਤਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਰਤਣ ਢੰ ਗ ਮਸਖਾਉਣਾ ਅਤੇ
ਮਵੱ ਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਮਭਆਸ ਕਰਵਾਉਣਾ।
-ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪਰੇਰਣਾ ਲੈ -ਆਲੇ -ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ
ਸਕਣਗੇ। ਤੋਂ ਨਾਂਵ ਦੀ ਪਮਰਭਾਸ਼ਾ
-ਆਪਣੇ ਮਵਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ
ਪਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਾ ਨਾਂਵ ਸ਼ਬਦ ਨੋਟ ਕਰਕੇ
ਮਸੱ ਖਣਗੇ। ਬਲੈ ਕ-ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਮਲਖਣਾ।
ਪਾਠ-18 ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ੍ ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਰੁੱ ਖਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰ ਤੂਆਂ
ਖਚੜੀ,ਰੁਿੱ ਿ ਅਤੇ ਖਬਿੱ ਲੀ ਿਨੁੱਖ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਵਾਕ ਤਰਤੀਬ -ਕਹਾਣੀ ਮਵਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ -ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ੍ ਦੀਆਂ ਅਸ਼ੁੱ ਧੀਆਂ ਪਰਤੀ ਸਮਹਣਸ਼ੀਲਤਾ
(ਕਹਾਣੀ) ਸਮਹ-ਅਸਮਤਤਵ ਦੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਸ਼ਬਦ ਹੋਣਗੇ। ਨੂੰ ਸ਼ੁੱ ਧ ਕਰਕੇ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। ਅਪਨਾਉਣ ਲਈ ਪਰੇਮਰਤ
- ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ
ਿਹੱ ਤਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਵਚਨ -ਪਾਠ ਦਾ ਮਵਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਦੱ ਸਦੇ ਕਰਨਾ।
ਮਗਆਨ, ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਕਤੀ
ਕੀਤਾ ਮਗਆ ਹੈ। ਹੋਏ ਮਲਖਤੀ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ -ਰੁੱ ਖਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰ ਤੂਆਂ
ਅਤੇ ਮਸਰਜਨਾਤਿਕਤਾ ਮਵੱ ਚ
ਹਨ। ਨਾਲ ਸੰ ਬੰ ਮਧਤ ਕੋਈ ਮਚੱ ਤਰ
ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਦੇ ਕੇ ਵਰਨਣ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰ ਗ
-ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪਰੇਰਣਾ ਲੈ
ਸਕਣਗੇ। ਸਿਝਾਉਣਾ ਅਤੇ ਛੋਟ-ੇ ਛੋਟੇ
-ਆਪਣੇ ਮਵਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਮਨਰਿਾਣ ਕਰਮਦਆਂ
ਪਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਾ ਮਸੱ ਖਣਗੇ। ਅਮਭਆਸ ਕਰਵਾਉਣਾ।
6
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਨਾਂ) ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਪਾਠ-14 ਇਸ ਲੋ ਕ ਕਥਾ ਰਾਹੀਂ ਸਿਾਨਾਰਥਕ ਸ਼ਬਦ ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਬਹੁਮਵਕਲਪੀ ਪਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ
ਦੋ ਬਿੱ ਕਰੀਆਂ ਆਪਸੀ ਸਮਹਯੋਗ ਦਾ ਵਾਕ ਬਣਾਉ। -ਕਹਾਣੀ ਮਵਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ -ਪਾਠ ਪੁਸਤਕ ਤੋਂ ਕਹਾਣੀ ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ।
(ਲੋ ਕ ਕਥਾ) ਿਹੱ ਤਵ ਸਿਝਾਇਆ ਮਵਰੋਧੀ ਸ਼ਬਦ ਹੋਣਗੇ। ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। -ਉੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਰਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣ
ਮਗਆ ਹੈ। ਨਾਂਵ ਦੀ ਪਮਰਭਾਸ਼ਾ ਅਤੇ ਨਾਂਵ - ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ -ਪਾਠ ਅਮਭਆਸ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। ਦਾ ਸਹੀ ਢੰ ਗ ਸਿਝਾਉਣਾ।
ਸ਼ਬਦ ਮਗਆਨ, ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਕਤੀ -ਆਪਸੀ ਿੇਲ-ਜੋਲ ਦੇ ਿਹੱ ਤਵ -ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵਾਕਾਂ ਮਵੱ ਚ
ਅਤੇ ਮਸਰਜਨਾਤਿਕਤਾ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਰਤਣ ਢੰ ਗ ਮਸਖਾਉਣਾ ਅਤੇ
ਮਵੱ ਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਅਮਭਆਸ ਕਰਵਾਉਣਾ।
-ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪਰੇਰਣਾ ਲੈ -ਆਲੇ -ਦੁਆਲੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ
ਸਕਣਗੇ। ਤੋਂ ਨਾਂਵ ਦੀ ਪਮਰਭਾਸ਼ਾ
-ਆਪਣੇ ਮਵਚਾਰਾਂ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਹੋਰ
ਪਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਾ ਨਾਂਵ ਸ਼ਬਦ ਨੋਟ ਕਰਕੇ
ਮਸੱ ਖਣਗੇ। ਬਲੈ ਕ-ਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਮਲਖਣਾ।
ਪਾਠ-18 ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ੍ ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਖਿਖਦਆਰਥੀ -ਰੁੱ ਖਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰ ਤੂਆਂ
ਖਚੜੀ,ਰੁਿੱ ਿ ਅਤੇ ਖਬਿੱ ਲੀ ਿਨੁੱਖ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਵਾਕ ਤਰਤੀਬ -ਕਹਾਣੀ ਮਵਧਾ ਤੋਂ ਜਾਣੂ -ਸ਼ਬਦ ਜੋੜ੍ ਦੀਆਂ ਅਸ਼ੁੱ ਧੀਆਂ ਪਰਤੀ ਸਮਹਣਸ਼ੀਲਤਾ
(ਕਹਾਣੀ) ਸਮਹ-ਅਸਮਤਤਵ ਦੇ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਸ਼ਬਦ ਹੋਣਗੇ। ਨੂੰ ਸ਼ੁੱ ਧ ਕਰਕੇ ਮਲਖਦੇ ਹਨ। ਅਪਨਾਉਣ ਲਈ ਪਰੇਮਰਤ
- ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਦੇ
ਿਹੱ ਤਵ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਵਚਨ -ਪਾਠ ਦਾ ਮਵਸ਼ਾ ਵਸਤੂ ਦੱ ਸਦੇ ਕਰਨਾ।
ਮਗਆਨ, ਕਲਪਨਾ ਸ਼ਕਤੀ
ਕੀਤਾ ਮਗਆ ਹੈ। ਹੋਏ ਮਲਖਤੀ ਅਮਭਆਸ ਕਰਦੇ -ਰੁੱ ਖਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰ ਤੂਆਂ
ਅਤੇ ਮਸਰਜਨਾਤਿਕਤਾ ਮਵੱ ਚ
ਹਨ। ਨਾਲ ਸੰ ਬੰ ਮਧਤ ਕੋਈ ਮਚੱ ਤਰ
ਵਾਧਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਦੇ ਕੇ ਵਰਨਣ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰ ਗ
-ਕਹਾਣੀ ਤੋਂ ਪਰੇਰਣਾ ਲੈ
ਸਕਣਗੇ। ਸਿਝਾਉਣਾ ਅਤੇ ਛੋਟ-ੇ ਛੋਟੇ
-ਆਪਣੇ ਮਵਚਾਰਾਂ ਦਾ ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਮਨਰਿਾਣ ਕਰਮਦਆਂ
ਪਰਗਟਾਵਾ ਕਰਨਾ ਮਸੱ ਖਣਗੇ। ਅਮਭਆਸ ਕਰਵਾਉਣਾ।
6
Page 7
ਮਾਣਕ-ਮਾਲਾ ਭਾਗ-1 ਖਿਸ਼ਾ-ਿਸਤੂ ਖਿਆਕਰਨ ਅਤੇ ਖਸਿੱ ਿਣ ਉਦੇਸ਼ ਖਸਿੱ ਿਣ ਨਤੀਜੇ ਸੁਝਾਈਆਂ ਗਈਆਂ
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ (ਸੁਝਾਤਮਕ) (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਨਾਂ)
ਪਾਠ ਅਖਭਆਸ ਖਿਿੱ ਚ ਲੇ ਖ- ਿੇਰਾ ਮਿੱ ਤਰ/ਸਹੇਲੀ ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਮਵਮਦਆਰਥੀ -ਲੇ ਖ ਅਤੇ ਪੱ ਤਰ ਦਾ
ਦਰਜ ਖਿਆਕਰਨ ਤੋਂ ਪੱ ਤਰ- ਸਕੂਲ ਦੇ ਮਪਰੰ ਸੀਪਲ ਨੂੰ -ਮਵਆਕਰਨ ਦੇ ਵੱ ਖ- -ਮਕਸੇ ਮਵਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਮਕਸੇ ਫਾਰਿੇਟ ਸਿਝਾਉਣਾ।
ਿਧੀਕ ਖਿਆਕਰਨ ਦੇ ਦੋ ਮਦਨਾਂ ਦੀ ਛੁੱ ਟੀ ਲੈ ਣ ਲਈ ਵੱ ਖ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਚੱ ਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕੋਈ ਮਵਸ਼ਾ ਜਾਂ ਮਚੱ ਤਰ ਦੇ
ਪਖਹਲੂ ਬੇਨਤੀ ਪੱ ਤਰ। ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਵਾਕ ਮਲਖਣ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕੇ ਵਾਕ ਮਲਖਣ ਦਾ
ਮਚੱ ਤਰ/ਮਦਰਸ਼ ਵਰਨਣ। -ਵੱ ਖ-ਵੱ ਖ ਮਵਅਕਰਣਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ।
ਇਕਾਈਆਂ ਮਵਚਲੇ -ਪੱ ਤਰ ਦਾ ਫਾਰਿੇਟ -ਮਵਹਾਰਕ ਮਵਆਕਰਨ
ਅੰ ਤਰ ਨੂੰ ਸਿਝ ਸਿਝਦੇ ਹਨ। ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਕੋਈ ਵਰਕਸ਼ੀਟ
ਸਕਣਗੇ। ਮਤਆਰ ਕਰਕੇ
-ਮਵਹਾਰਕ ਮਵਆਕਰਨ ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ
ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਨਗੇ। ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ।
• ਉਪਰੋਕਤ ਪਾਠਕਰਮ 31 ਜਨਿਰੀ 2024 ਤਿੱ ਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਖਲਆ ਜਾਿੇ।
• ਪਾਠਕਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਉਪਰੰ ਤ ਦੁਹਰਾਈ ਕਰਿਾਈ ਜਾਿੇ।
• ਸਾਲਾਨਾ ਪਰੀਖਿਆ ਖਿਿੱ ਚ ਪੂਰੇ ਪਾਠਕਰਮ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਿੇਗਾ।
7
(ਪਾਠ ਸੰ ਖਿਆ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਖਲਿਣ ਕੌ ਸ਼ਲ (ਸੁਝਾਤਮਕ) (ਸੁਝਾਤਮਕ) ਗਤੀਖਿਧੀਆਂ
ਨਾਂ)
ਪਾਠ ਅਖਭਆਸ ਖਿਿੱ ਚ ਲੇ ਖ- ਿੇਰਾ ਮਿੱ ਤਰ/ਸਹੇਲੀ ਮਵਮਦਆਰਥੀ ਮਵਮਦਆਰਥੀ -ਲੇ ਖ ਅਤੇ ਪੱ ਤਰ ਦਾ
ਦਰਜ ਖਿਆਕਰਨ ਤੋਂ ਪੱ ਤਰ- ਸਕੂਲ ਦੇ ਮਪਰੰ ਸੀਪਲ ਨੂੰ -ਮਵਆਕਰਨ ਦੇ ਵੱ ਖ- -ਮਕਸੇ ਮਵਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਮਕਸੇ ਫਾਰਿੇਟ ਸਿਝਾਉਣਾ।
ਿਧੀਕ ਖਿਆਕਰਨ ਦੇ ਦੋ ਮਦਨਾਂ ਦੀ ਛੁੱ ਟੀ ਲੈ ਣ ਲਈ ਵੱ ਖ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮਚੱ ਤਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਕੋਈ ਮਵਸ਼ਾ ਜਾਂ ਮਚੱ ਤਰ ਦੇ
ਪਖਹਲੂ ਬੇਨਤੀ ਪੱ ਤਰ। ਹਾਸਲ ਕਰਨਗੇ। ਵਾਕ ਮਲਖਣ ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕੇ ਵਾਕ ਮਲਖਣ ਦਾ
ਮਚੱ ਤਰ/ਮਦਰਸ਼ ਵਰਨਣ। -ਵੱ ਖ-ਵੱ ਖ ਮਵਅਕਰਣਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ।
ਇਕਾਈਆਂ ਮਵਚਲੇ -ਪੱ ਤਰ ਦਾ ਫਾਰਿੇਟ -ਮਵਹਾਰਕ ਮਵਆਕਰਨ
ਅੰ ਤਰ ਨੂੰ ਸਿਝ ਸਿਝਦੇ ਹਨ। ਸੰ ਬੰ ਧੀ ਕੋਈ ਵਰਕਸ਼ੀਟ
ਸਕਣਗੇ। ਮਤਆਰ ਕਰਕੇ
-ਮਵਹਾਰਕ ਮਵਆਕਰਨ ਮਵਮਦਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ
ਦਾ ਅਮਭਆਸ ਕਰਨਗੇ। ਅਮਭਆਸ ਕਰਾਉਣਾ।
• ਉਪਰੋਕਤ ਪਾਠਕਰਮ 31 ਜਨਿਰੀ 2024 ਤਿੱ ਕ ਪੂਰਾ ਕਰ ਖਲਆ ਜਾਿੇ।
• ਪਾਠਕਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਉਪਰੰ ਤ ਦੁਹਰਾਈ ਕਰਿਾਈ ਜਾਿੇ।
• ਸਾਲਾਨਾ ਪਰੀਖਿਆ ਖਿਿੱ ਚ ਪੂਰੇ ਪਾਠਕਰਮ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਕੀਤਾ ਜਾਿੇਗਾ।
7