Karnataka 1st PUC Question Bank for Sanskrit
Download Karnataka 1st PUC Question Bank for Sanskrit subject. Here at aglasem.com get latest question banks for I PUC exam. Karnataka 1st PUC Sanskrit Question Bank is given below.
More Detail
Latest News
Finished viewing? Save it for later —
Download Karnataka 1st PUC Question Bank for Sanskrit (PDF · 50 pages)Downloaded 70 times
About Karnataka 1st PUC Question Bank for Sanskrit
Karnataka 1st PUC Question Bank for Sanskrit is available here for free download. Published by Karnataka Board for Class 11, this question bank can be viewed online or downloaded as a PDF (50 pages). Candidates preparing for Class 11 can use Karnataka 1st PUC Question Bank for Sanskrit to understand the exam pattern, the type of questions asked, and the overall difficulty level.
Frequently Asked Questions
How can I download Karnataka 1st PUC Question Bank for Sanskrit?
Open this page and click the Download button to save Karnataka 1st PUC Question Bank for Sanskrit as a PDF. It is completely free on AglaSem Docs.
Is Karnataka 1st PUC Question Bank for Sanskrit free to download?
Yes. Karnataka 1st PUC Question Bank for Sanskrit can be viewed online and downloaded as a PDF free of cost on AglaSem Docs.
How many pages does Karnataka 1st PUC Question Bank for Sanskrit have?
Karnataka 1st PUC Question Bank for Sanskrit contains 50 pages, which you can read online or download together as a single PDF.
Where can I find more Class 11 study material?
You can find more Class 11 question papers, sample papers, syllabus, and answer keys on AglaSem Docs.
Karnataka 1st PUC Question Bank for Sanskrit – Text
Read the full text of this question bank below — useful to quickly search, copy and reference the content online without downloading the PDF.
📄 View text version (50 pages)
Page 1
Government of Karnataka
Department of School Education
(Pre-University)
QUESTION BANK
Department of School Education
(Pre-University)
QUESTION BANK
Page 2
1. द्वे विद्ये िेवितव्ये ।
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् त्य
कोष्टकात उद्धृ विखत ।
1. द्वे विद्ये के ?
अ. िौवककी अिौवककी च । आ.परा अपरा च । इ.िैविकी अिैविकी च ।ई.ििीिा अििीिा च ।
ु
2. भििस्य गोप्ता कः ?
अ. ब्रह्मा । आ.यक्षः । इ.गन्धिवः । ई. वकन्नरः ।
3. अङ्ीः कस्म ै ब्रह्मविद्यां प्रोक्तिाि ?्
अ.कश्यपाय । आ. गौतमाय । इ. िवसष्ठाय । ई. सत्यिहाय ।
4. महाशािः कः?
अ. शौिकः । आ. पािकः । इ. धािकः । ई. शािकः ।
5. िेिाङ्ावि कवत ?
अ. चत्वावर । आ. षट ् । इ. अष्ट । ई. िश ।
6. अग्राह्यं वकम ?्
अ. िगरम ् । आ. अक्षरम ।् इ. पत्रम ् । ु ।्
ई. पष्पम
्
7. विश्वं कस्मात सम्भिवत ?
अ. गृहात ् । आ. कोष्टकात ।् इ. अक्षरात ।् ई. िरुिात ।्
8.अपराविद्यायां -------- ि अन्तभविवत।
अ. वशक्षा । आ. व्याकरिम ् । इ. योगः । ई. छन्दः ।
्
9.अक्षरात विश्वं ु ।
कथं सम्भिवत इत्यक्ते
अ. यथा जिे मीिाः सम्भिवन्त तथा । आ. यथा िृक्ष े फिावि सम्भिवन्त तथा ।
्
इ. यथा पृवथव्याम ओषधयः ् सम्भिवत तथा ।
सम्भिवन्त तथा । ई.यथा पाकशािायाम अन्नं
्
10.ब्रह्मविद्यापरम्परा एिम अवि।
अ. ब्रह्मा , अथिाव , अङ्ीः , सत्यिहः , अवङ्राः , शौिकः।
आ. अङ्ीः, अथिाव , ब्रह्मा , सत्यिहः , अवङ्राः , शौिकः ।
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् त्य
कोष्टकात उद्धृ विखत ।
1. द्वे विद्ये के ?
अ. िौवककी अिौवककी च । आ.परा अपरा च । इ.िैविकी अिैविकी च ।ई.ििीिा अििीिा च ।
ु
2. भििस्य गोप्ता कः ?
अ. ब्रह्मा । आ.यक्षः । इ.गन्धिवः । ई. वकन्नरः ।
3. अङ्ीः कस्म ै ब्रह्मविद्यां प्रोक्तिाि ?्
अ.कश्यपाय । आ. गौतमाय । इ. िवसष्ठाय । ई. सत्यिहाय ।
4. महाशािः कः?
अ. शौिकः । आ. पािकः । इ. धािकः । ई. शािकः ।
5. िेिाङ्ावि कवत ?
अ. चत्वावर । आ. षट ् । इ. अष्ट । ई. िश ।
6. अग्राह्यं वकम ?्
अ. िगरम ् । आ. अक्षरम ।् इ. पत्रम ् । ु ।्
ई. पष्पम
्
7. विश्वं कस्मात सम्भिवत ?
अ. गृहात ् । आ. कोष्टकात ।् इ. अक्षरात ।् ई. िरुिात ।्
8.अपराविद्यायां -------- ि अन्तभविवत।
अ. वशक्षा । आ. व्याकरिम ् । इ. योगः । ई. छन्दः ।
्
9.अक्षरात विश्वं ु ।
कथं सम्भिवत इत्यक्ते
अ. यथा जिे मीिाः सम्भिवन्त तथा । आ. यथा िृक्ष े फिावि सम्भिवन्त तथा ।
्
इ. यथा पृवथव्याम ओषधयः ् सम्भिवत तथा ।
सम्भिवन्त तथा । ई.यथा पाकशािायाम अन्नं
्
10.ब्रह्मविद्यापरम्परा एिम अवि।
अ. ब्रह्मा , अथिाव , अङ्ीः , सत्यिहः , अवङ्राः , शौिकः।
आ. अङ्ीः, अथिाव , ब्रह्मा , सत्यिहः , अवङ्राः , शौिकः ।
Page 3
इ.शौिकः , अथिाव , अङ्ीः , सत्यिहः , अवङ्राः , ब्रह्मा ।
ई.अङ्ीः , सत्यिहः , अवङ्राः , शौिकः, ब्रह्मा , अथिाव ।
II. वद्वत्रैः िाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
1. ब्रह्मविद्यायाः परम्परां विखत ।
2.अपरायां विद्यायां के अन्तभविवन्त ?
3.ब्रह्मिः स्वरूपं ििवयत ।
4. विश्वस्य उत्पवत्तःकथवमवत सोिाहरिं विखत।
IV. पाठिाम उविख्य, ’कः कं प्रवत अिित’् इवत संस्कृतभाषया उत्तरं विखत ।
1. सिववमिं विज्ञातं भितीवत ।
2. परा च ैिापरा च ।
3.यद्भूतयोविं पवरपश्यवन्त धीराः ।
V.मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत।
1. ब्रह्मा िेिािां ................ सम्बभूि ।
2. सिवविद्याप्रवतष्ठाम ् ................ ज्येष्ठपत्राय
ु प्राह ।
3. शौिको ह िै महाशािोऽवङ्रसं ................ उपसन्नः पप्रच्छ ।
्
4. यथा पृवथव्याम ................ सम्भिवन्त ।
ओषधयः, प्रथमः, विवधित, ् अथिावय, अक्षरम ्
ई.अङ्ीः , सत्यिहः , अवङ्राः , शौिकः, ब्रह्मा , अथिाव ।
II. वद्वत्रैः िाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
1. ब्रह्मविद्यायाः परम्परां विखत ।
2.अपरायां विद्यायां के अन्तभविवन्त ?
3.ब्रह्मिः स्वरूपं ििवयत ।
4. विश्वस्य उत्पवत्तःकथवमवत सोिाहरिं विखत।
IV. पाठिाम उविख्य, ’कः कं प्रवत अिित’् इवत संस्कृतभाषया उत्तरं विखत ।
1. सिववमिं विज्ञातं भितीवत ।
2. परा च ैिापरा च ।
3.यद्भूतयोविं पवरपश्यवन्त धीराः ।
V.मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत।
1. ब्रह्मा िेिािां ................ सम्बभूि ।
2. सिवविद्याप्रवतष्ठाम ् ................ ज्येष्ठपत्राय
ु प्राह ।
3. शौिको ह िै महाशािोऽवङ्रसं ................ उपसन्नः पप्रच्छ ।
्
4. यथा पृवथव्याम ................ सम्भिवन्त ।
ओषधयः, प्रथमः, विवधित, ् अथिावय, अक्षरम ्
Page 4
VI. संयोजयत ।
क ख
अथिाव के शिोमावि
ु
परुषात ् ु क्ष्मम ्
ससू
सत्यिहः ु
ज्येष्ठपत्रः
अक्षरम ् अपरा
वशक्षा भारद्वाजः
शौिकः
ु ।
2. आिशवगिाः
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् त्य
कोष्टकात उद्धृ विखत ।
1. रामः कवस्मि िं् श े जातः ?
अ. चन्द्रिंश।े आ. इक्ष्वाकुिश
ं ।े इ. भागवििंश े । ई.भारद्वाजिंश े ।
ु
2. शत्रविबहव
िः कः ?
अ. कृ ष्णः । आ.गोविन्दः । इ.श्रीरामः । ई. गिेशः ।
3. त्यागे रामः के ि समः ?
अ. धििेि । आ. िरिेि । इ. इन्द्रेि । ई.िरुिेि ।
्
4. रामः काि स्वजिित ्
पश्यवत ?
अ. शत्रूि।् आ. वशष्याि ् । इ. चोराि ् । ई.पौराि ् ।
्
5. रामः काि अविवजत्य सङ्ग्रामात ि् विितवते ?
अ. शत्रूि ् । आ. बन्धिू ् । इ. वशष्याि ।् ई. िािराि ।्
6. िासिः के षां राजा ?
अ. जिािां। आ.राक्षसािां । इ. िेिािां । ई.िागािाम ् ।
ु
7.कम्बग्रीिः इवत पिस्य अथवः।-----
अ.यस्य ग्रीिः कम्पते सः। आ.यस्य ग्रीिः अम्बयु क्तः
ु ितवते सः।
इ.यस्य ग्रीिः शङ्खः इि ितवते सः। ् ितवते सः।
ई.यस्य ग्रीिः कमिम इि
क ख
अथिाव के शिोमावि
ु
परुषात ् ु क्ष्मम ्
ससू
सत्यिहः ु
ज्येष्ठपत्रः
अक्षरम ् अपरा
वशक्षा भारद्वाजः
शौिकः
ु ।
2. आिशवगिाः
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् त्य
कोष्टकात उद्धृ विखत ।
1. रामः कवस्मि िं् श े जातः ?
अ. चन्द्रिंश।े आ. इक्ष्वाकुिश
ं ।े इ. भागवििंश े । ई.भारद्वाजिंश े ।
ु
2. शत्रविबहव
िः कः ?
अ. कृ ष्णः । आ.गोविन्दः । इ.श्रीरामः । ई. गिेशः ।
3. त्यागे रामः के ि समः ?
अ. धििेि । आ. िरिेि । इ. इन्द्रेि । ई.िरुिेि ।
्
4. रामः काि स्वजिित ्
पश्यवत ?
अ. शत्रूि।् आ. वशष्याि ् । इ. चोराि ् । ई.पौराि ् ।
्
5. रामः काि अविवजत्य सङ्ग्रामात ि् विितवते ?
अ. शत्रूि ् । आ. बन्धिू ् । इ. वशष्याि ।् ई. िािराि ।्
6. िासिः के षां राजा ?
अ. जिािां। आ.राक्षसािां । इ. िेिािां । ई.िागािाम ् ।
ु
7.कम्बग्रीिः इवत पिस्य अथवः।-----
अ.यस्य ग्रीिः कम्पते सः। आ.यस्य ग्रीिः अम्बयु क्तः
ु ितवते सः।
इ.यस्य ग्रीिः शङ्खः इि ितवते सः। ् ितवते सः।
ई.यस्य ग्रीिः कमिम इि
Page 5
8.अिीिात्मा इवत पिं रामः कीदृशः इवत सूचयवत?
अ .रामः सिवत्र याचिां करोवत । आ .रामः कस्यावप समीपे याचिां ि करोवत।
इ.रामः िीिािां समीपे याचिां करोवत। ्
ई.रामः िीिािाम आत्मा ।
9. i.रामः त्यागे धििेि समः।
ु माििेि तल्यः।
ii.रामः बद्ध्या ु
्
उपवर िाक्द्वयं ित्तम अवि।तत्र वकं सत्यम ?् वकम असत्यम
् ् विखत ।
इवत
अ. i.सत्यम ,् ii.असत्यम ् । आ. i.असत्यम ,् ii.सत्यम ् ।
इ. i. ii. उभयमवप सत्यम ।् ई. i. ii. उभयमवप असत्यम ।्
II. िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
1.पाठािसारे ु
ु ि श्रीरामस्य गिाि ्
सङ्ग्रह्य विखत ।
III.मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत।
1. धमवज्ञः सत्यसन्धश्च .................... च वहते रतः ।
2. सङ्ग्रामात प् िरागत्य
ु कुञ्जरेि ....................िा ।
3. रामो विग्रहिाि ् .................... ।
रथेि, धमवः, ु
सग्रीिः, प्रजािां
् िािं
IV. पाठिाम उविख्य,श्लोकािाम अि ु कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा कुरुत ।
1. धमवज्ञः सत्यसन्धश्च प्रजािां च वहते रतः ।
्
ु श्यः समावधमाि ॥3॥
यशस्वी ज्ञािसम्पन्नः शवचिव
2. रवक्षता स्वस्य धमवस्य स्वजिस्य च रवक्षता ।
िेििेिाङ्तत्त्वज्ञो धििेु ि े च विवष्ठतः ॥4॥
्
3. सिवशास्त्राथवतत्त्वज्ञः स्मृवतमाि प्रवतभाििाि ।्
ु
सिविोकवप्रयः साधरिीिात्मा विचक्षिः ॥5॥
अ .रामः सिवत्र याचिां करोवत । आ .रामः कस्यावप समीपे याचिां ि करोवत।
इ.रामः िीिािां समीपे याचिां करोवत। ्
ई.रामः िीिािाम आत्मा ।
9. i.रामः त्यागे धििेि समः।
ु माििेि तल्यः।
ii.रामः बद्ध्या ु
्
उपवर िाक्द्वयं ित्तम अवि।तत्र वकं सत्यम ?् वकम असत्यम
् ् विखत ।
इवत
अ. i.सत्यम ,् ii.असत्यम ् । आ. i.असत्यम ,् ii.सत्यम ् ।
इ. i. ii. उभयमवप सत्यम ।् ई. i. ii. उभयमवप असत्यम ।्
II. िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
1.पाठािसारे ु
ु ि श्रीरामस्य गिाि ्
सङ्ग्रह्य विखत ।
III.मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत।
1. धमवज्ञः सत्यसन्धश्च .................... च वहते रतः ।
2. सङ्ग्रामात प् िरागत्य
ु कुञ्जरेि ....................िा ।
3. रामो विग्रहिाि ् .................... ।
रथेि, धमवः, ु
सग्रीिः, प्रजािां
् िािं
IV. पाठिाम उविख्य,श्लोकािाम अि ु कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा कुरुत ।
1. धमवज्ञः सत्यसन्धश्च प्रजािां च वहते रतः ।
्
ु श्यः समावधमाि ॥3॥
यशस्वी ज्ञािसम्पन्नः शवचिव
2. रवक्षता स्वस्य धमवस्य स्वजिस्य च रवक्षता ।
िेििेिाङ्तत्त्वज्ञो धििेु ि े च विवष्ठतः ॥4॥
्
3. सिवशास्त्राथवतत्त्वज्ञः स्मृवतमाि प्रवतभाििाि ।्
ु
सिविोकवप्रयः साधरिीिात्मा विचक्षिः ॥5॥
Page 6
ु
4. प्रजासखत्वे ु
चन्द्रस्य िसधायाः ु ैः ।
क्षमागि
ु िीये साक्षाच्छचीपतेः ॥8॥
ु बृहस्पतेिल्यो
बद्ध्या
5. मृदुश्च वस्थरवचत्तश्च सिा भव्योऽिसूयकः ।
वप्रयिािी च भूतािां सत्यिािी च राघिः ॥9॥
6. वस्मतपूिाववभभाषी च धमं सिावत्मिा वश्रतः ।
सम्य्योक्ता श्रेयसां च ि विगृह्य कथारुवचः ॥13॥
् ः साधःु सत्यपराक्रमः ।
7. रामो विग्रहिाि धमव
राजा सिवस्य िोकस्य िेिािावमि िासिः ॥15॥
V. संयोजयत ।
क ख
ु
शत्रविबहव
िः ु
िसधा
ु
क्षमागिः रामः
िासिः िक्ष्मिः
सौवमवत्रः े ः
िेिन्द्र
आविकविः भरतः
िाविवकः
4. प्रजासखत्वे ु
चन्द्रस्य िसधायाः ु ैः ।
क्षमागि
ु िीये साक्षाच्छचीपतेः ॥8॥
ु बृहस्पतेिल्यो
बद्ध्या
5. मृदुश्च वस्थरवचत्तश्च सिा भव्योऽिसूयकः ।
वप्रयिािी च भूतािां सत्यिािी च राघिः ॥9॥
6. वस्मतपूिाववभभाषी च धमं सिावत्मिा वश्रतः ।
सम्य्योक्ता श्रेयसां च ि विगृह्य कथारुवचः ॥13॥
् ः साधःु सत्यपराक्रमः ।
7. रामो विग्रहिाि धमव
राजा सिवस्य िोकस्य िेिािावमि िासिः ॥15॥
V. संयोजयत ।
क ख
ु
शत्रविबहव
िः ु
िसधा
ु
क्षमागिः रामः
िासिः िक्ष्मिः
सौवमवत्रः े ः
िेिन्द्र
आविकविः भरतः
िाविवकः
Page 7
3. वििािः वििाशाय ।
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् ृत्य विखत ।
कोष्टकात उद्ध
1. कवपञ्जिः कुत्र िसवत स्म ?
अ.गृहे । आ.कोटरे । इ.प्रकोष्ठे । ई. पिवत े ।
2. चटकस्य िाम वकम ?्
अ. वचत्रग्रीिः । आ. तीक्ष्णिंष्ट्रः। इ. कवपञ्जिः । ु :।
ई. सपिव
्
3. कवपञ्जिः वकमथवम अन्यं िेश ं गतः ?
अ. विहाराथवम ् । आ. िशविाथवम ् । इ. स्रािाथवम ् । ई. प्राियात्राथवम ।्
4. शीघ्रगः कः ?
अ. शशकः । आ. चटकः । इ. िािरः । ई. बकः ।
5. शश - कवपञ्जियोः वििािवििावयकः कः ?
अ. कुञ्जरः । आ. अरण्यमाजाविः । इ. शृगािः। ई. िायसः ।
6.”अहो! वकमद्य कवपञ्जिो िायातः” इवत िायसः वचन्तयवत। एतेि ज्ञायते यत।्
्
अ.िायसस्य कवपञ्जिस्य च िैरम आसीत।् आ. िायसस्य कवपञ्जिस्य च मैत्री आसीत।्
इ. िायसस्य कवपञ्जिस्य च किहः आसीत।् ई. िायसस्य कवपञ्जिस्य च मैत्री ि आसीत।्
्
7.वििािः वििाशाय इवत कथायाम एतत ्
पात्रम ्
िावि।
अ. शीघ्रगः । आ. कवपञ्जिः ।इ.तीक्ष्णिंष्ट्रः । ई.करटकः ।
् ििवत।
8.माजावरः धमोपिेश ं करोवत। तिा सः धमवस्य सारं संक्षपे ेि ििि एिं
ु िभ्यते ।
अ. परापकारेि पण्यं ु िभ्यते ।
आ. परोपकारेि पण्यं
इ. परोपकारेि पापं िभ्यते । ु िभ्यते ।
ई.पापेि पण्यं
9.माजाविः एतिथं धमोपिेशिं करोवत।
अ.मोक्षप्राप्त्यथवम ।् आ.ज्ञाििधविाथवम ।्
इ.शशकवपञ्जियोः उपकाराथवम ।् ई.शश-कवपञ्जिौ िञ्चवयतमु ् ।
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् ृत्य विखत ।
कोष्टकात उद्ध
1. कवपञ्जिः कुत्र िसवत स्म ?
अ.गृहे । आ.कोटरे । इ.प्रकोष्ठे । ई. पिवत े ।
2. चटकस्य िाम वकम ?्
अ. वचत्रग्रीिः । आ. तीक्ष्णिंष्ट्रः। इ. कवपञ्जिः । ु :।
ई. सपिव
्
3. कवपञ्जिः वकमथवम अन्यं िेश ं गतः ?
अ. विहाराथवम ् । आ. िशविाथवम ् । इ. स्रािाथवम ् । ई. प्राियात्राथवम ।्
4. शीघ्रगः कः ?
अ. शशकः । आ. चटकः । इ. िािरः । ई. बकः ।
5. शश - कवपञ्जियोः वििािवििावयकः कः ?
अ. कुञ्जरः । आ. अरण्यमाजाविः । इ. शृगािः। ई. िायसः ।
6.”अहो! वकमद्य कवपञ्जिो िायातः” इवत िायसः वचन्तयवत। एतेि ज्ञायते यत।्
्
अ.िायसस्य कवपञ्जिस्य च िैरम आसीत।् आ. िायसस्य कवपञ्जिस्य च मैत्री आसीत।्
इ. िायसस्य कवपञ्जिस्य च किहः आसीत।् ई. िायसस्य कवपञ्जिस्य च मैत्री ि आसीत।्
्
7.वििािः वििाशाय इवत कथायाम एतत ्
पात्रम ्
िावि।
अ. शीघ्रगः । आ. कवपञ्जिः ।इ.तीक्ष्णिंष्ट्रः । ई.करटकः ।
् ििवत।
8.माजावरः धमोपिेश ं करोवत। तिा सः धमवस्य सारं संक्षपे ेि ििि एिं
ु िभ्यते ।
अ. परापकारेि पण्यं ु िभ्यते ।
आ. परोपकारेि पण्यं
इ. परोपकारेि पापं िभ्यते । ु िभ्यते ।
ई.पापेि पण्यं
9.माजाविः एतिथं धमोपिेशिं करोवत।
अ.मोक्षप्राप्त्यथवम ।् आ.ज्ञाििधविाथवम ।्
इ.शशकवपञ्जियोः उपकाराथवम ।् ई.शश-कवपञ्जिौ िञ्चवयतमु ् ।
Page 8
II. वद्वत्रैः िाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
्
1. िायसः सोद्वेग ं वकम अवचन्तयत ?्
2. शश-कवपञ्जियोः िासस्थािविषयकः किहः कः?
3.धमवस्य स्वरूपं संक्षपे ेि विखत।
4. वििािः वििाशाय इवत पाठस्य शीवषवकां समथवयत।
III.िशिाक् ैः संस्कृतभाषया कन्नडभाषया आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
1.माजावरस्य धमोपिेश ं सवििरं विखत।
2.माजावर: शशकवपञ्जिौ कथं व्यापाियवत ? इवत ििवयत।
IV. पाठिाम उविख्य,’कः कं प्रवत अिित’् इवत संस्कृतभाषया उत्तरं विखत।
1. मया द्रष्टव्योऽयं न्यायः ।
2. िि ु स्वभाितोऽस्माकं शत्रभू
ु तोऽयमवि ।
3. यो हीििािी स ते भक्ष्यः ।
4. अवहंस ैि धमवमागवः ।
5. तन्नाहं भक्षवयष्यावम ।
V.मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत।
1. के िावप ................ बद्धः ।
ु
2. परोपकारः पण्याय ................ परपीडिम ।्
ु ः परमाथं ................ ि जािवन्त ।
3. श्रते
4. ................. अहावि अवतक्रान्तावि ।
बहूवि, मूखावः, कोटरे , पाशेि, पापाय
्
1. िायसः सोद्वेग ं वकम अवचन्तयत ?्
2. शश-कवपञ्जियोः िासस्थािविषयकः किहः कः?
3.धमवस्य स्वरूपं संक्षपे ेि विखत।
4. वििािः वििाशाय इवत पाठस्य शीवषवकां समथवयत।
III.िशिाक् ैः संस्कृतभाषया कन्नडभाषया आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
1.माजावरस्य धमोपिेश ं सवििरं विखत।
2.माजावर: शशकवपञ्जिौ कथं व्यापाियवत ? इवत ििवयत।
IV. पाठिाम उविख्य,’कः कं प्रवत अिित’् इवत संस्कृतभाषया उत्तरं विखत।
1. मया द्रष्टव्योऽयं न्यायः ।
2. िि ु स्वभाितोऽस्माकं शत्रभू
ु तोऽयमवि ।
3. यो हीििािी स ते भक्ष्यः ।
4. अवहंस ैि धमवमागवः ।
5. तन्नाहं भक्षवयष्यावम ।
V.मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत।
1. के िावप ................ बद्धः ।
ु
2. परोपकारः पण्याय ................ परपीडिम ।्
ु ः परमाथं ................ ि जािवन्त ।
3. श्रते
4. ................. अहावि अवतक्रान्तावि ।
बहूवि, मूखावः, कोटरे , पाशेि, पापाय
Page 9
VI. संयोजयत ।
क ख
पञ्चतन्त्रम ् अरण्यमाजाविः
कवपञ्जिः ु
विष्णशमाव
धमवसग्रं हः शशकः
व ः
अवहंसापूिक कतवव्यः
तीक्ष्णिंष्ट्रः धमवः
चटकः
क ख
पञ्चतन्त्रम ् अरण्यमाजाविः
कवपञ्जिः ु
विष्णशमाव
धमवसग्रं हः शशकः
व ः
अवहंसापूिक कतवव्यः
तीक्ष्णिंष्ट्रः धमवः
चटकः
Page 10
4. सत्त्वपरीक्षा ।
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् त्य
कोष्टकात उद्धृ विखत ।
1.भीमसेिः कं स्वभ्राता इवत ििवत ?
अ. हिूमन्तम ।् आ. अङ्िम ।् इ. अजिम
वु ।् ु
ई. सग्रीिम ।्
ु
2. भीमसेिः के ि सह तल्यः?
अ. इन्द्रस्य तेजसा । आ. हिूमतः तेजसा । इ. िरुिस्य तेजसा । ई. सोमस्य तेजसा ।
ु जग्राह ?
3. भीमसेिः के ि पावििा पच्छं
अ. िवक्षिेि । आ. उत्तरेि । इ. िामेि । ई. पूिि
े ।
4. हिूमतः वपता कः?
अ. के सरी । आ. िीिः । ु
इ. िवधमखः। ु
ई. सग्रीिः।
5.जगिायःु कः?
अ. इन्द्रः । आ. अवनः । इ. िायःु । ई. यमः ।
6. मकराियः कः?
अ.आकाशः । आ. िायःु । इ. स्वगवः । ई. सागरः ।
ु
7.रामायिेऽवत विख्यातः शूरो िािरपङ्िः एषः अवि।
अ. हिूमाि ् । आ.िशरथः। इ. जिकमहाराजः । ु
ई.समन्त्रः ।
ु -----।
8.मया धन्यतरोिावि इवत भीमसेिःििवत। सः वकमथं तथा ििवत इत्यक्ते
्
ु आिीतिाि
अ. सः सौगवन्धकापष्पम ।् आ.सः िािरस्य विग्रहे शक्तः अभित ।्
इ. सः हिूमन्तं दृष्टिाि।् ई. सः बाहुबिेि िवप वतः आसीत ।्
् हिूमाि वचन्तयवत?
9.भीमसेिः के ि उन्मत्तः आसीत इवत ्
अ. बाहुबिेि । आ.धिमिेि । इ.अवधकारेि । ई.यौििमिेि ।
II.वद्वत्रैः िाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
1.भीमसेिः हिूमत: विषये वकं ििवत ?
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् त्य
कोष्टकात उद्धृ विखत ।
1.भीमसेिः कं स्वभ्राता इवत ििवत ?
अ. हिूमन्तम ।् आ. अङ्िम ।् इ. अजिम
वु ।् ु
ई. सग्रीिम ।्
ु
2. भीमसेिः के ि सह तल्यः?
अ. इन्द्रस्य तेजसा । आ. हिूमतः तेजसा । इ. िरुिस्य तेजसा । ई. सोमस्य तेजसा ।
ु जग्राह ?
3. भीमसेिः के ि पावििा पच्छं
अ. िवक्षिेि । आ. उत्तरेि । इ. िामेि । ई. पूिि
े ।
4. हिूमतः वपता कः?
अ. के सरी । आ. िीिः । ु
इ. िवधमखः। ु
ई. सग्रीिः।
5.जगिायःु कः?
अ. इन्द्रः । आ. अवनः । इ. िायःु । ई. यमः ।
6. मकराियः कः?
अ.आकाशः । आ. िायःु । इ. स्वगवः । ई. सागरः ।
ु
7.रामायिेऽवत विख्यातः शूरो िािरपङ्िः एषः अवि।
अ. हिूमाि ् । आ.िशरथः। इ. जिकमहाराजः । ु
ई.समन्त्रः ।
ु -----।
8.मया धन्यतरोिावि इवत भीमसेिःििवत। सः वकमथं तथा ििवत इत्यक्ते
्
ु आिीतिाि
अ. सः सौगवन्धकापष्पम ।् आ.सः िािरस्य विग्रहे शक्तः अभित ।्
इ. सः हिूमन्तं दृष्टिाि।् ई. सः बाहुबिेि िवप वतः आसीत ।्
् हिूमाि वचन्तयवत?
9.भीमसेिः के ि उन्मत्तः आसीत इवत ्
अ. बाहुबिेि । आ.धिमिेि । इ.अवधकारेि । ई.यौििमिेि ।
II.वद्वत्रैः िाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
1.भीमसेिः हिूमत: विषये वकं ििवत ?
Page 11
2.भीमसेिः आत्मािं कथं पवरचाययवत ?
3.भीमसेिः वकमथं हिूमत: क्षमां याचवत ?
्
4. हिूमाि स्वपवरचयं कथं करोवत ?
5.भीमसेिः वकमथं व्रीडाित-आििः जातः?
III. िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
ु ि भीमसेिस्य पात्रवचत्रिं कुरुत ।
1.सत्त्वपरीक्षा इवत पाठािसारे
्
2. हिूमाि भीमस्य ् स्विाक् ैः विशियत ।
सत्त्वपरीक्षां कथं कृ तिाि इवत
ु ि हिूमद्भीमयोः संिािमवधकृ त्य विखत ।
3. सत्त्वपरीक्षा इवत पाठािसारे
IV.मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत ।
ु
1. भ्राता मम ................ बवद्धसत्त्वबिावितः ।
ु ................ ति विग्रहे ।
2.बिे पराक्रमे यद्धे
3.प्रसीि कवपशार्दवि ................ क्षम्यतां मम ।
4. रूपमप्रवतमं िीर ! ................ विरीवक्षतमु ् ।
5.तद्रूपं िशवयामास यद्वै ................ ।
ु
तविच्छावम, सागरिङ्घिे, जग्राह , गिश्लाध्यो, शक्तोऽहं, दुरुक्तम ्
् िािं
V. पाठिाम उविख्य, श्लोकािाम अि ु कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा कुरुत।
ु
1. भ्राता मम गिश्लाघ्यो ु
बवद्धसत्त्वबिावितः ।
ु
रामायिेऽवतविख्यातः शूरो िािरपङ्िः ॥2॥
2.उवत्तष्ठ िेवह मे मागं पश्य िा मेऽद्य पौरुषम ।्
्
मच्छासिमकुिावि ं त्वां िा िेष्ये यमक्षयम ॥4॥
ु
3.उविक्षेप पििोभ्यावमन्द्राय ु
धवमिोवितम ।्
वु
िोद्धतमशकि ् भीमो िोभ्यावमवप महाबिः ॥8॥
3.भीमसेिः वकमथं हिूमत: क्षमां याचवत ?
्
4. हिूमाि स्वपवरचयं कथं करोवत ?
5.भीमसेिः वकमथं व्रीडाित-आििः जातः?
III. िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
ु ि भीमसेिस्य पात्रवचत्रिं कुरुत ।
1.सत्त्वपरीक्षा इवत पाठािसारे
्
2. हिूमाि भीमस्य ् स्विाक् ैः विशियत ।
सत्त्वपरीक्षां कथं कृ तिाि इवत
ु ि हिूमद्भीमयोः संिािमवधकृ त्य विखत ।
3. सत्त्वपरीक्षा इवत पाठािसारे
IV.मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत ।
ु
1. भ्राता मम ................ बवद्धसत्त्वबिावितः ।
ु ................ ति विग्रहे ।
2.बिे पराक्रमे यद्धे
3.प्रसीि कवपशार्दवि ................ क्षम्यतां मम ।
4. रूपमप्रवतमं िीर ! ................ विरीवक्षतमु ् ।
5.तद्रूपं िशवयामास यद्वै ................ ।
ु
तविच्छावम, सागरिङ्घिे, जग्राह , गिश्लाध्यो, शक्तोऽहं, दुरुक्तम ्
् िािं
V. पाठिाम उविख्य, श्लोकािाम अि ु कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा कुरुत।
ु
1. भ्राता मम गिश्लाघ्यो ु
बवद्धसत्त्वबिावितः ।
ु
रामायिेऽवतविख्यातः शूरो िािरपङ्िः ॥2॥
2.उवत्तष्ठ िेवह मे मागं पश्य िा मेऽद्य पौरुषम ।्
्
मच्छासिमकुिावि ं त्वां िा िेष्ये यमक्षयम ॥4॥
ु
3.उविक्षेप पििोभ्यावमन्द्राय ु
धवमिोवितम ।्
वु
िोद्धतमशकि ् भीमो िोभ्यावमवप महाबिः ॥8॥
Page 12
ु जगिायषा
4. अहं के सवरिः क्षेत्र े िायिा ु ।
जातः कमिपत्राक्ष हिूमन्नाम िािरः ॥13॥
्
5. यत्त्वेतिासीत प्लितः सागरं मकराियम ।्
्
रुपमप्रवतमं िीर ! तविच्छावम विरीवक्षतमु ॥16॥
ु पिः।
6. विवसविये तिा भीमो जहृषे च पिः ु
्
तमकव वमि तेजोवभः सौििववमि पिवतम ॥18॥
VI. संयोजयत ।
क ख
कौन्तेयः सागरः
ु
िािरपङ्िः भीमसेिः
जगिायःु पापरवहतः
मकराियः कवपश्रेष्ठः
अिघः िायःु
आकाशः
4. अहं के सवरिः क्षेत्र े िायिा ु ।
जातः कमिपत्राक्ष हिूमन्नाम िािरः ॥13॥
्
5. यत्त्वेतिासीत प्लितः सागरं मकराियम ।्
्
रुपमप्रवतमं िीर ! तविच्छावम विरीवक्षतमु ॥16॥
ु पिः।
6. विवसविये तिा भीमो जहृषे च पिः ु
्
तमकव वमि तेजोवभः सौििववमि पिवतम ॥18॥
VI. संयोजयत ।
क ख
कौन्तेयः सागरः
ु
िािरपङ्िः भीमसेिः
जगिायःु पापरवहतः
मकराियः कवपश्रेष्ठः
अिघः िायःु
आकाशः
Page 13
5. महवषविचिपाििम ।्
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् ृत्य विखत ।
कोष्टकात उद्ध
1. िशरथः कस्य सपयां करोवत ?
अ. िवसष्ठस्य । आ.विश्वावमत्रस्य । इ.भरद्वाजस्य । ई.अगस्त्यस्य ।
2. शरासिवमत्रः कः?
अ.रामः । वु ।
आ.अजिः इ.िक्ष्मिः । ई.िशरथः।
3. सकेु तःु कः ?
अ. गन्धिवः । आ.वकन्नरः । इ.यक्षः । ई. वसद्धः।
4. िृद्धश्रिाः कः?
अ. इन्द्रः। आ.चन्द्रः। इ. सेिकः । ई. विश्वावमत्रः ।
्
5. मारीचः कस्य शापात कौिपताम ्
अिाप ?
अ. विश्वावमत्रस्य । आ. िवसष्ठस्य । इ.व्यासस्य । ई.कुम्भसम्भिस्य ।
ु
6. परुषावििी का ?
अ.ताटका । आ.शूप विखा । इ. वत्रजटा । ई.वत्रवजह्वा ।
ु का ?
7. विरोचिस्य पत्री
अ.िैष्णिी । आ. विभािरी । इ.मायावििी । ई.मन्थरा ।
ु
8.एताभ्यां द्वाभ्यां विद्याभ्यां बििृवद्धः क्षवत्पपासाभािः शत्ररः बिस्य ह्रासःइत्याविकं भिवत ।
ु अशद्धा
अ.सत्त्वा अवतसत्त्वा च । आ.बिा अवतबिा च। इ.वस्थरा अवस्थरा च। ई.शद्धा ु च।
9.ताटकायाः ििवि े ‘ यमवकं कराः मागे क्रीडवन्त स्म ‘ इवत िाक्स्य आशयः --------- ।
अ.ते यमस्य आज्ञां ि पाियवन्त स्म। आ.भूिोके कस्यावप मरिं ि भिवत स्म।
इ.ताटका एि सिेषां प्रािाि ् हरवत स्म। ् अतीि आसवक्तः।
ई.तेषां क्रीडायाम एि
10. ताटका स्वप्रािाि ् रामबािस्य िीरपािम अकल्पयत
् ् क्ते
इत्य ु ---------- ।
अ.ताटका रामबािेि ि मावरता । ् वतिती ।
आ.ताटका रामबािाय जिम अवप
इ. ताटका रामबािेि मावरता । ई.ताटका िीरपािं कृ तिती ।
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् ृत्य विखत ।
कोष्टकात उद्ध
1. िशरथः कस्य सपयां करोवत ?
अ. िवसष्ठस्य । आ.विश्वावमत्रस्य । इ.भरद्वाजस्य । ई.अगस्त्यस्य ।
2. शरासिवमत्रः कः?
अ.रामः । वु ।
आ.अजिः इ.िक्ष्मिः । ई.िशरथः।
3. सकेु तःु कः ?
अ. गन्धिवः । आ.वकन्नरः । इ.यक्षः । ई. वसद्धः।
4. िृद्धश्रिाः कः?
अ. इन्द्रः। आ.चन्द्रः। इ. सेिकः । ई. विश्वावमत्रः ।
्
5. मारीचः कस्य शापात कौिपताम ्
अिाप ?
अ. विश्वावमत्रस्य । आ. िवसष्ठस्य । इ.व्यासस्य । ई.कुम्भसम्भिस्य ।
ु
6. परुषावििी का ?
अ.ताटका । आ.शूप विखा । इ. वत्रजटा । ई.वत्रवजह्वा ।
ु का ?
7. विरोचिस्य पत्री
अ.िैष्णिी । आ. विभािरी । इ.मायावििी । ई.मन्थरा ।
ु
8.एताभ्यां द्वाभ्यां विद्याभ्यां बििृवद्धः क्षवत्पपासाभािः शत्ररः बिस्य ह्रासःइत्याविकं भिवत ।
ु अशद्धा
अ.सत्त्वा अवतसत्त्वा च । आ.बिा अवतबिा च। इ.वस्थरा अवस्थरा च। ई.शद्धा ु च।
9.ताटकायाः ििवि े ‘ यमवकं कराः मागे क्रीडवन्त स्म ‘ इवत िाक्स्य आशयः --------- ।
अ.ते यमस्य आज्ञां ि पाियवन्त स्म। आ.भूिोके कस्यावप मरिं ि भिवत स्म।
इ.ताटका एि सिेषां प्रािाि ् हरवत स्म। ् अतीि आसवक्तः।
ई.तेषां क्रीडायाम एि
10. ताटका स्वप्रािाि ् रामबािस्य िीरपािम अकल्पयत
् ् क्ते
इत्य ु ---------- ।
अ.ताटका रामबािेि ि मावरता । ् वतिती ।
आ.ताटका रामबािाय जिम अवप
इ. ताटका रामबािेि मावरता । ई.ताटका िीरपािं कृ तिती ।
Page 14
II. िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
1. विश्वावमत्रः िशरथस्य आस्थािम ् आगत्य वकं वििेियवत? तिा िशरथः कीदृशं वििवय ं स्वीकरोवत?
2. ताटकासहांरसमये श्रीरामस्य विवचवकत्सा का? तां विश्वावमत्रः कथं वििारयामास ?
ु
3. सन्दिधू ृ ान्तं (ताटकािृत्तान्तं) पाठाधारेि विशिीकुरुत ।
ित्त
III.पाठिाम उविख्य,’कः कं प्रवत अिित ’् इवत संस्कृतभाषया उत्तरं विखत।
ु
1. कृ तािभृथो भवितमवभिषावम ।
2. वियावत ु रामः सह िक्ष्मिेि ।
3. बिेि तपसा िब्धे बिेत्यवतबिेवत च ।
4. मारीचिीचं जियाम्बभूि ।
5. व्यापाििीया त्वयेवत ।
IV.मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत।
1. तत्र सत्रं पवरत्रात ं ु .............. महामविः
ु ।
2. िशरथः .............. कुवशकसतमिोरथमे
ु ि पूरयामास ।
ु श्रतिृ
3.आश्रतः ु त्तिे तेि ............ ।
्
4.स्वप्रािाि ............ िीरपािमकल्पयत ।्
ु
रामबािस्य, विश्वावमत्रो , सतप्रिािेि ु
, यातधािः, ु
सन्दवप्रयािधः
1. विश्वावमत्रः िशरथस्य आस्थािम ् आगत्य वकं वििेियवत? तिा िशरथः कीदृशं वििवय ं स्वीकरोवत?
2. ताटकासहांरसमये श्रीरामस्य विवचवकत्सा का? तां विश्वावमत्रः कथं वििारयामास ?
ु
3. सन्दिधू ृ ान्तं (ताटकािृत्तान्तं) पाठाधारेि विशिीकुरुत ।
ित्त
III.पाठिाम उविख्य,’कः कं प्रवत अिित ’् इवत संस्कृतभाषया उत्तरं विखत।
ु
1. कृ तािभृथो भवितमवभिषावम ।
2. वियावत ु रामः सह िक्ष्मिेि ।
3. बिेि तपसा िब्धे बिेत्यवतबिेवत च ।
4. मारीचिीचं जियाम्बभूि ।
5. व्यापाििीया त्वयेवत ।
IV.मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत।
1. तत्र सत्रं पवरत्रात ं ु .............. महामविः
ु ।
2. िशरथः .............. कुवशकसतमिोरथमे
ु ि पूरयामास ।
ु श्रतिृ
3.आश्रतः ु त्तिे तेि ............ ।
्
4.स्वप्रािाि ............ िीरपािमकल्पयत ।्
ु
रामबािस्य, विश्वावमत्रो , सतप्रिािेि ु
, यातधािः, ु
सन्दवप्रयािधः
Page 15
V. संयोजयत ।
क ख
अवतबिा कुम्भसम्भिः
श्रीरामः विद्या
विश्वावमत्रः काकुत्स्थः
अगस्त्यः गावधिन्दिः
ु
सन्दः
क ख
अवतबिा कुम्भसम्भिः
श्रीरामः विद्या
विश्वावमत्रः काकुत्स्थः
अगस्त्यः गावधिन्दिः
ु
सन्दः
Page 16
6. कन्येय ं कुिजीवितम ।्
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् त्य
कोष्टकात उद्धृ विखत ।
ु का ?
1. पिवतराजस्य पत्री
अ. पािवती । आ. भागीरथी । इ.धवरत्री । ु ।
ई.िेिपत्री
2 . मेिा कस्य पत्नी ?
अ. िेिराजस्य । ु
आ. समद्रराजस्य । इ. पिवतराजस्य । ई.यक्षराजस्य ।
3. उिाहरिििषु ु अग्रण्यः कः ?
अ.अगस्त्यः । आ. अवङ्रस: । इ.िवसष्ठः। ई.भारद्वाजः ।
ु पािवती वकं गियामास ?
4. अधोमखी
अ. िीिाचूतपत्रावि । आ.िीिाशोकपत्रावि । इ.िीिामविकापत्रावि । ई.िीिाकमिपत्रावि ।
5. जगतः वपता कः ?
अ. इन्द्रः । आ. ईशः । इ.िरुिः । ई. सोमः ।
6.” कन्येय ं कुिजीवितम ् “ इवत पाठािसारे ्
ु ि एतत कथिं समीचीिं ितवते।
अ.उमा िरः , वहमाियः यावचतारः,सप्तषवयः िाता,शम्भःु िधूः।
आ. उमा िाता,वहमाियः िधूः,सप्तषवयः िरः,शम्भःु यावचतारः।
इ.उमा िधूः,वहमाियः िाता,सप्तषवयः यावचतारः,शम्भःु िरः।
ई.उमा यावचतारः,वहमाियः िरः,सप्तषवयः िधूः,शम्भःु िाता।
ु पािवती िीिाकमिपत्रावि गियामास ।अत्र पािवत्याः अयं भािः सूवचतः अवि।
7.अधोमखी
अ. िज्जा । आ.कोपः । इ.दुःखम ् । ई.्िाविः ।
8. ’ प्रायेि गृवहिीिेत्राः कन्याथेष ु कुटुवम्बिः ‘ इवत िाक्स्य आशयः ितवते।
अ.गृहस्थाः पत्न्ाः अवभप्रायं स्वीकुिवव न्त । आ.पत्न्ः िेत्राभ्यां गृहस्थािां वियन्त्रिं कुिवव न्त ।
इ. गृहस्थाः पत्न्ाः अवभप्रायं ि ैि स्वीकुिवव न्त । ई.पत्न्ः गृहस्थािां िाक्ं ि शृण्िवन्त ।
II. वद्वत्रैः िाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
ु
1. मियः ्
वकमथं वहमितः समीपम आगताः ?
्
2. वहमिाि ऋषीिाम ्
आगमिे ्
वकम उक्तिाि ्?
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् त्य
कोष्टकात उद्धृ विखत ।
ु का ?
1. पिवतराजस्य पत्री
अ. पािवती । आ. भागीरथी । इ.धवरत्री । ु ।
ई.िेिपत्री
2 . मेिा कस्य पत्नी ?
अ. िेिराजस्य । ु
आ. समद्रराजस्य । इ. पिवतराजस्य । ई.यक्षराजस्य ।
3. उिाहरिििषु ु अग्रण्यः कः ?
अ.अगस्त्यः । आ. अवङ्रस: । इ.िवसष्ठः। ई.भारद्वाजः ।
ु पािवती वकं गियामास ?
4. अधोमखी
अ. िीिाचूतपत्रावि । आ.िीिाशोकपत्रावि । इ.िीिामविकापत्रावि । ई.िीिाकमिपत्रावि ।
5. जगतः वपता कः ?
अ. इन्द्रः । आ. ईशः । इ.िरुिः । ई. सोमः ।
6.” कन्येय ं कुिजीवितम ् “ इवत पाठािसारे ्
ु ि एतत कथिं समीचीिं ितवते।
अ.उमा िरः , वहमाियः यावचतारः,सप्तषवयः िाता,शम्भःु िधूः।
आ. उमा िाता,वहमाियः िधूः,सप्तषवयः िरः,शम्भःु यावचतारः।
इ.उमा िधूः,वहमाियः िाता,सप्तषवयः यावचतारः,शम्भःु िरः।
ई.उमा यावचतारः,वहमाियः िरः,सप्तषवयः िधूः,शम्भःु िाता।
ु पािवती िीिाकमिपत्रावि गियामास ।अत्र पािवत्याः अयं भािः सूवचतः अवि।
7.अधोमखी
अ. िज्जा । आ.कोपः । इ.दुःखम ् । ई.्िाविः ।
8. ’ प्रायेि गृवहिीिेत्राः कन्याथेष ु कुटुवम्बिः ‘ इवत िाक्स्य आशयः ितवते।
अ.गृहस्थाः पत्न्ाः अवभप्रायं स्वीकुिवव न्त । आ.पत्न्ः िेत्राभ्यां गृहस्थािां वियन्त्रिं कुिवव न्त ।
इ. गृहस्थाः पत्न्ाः अवभप्रायं ि ैि स्वीकुिवव न्त । ई.पत्न्ः गृहस्थािां िाक्ं ि शृण्िवन्त ।
II. वद्वत्रैः िाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
ु
1. मियः ्
वकमथं वहमितः समीपम आगताः ?
्
2. वहमिाि ऋषीिाम ्
आगमिे ्
वकम उक्तिाि ्?
Page 17
ु पािवती कीदृशप्रवतवक्रयां ित्तिती?
3.िेिषेः िचिं श्रत्वा
ु
4.पत्र्ाः वििाहविषये पिवतराजस्य वििवय: क: ?
III.िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
1. ् पद्यभागस्य सारांश ं विखत।
कन्येय ं कुिजीवितम इवत
2. ्
वशिपािवत्योःवििाहविषये अवङ्रस: वहमिन्तं वकम अिोचत ?्
् िािं
IV. पाठिाम उविख्य,श्लोकािाम अि ु कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा कुरुत ।
1. तत्र िेत्रासिासीिाि कृ् तासिपवरग्रहः ।
ु श्वरािाचं प्राञ्जविभूधरे
इत्यिाचे व श्वरः ॥1॥
2.एते ियममी िाराः कन्येय ं कुिजीवितम ।्
ब्रूत येिात्र िः कायवमिास्था बाह्यििषु ु ॥4॥
3. यािन्त्येतावि भूतावि स्थािरावि चरावि च ।
मातरं कल्पयन्त्वेिामीशो वह जगतः वपता ॥9॥
ु
4. एिं िाविवि िेिषौ पाश्वे वपतरधोम ु ।
खी
िीिाकमिपत्रावि गियामास पािवती ॥12॥
ु विमृश्य सः ।
5. इिमत्रोत्तरं न्याय्यवमवत बद्ध्या
्
ु ॥14॥
आििे िचसामन्ते मङ्िािङ्कृतां सताम
V. मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत।
ु श्वरािाचं प्राञ्जविः ............................ ।
1. इत्यिाचे
2. अशोच्या वह वपतःु कन्या ............................ प्रवतपाविता ।
3. िीिा ............................ गियामास पािवती ।
4. प्रायेि ............................ कन्याथेष ु कुटुवम्बिः ।
ु
5. अवथविो मियः प्राप्तं ............................ फिं मया ।
गृहमेवध, गृवहिीिेत्राः, कमिपत्रावि, सद्भतः,वु भूधरेश्वरः , िाराः
3.िेिषेः िचिं श्रत्वा
ु
4.पत्र्ाः वििाहविषये पिवतराजस्य वििवय: क: ?
III.िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
1. ् पद्यभागस्य सारांश ं विखत।
कन्येय ं कुिजीवितम इवत
2. ्
वशिपािवत्योःवििाहविषये अवङ्रस: वहमिन्तं वकम अिोचत ?्
् िािं
IV. पाठिाम उविख्य,श्लोकािाम अि ु कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा कुरुत ।
1. तत्र िेत्रासिासीिाि कृ् तासिपवरग्रहः ।
ु श्वरािाचं प्राञ्जविभूधरे
इत्यिाचे व श्वरः ॥1॥
2.एते ियममी िाराः कन्येय ं कुिजीवितम ।्
ब्रूत येिात्र िः कायवमिास्था बाह्यििषु ु ॥4॥
3. यािन्त्येतावि भूतावि स्थािरावि चरावि च ।
मातरं कल्पयन्त्वेिामीशो वह जगतः वपता ॥9॥
ु
4. एिं िाविवि िेिषौ पाश्वे वपतरधोम ु ।
खी
िीिाकमिपत्रावि गियामास पािवती ॥12॥
ु विमृश्य सः ।
5. इिमत्रोत्तरं न्याय्यवमवत बद्ध्या
्
ु ॥14॥
आििे िचसामन्ते मङ्िािङ्कृतां सताम
V. मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत।
ु श्वरािाचं प्राञ्जविः ............................ ।
1. इत्यिाचे
2. अशोच्या वह वपतःु कन्या ............................ प्रवतपाविता ।
3. िीिा ............................ गियामास पािवती ।
4. प्रायेि ............................ कन्याथेष ु कुटुवम्बिः ।
ु
5. अवथविो मियः प्राप्तं ............................ फिं मया ।
गृहमेवध, गृवहिीिेत्राः, कमिपत्रावि, सद्भतः,वु भूधरेश्वरः , िाराः
Page 18
VI संयोजयत ।
क ख
शम्भःु महवषवः
ु
कविकुिगरुः पिवतराजः
कुमारसम्भिम ् कावििासः
अवङ्रसः महाकाव्यम ्
मेिा उमा
स्थािरावि
क ख
शम्भःु महवषवः
ु
कविकुिगरुः पिवतराजः
कुमारसम्भिम ् कावििासः
अवङ्रसः महाकाव्यम ्
मेिा उमा
स्थािरावि
Page 19
7. ज्यौवतवषकस्य वििम ।्
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् ृत्य विखत ।
कोष्टकात उद्ध
्
1. ज्यौवतवषकः कुत्र उपविश्य ग्राहकाि प्रतीक्षते ?
अ. आम्रिृक्षस्य छायायाम ।् आ.िटिृक्षस्य छायायाम ।्
इ.विम्बिृक्षस्य छायायाम ।् ई.िावरके ििृक्षस्य छायायाम ।्
् े त ं ु कः जिाि प्रबोधयवत
2. चिकाि क्र ् ?
अ.िज्रिविक ् । आ.चिकिविक ् । इ. शाकिविक ् । ु
ई. सििविविक ्।
ु
3. जिाः कस्य िचि ैः तष्यवन्त ?
अ. ज्यौवतवषकस्य । आ. पवथकस्य । इ.िेखकस्य । ई. प्रेक्षकस्य ।
4. ज्यौवतवषकः ग्रामं पवरत्यज्य कुत्र आगतिाि ?्
अ.महापत्तिम ।् आ.चेन्नपत्तिम ।् इ. वपवरयापत्तिम ।् ु
ई. िघपत्तिम ।्
5. पवथकस्य िामधेय ं वकम ?्
ु
अ.गरुिायकः । आ. िण्डिायकः । इ. शूरिायकः । ई. िीरिायकः ।
6. ज्यौवतवषकः कुत्र शयिमकरोत ?्
अ. िेिािये । आ. िैद्यािये । इ.मागे । ई. कटे ।
ु पश्यवत।
7. यिा पान्थः धूमिवतवकां प्रज्वाियवत तिा ज्यौवतवषकः तस्य मखं
्
तिा ज्यौवतवषकस्य भयम अभित ।् तस्य कारिम ----------
्
अ.पवथकः एकः चोरः इवत वचन्तयवत ।
्
ु क्रूरम आसीत
आ. पवथकस्य मखं ।्
्
इ. पवथकः एकः आरक्षकः स्यात इवत।
ु
ई.सः आत्मिा मावरतः गरुिायकः एि आसीत।्
8. ज्यौवतवषकः पवथकं प्रवत “अद्य रात्रािेि ग्रामं गच्छत।ु पिः ्
ु एतत िगरम ्
आगच्छवत चेत ्
ु -
प्रािसङ्कटं भिवत” इवत ििवत। सः वकमथं तथा ििवत इत्यक्ते
ु आगच्छवत चेत ् तस्य मवतभ्रमिं भिवत।
अ.सः पिः
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् ृत्य विखत ।
कोष्टकात उद्ध
्
1. ज्यौवतवषकः कुत्र उपविश्य ग्राहकाि प्रतीक्षते ?
अ. आम्रिृक्षस्य छायायाम ।् आ.िटिृक्षस्य छायायाम ।्
इ.विम्बिृक्षस्य छायायाम ।् ई.िावरके ििृक्षस्य छायायाम ।्
् े त ं ु कः जिाि प्रबोधयवत
2. चिकाि क्र ् ?
अ.िज्रिविक ् । आ.चिकिविक ् । इ. शाकिविक ् । ु
ई. सििविविक ्।
ु
3. जिाः कस्य िचि ैः तष्यवन्त ?
अ. ज्यौवतवषकस्य । आ. पवथकस्य । इ.िेखकस्य । ई. प्रेक्षकस्य ।
4. ज्यौवतवषकः ग्रामं पवरत्यज्य कुत्र आगतिाि ?्
अ.महापत्तिम ।् आ.चेन्नपत्तिम ।् इ. वपवरयापत्तिम ।् ु
ई. िघपत्तिम ।्
5. पवथकस्य िामधेय ं वकम ?्
ु
अ.गरुिायकः । आ. िण्डिायकः । इ. शूरिायकः । ई. िीरिायकः ।
6. ज्यौवतवषकः कुत्र शयिमकरोत ?्
अ. िेिािये । आ. िैद्यािये । इ.मागे । ई. कटे ।
ु पश्यवत।
7. यिा पान्थः धूमिवतवकां प्रज्वाियवत तिा ज्यौवतवषकः तस्य मखं
्
तिा ज्यौवतवषकस्य भयम अभित ।् तस्य कारिम ----------
्
अ.पवथकः एकः चोरः इवत वचन्तयवत ।
्
ु क्रूरम आसीत
आ. पवथकस्य मखं ।्
्
इ. पवथकः एकः आरक्षकः स्यात इवत।
ु
ई.सः आत्मिा मावरतः गरुिायकः एि आसीत।्
8. ज्यौवतवषकः पवथकं प्रवत “अद्य रात्रािेि ग्रामं गच्छत।ु पिः ्
ु एतत िगरम ्
आगच्छवत चेत ्
ु -
प्रािसङ्कटं भिवत” इवत ििवत। सः वकमथं तथा ििवत इत्यक्ते
ु आगच्छवत चेत ् तस्य मवतभ्रमिं भिवत।
अ.सः पिः
Page 20
ु आगच्छवत चेत ् ज्योवतवषकस्य रहस्यं जािावत ।
आ.सः पिः
ु आगच्छवत चेत ् तस्य अिारो्यं भिवत।।
इ.सः पिः
ई.सः पिः ्
ु आगच्छवत चेत तस्य धििाशः भिवत।
ु
9.कू पे पावततं गरुिायकं दृष्ट्वा एषः अरक्षत ।्
अ. चिकिविक ् । आ.ज्यौवतवषकः । इ.ज्यौवतवषकस्य पत्नी । ई.वपपावसतः पवथकः।
II.िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
ु ि विखत ।
व ीिििृत्तान्तं पाठािसारे
1. ज्यौवतवषकस्य पूिज
्
2. समयप्रज्ञाम उपय ु ज्यौवतवषकः गरुिायकं
ज्य ु कथं िञ्चयवत इवत वििृितु ।
ु
3. ज्यौवतवषक-गरुिायकयोः मध्ये संिािः कथं प्रिृत्तः इवत वििृितु ।
् संस्कृतभाषया उत्तरं विखत।
III. पाठिाम उविख्य,’कः कं प्रवत अिित’इवत
1. भितः भा्यरेखा............ ।
2. मां साग्रहं आहूतिाि ् त्वम ।्
्
3.पूिं भितः प्रािसङ्कटम आपवततम ्
आसीत ।्
4. मम िाम कथं जािावस ?
5.इिािीं त ु विद्रासमयः ।
IV.संयोजयत ।
क ख
ु
गरुिायकः अवििाशििवः
वत्रयामा िटिृक्षः
ज्यौवतवषकः भजविावनः
चिकिविक ् रावत्रः
विपविमागवः कपिावः
पवथकः
आ.सः पिः
ु आगच्छवत चेत ् तस्य अिारो्यं भिवत।।
इ.सः पिः
ई.सः पिः ्
ु आगच्छवत चेत तस्य धििाशः भिवत।
ु
9.कू पे पावततं गरुिायकं दृष्ट्वा एषः अरक्षत ।्
अ. चिकिविक ् । आ.ज्यौवतवषकः । इ.ज्यौवतवषकस्य पत्नी । ई.वपपावसतः पवथकः।
II.िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
ु ि विखत ।
व ीिििृत्तान्तं पाठािसारे
1. ज्यौवतवषकस्य पूिज
्
2. समयप्रज्ञाम उपय ु ज्यौवतवषकः गरुिायकं
ज्य ु कथं िञ्चयवत इवत वििृितु ।
ु
3. ज्यौवतवषक-गरुिायकयोः मध्ये संिािः कथं प्रिृत्तः इवत वििृितु ।
् संस्कृतभाषया उत्तरं विखत।
III. पाठिाम उविख्य,’कः कं प्रवत अिित’इवत
1. भितः भा्यरेखा............ ।
2. मां साग्रहं आहूतिाि ् त्वम ।्
्
3.पूिं भितः प्रािसङ्कटम आपवततम ्
आसीत ।्
4. मम िाम कथं जािावस ?
5.इिािीं त ु विद्रासमयः ।
IV.संयोजयत ।
क ख
ु
गरुिायकः अवििाशििवः
वत्रयामा िटिृक्षः
ज्यौवतवषकः भजविावनः
चिकिविक ् रावत्रः
विपविमागवः कपिावः
पवथकः
Page 21
ु शरिागतोऽवस्म।
8. सान्तःपरः
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् ृत्य विखत ।
कोष्टकात उद्ध
्
1. गोपकन्यकाः िामोिरं िारवयत ं ु कम आकारयवन्त ?
अ.िन्दगोपम ।् आ.िृद्धगोपािकम ।् इ.सङ्कषविम ।् ई.कावियम ।्
ु
2. कः यमिाहृिं प्रविष्टः?
अ.िामोिरः। ु ः।
आ.सपिव इ.बिरामः । ई.अक्रूरः ।
्
3. िृद्धगोपािकः वकम आरुह्य ु
यमिाह्रिं पश्यवत ?
अ.पिवतम ् । आ.कुम्भपिाशम ।् इ. प्रासािम ।् ई.रथम ।्
ु प्रविशवत ?
4. कस्य भयेि कावियः यमिां
अ.कृ ष्णस्य । आ.बिरामस्य । इ.व्याघ्रस्य । ई.गरुडस्य ।
ु ः कः ?
5. सपिव
अ.काकः । आ.गरुडः। इ.चटकः । ई.पन्नगः ।
6. सिवप्रजावभः वकं कतवव्यः इवत िामोिरः कावियं ििवत ?
अ.अप्रमािः । आ.असन्तोषः । इ.अविियः । ई.अिाचारः ।
्
7. िामोिरः कावियस्य फिायाम एतत ्
करोवत ।
अ.भरतिाट्यम ।् आ.हिीसकम ।् इ.ताण्डििृत्यम ।् ई.यक्षिृत्यम ।्
ु "् इवत िाक्े िृद्धगोपािकः िामोिरस्य विषये इमं भािं प्रकटयवत ।
8 “मा खलु साहसं कृ त्वा प्रिेष्टम
अ.प्रीवतः । आ.क्रोधः । इ. मात्सयवम ।् ई.असूया ।
9. "हन्त ! िवशवत ं ते िीयवम"् इवत िामोिरिचिस्य तात्पयवम इिम
् ्
अवि ।
्
अ.कृ ष्णः वकवञ्चत ि्धः। ू तव या ि्धः। इ.कृ ष्णः वकवञ्चिवप ि ि्धः। ई.कावियः ि्धः।
आ.कृ ष्णः संपि
् ा कावियाय वकं कवरष्यवत?
10.कृ ष्णः कावियस्य वशरवस स्वपािवचह्नं करोवत,गरुडः एतत दृष्ट्व
अ.भयं प्रिास्यवत । आ.अभयं प्रिास्यवत । इ.िरं प्रिास्यवत। ई.शापं प्रिास्यवत ।
II.िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
ु ि कुरुत ।
1. िामोिरस्य पात्रवचत्रिं पाठािसारे
ु
2. यमिाह्रिस्य गाम्भीयं तथा िैवशष्ट्यं वििृितु ।
8. सान्तःपरः
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् ृत्य विखत ।
कोष्टकात उद्ध
्
1. गोपकन्यकाः िामोिरं िारवयत ं ु कम आकारयवन्त ?
अ.िन्दगोपम ।् आ.िृद्धगोपािकम ।् इ.सङ्कषविम ।् ई.कावियम ।्
ु
2. कः यमिाहृिं प्रविष्टः?
अ.िामोिरः। ु ः।
आ.सपिव इ.बिरामः । ई.अक्रूरः ।
्
3. िृद्धगोपािकः वकम आरुह्य ु
यमिाह्रिं पश्यवत ?
अ.पिवतम ् । आ.कुम्भपिाशम ।् इ. प्रासािम ।् ई.रथम ।्
ु प्रविशवत ?
4. कस्य भयेि कावियः यमिां
अ.कृ ष्णस्य । आ.बिरामस्य । इ.व्याघ्रस्य । ई.गरुडस्य ।
ु ः कः ?
5. सपिव
अ.काकः । आ.गरुडः। इ.चटकः । ई.पन्नगः ।
6. सिवप्रजावभः वकं कतवव्यः इवत िामोिरः कावियं ििवत ?
अ.अप्रमािः । आ.असन्तोषः । इ.अविियः । ई.अिाचारः ।
्
7. िामोिरः कावियस्य फिायाम एतत ्
करोवत ।
अ.भरतिाट्यम ।् आ.हिीसकम ।् इ.ताण्डििृत्यम ।् ई.यक्षिृत्यम ।्
ु "् इवत िाक्े िृद्धगोपािकः िामोिरस्य विषये इमं भािं प्रकटयवत ।
8 “मा खलु साहसं कृ त्वा प्रिेष्टम
अ.प्रीवतः । आ.क्रोधः । इ. मात्सयवम ।् ई.असूया ।
9. "हन्त ! िवशवत ं ते िीयवम"् इवत िामोिरिचिस्य तात्पयवम इिम
् ्
अवि ।
्
अ.कृ ष्णः वकवञ्चत ि्धः। ू तव या ि्धः। इ.कृ ष्णः वकवञ्चिवप ि ि्धः। ई.कावियः ि्धः।
आ.कृ ष्णः संपि
् ा कावियाय वकं कवरष्यवत?
10.कृ ष्णः कावियस्य वशरवस स्वपािवचह्नं करोवत,गरुडः एतत दृष्ट्व
अ.भयं प्रिास्यवत । आ.अभयं प्रिास्यवत । इ.िरं प्रिास्यवत। ई.शापं प्रिास्यवत ।
II.िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
ु ि कुरुत ।
1. िामोिरस्य पात्रवचत्रिं पाठािसारे
ु
2. यमिाह्रिस्य गाम्भीयं तथा िैवशष्ट्यं वििृितु ।
Page 22
ु ि कावियस्य वचत्रिं कुरुत ।
3. पाठािसारे
III. पाठिाम उविख्य,’कः कं प्रवत अिित’् इवत संस्कृतभाषया उत्तरं विखत।
1. िागं मे िशं करोवम ।
ु
2. िवशवतोऽिरागः ।
3. अहो ! वबभेवम भतवः वबभेवम ।
ु ।्
4. मा खलु साहसं कृ त्वा प्रिेष्टम
5. वचवह्नतं ति मूध ववि ।
IV.मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत।
1. ................ सिवितं रुवचरं िहवत ।
2. मेघ े वस्थतः ................ इिािभावत ।
ु ................ ।
3. एष प्रसह्य सहसा भवि
4. अभयं ते ................ ।
शक्र, हिीसकम ,् कावियः , प्रिास्यवत, विवक्षपावम
V.संयोजयत ।
क ख
कावियः बिरामः
िामोिरः े ः
िेिन्द्र
सङ्कषविः कृ ष्णः
आखण्डिः ु
िीिभजङ्मः
पिवतः
3. पाठािसारे
III. पाठिाम उविख्य,’कः कं प्रवत अिित’् इवत संस्कृतभाषया उत्तरं विखत।
1. िागं मे िशं करोवम ।
ु
2. िवशवतोऽिरागः ।
3. अहो ! वबभेवम भतवः वबभेवम ।
ु ।्
4. मा खलु साहसं कृ त्वा प्रिेष्टम
5. वचवह्नतं ति मूध ववि ।
IV.मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत।
1. ................ सिवितं रुवचरं िहवत ।
2. मेघ े वस्थतः ................ इिािभावत ।
ु ................ ।
3. एष प्रसह्य सहसा भवि
4. अभयं ते ................ ।
शक्र, हिीसकम ,् कावियः , प्रिास्यवत, विवक्षपावम
V.संयोजयत ।
क ख
कावियः बिरामः
िामोिरः े ः
िेिन्द्र
सङ्कषविः कृ ष्णः
आखण्डिः ु
िीिभजङ्मः
पिवतः
Page 23
9. सूवक्तकुसमावि
ु ।
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् ृत्य विखत ।
कोष्टकात उद्ध
् त ?्
1. अिब्धं कथम ईहे
अ.धमेि । आ.द्वेष ेि । इ. क्रोधेि । ई.भयेि ।
2. के षां मि: विश्चिम ?्
अ.मूखाविाम ।् आ.धीरािाम ।् इ.भीरूिाम ।् ई.राक्षसािाम ।्
3. िभसोऽवप वकं महत ?्
अ.जिम ।् आ.कमव । इ. िमव । ई.ब्रह्म ।
4. कन्दै: फिै: के कािं क्षपयवन्त?
ु
अ.मवििराः । आ.व्याघ्राः । इ. गजाः । ु ।
ई.शकाः
5. तृि ैः के बवििः भिवन्त ?
अ.अजाः । आ.वबडािा: । इ. व्याघ्राः । ई.ििगजाः ।
ु
6. ’सन्तोष एि परुषस्य परं वििािम’् इवत िाक्स्य भािः सन्तोषः माििस्य ___ ।
अ.विद्राकारिम ।् आ.विन्दाकारिम ।् इ. आरो्यकारिम ।् ई.दुःखकारिम ।्
7.’विद्याविहीिः पशः’ु इत्यत्र सभावषतकारस्य
ु ् ___ ।
आशयःविद्यािाि एि
अ.िवरद्रः । आ.मूख वः । इ.कविष्ठः । ई.श्रेष्ठः ।
8. ’मूख वस्य िास्त्यौषधम’् इवत िाक्े सभावषतकारस्य
ु आशयः अयमवि ।
अ.मूख वपूजा । आ.मूख वप्रशंसा । इ.मूख वविन्दा । ई.मूख वसेिा ।
II.वद्वत्रैःिाक् ैःसंस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत।
ु
1. सभावषतोक्तरीत्या िोकवस्थवतः कीदृशी ?
2.सतां गेहे कावि िोवच्छद्यन्ते?
ु
3. सभावषते विद्या कथं प्रशंवसता ?
ु
4. सभावषतकार: मूखं कथं ििवयवत?
ु ।
्
I अधोविवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् ृत्य विखत ।
कोष्टकात उद्ध
् त ?्
1. अिब्धं कथम ईहे
अ.धमेि । आ.द्वेष ेि । इ. क्रोधेि । ई.भयेि ।
2. के षां मि: विश्चिम ?्
अ.मूखाविाम ।् आ.धीरािाम ।् इ.भीरूिाम ।् ई.राक्षसािाम ।्
3. िभसोऽवप वकं महत ?्
अ.जिम ।् आ.कमव । इ. िमव । ई.ब्रह्म ।
4. कन्दै: फिै: के कािं क्षपयवन्त?
ु
अ.मवििराः । आ.व्याघ्राः । इ. गजाः । ु ।
ई.शकाः
5. तृि ैः के बवििः भिवन्त ?
अ.अजाः । आ.वबडािा: । इ. व्याघ्राः । ई.ििगजाः ।
ु
6. ’सन्तोष एि परुषस्य परं वििािम’् इवत िाक्स्य भािः सन्तोषः माििस्य ___ ।
अ.विद्राकारिम ।् आ.विन्दाकारिम ।् इ. आरो्यकारिम ।् ई.दुःखकारिम ।्
7.’विद्याविहीिः पशः’ु इत्यत्र सभावषतकारस्य
ु ् ___ ।
आशयःविद्यािाि एि
अ.िवरद्रः । आ.मूख वः । इ.कविष्ठः । ई.श्रेष्ठः ।
8. ’मूख वस्य िास्त्यौषधम’् इवत िाक्े सभावषतकारस्य
ु आशयः अयमवि ।
अ.मूख वपूजा । आ.मूख वप्रशंसा । इ.मूख वविन्दा । ई.मूख वसेिा ।
II.वद्वत्रैःिाक् ैःसंस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत।
ु
1. सभावषतोक्तरीत्या िोकवस्थवतः कीदृशी ?
2.सतां गेहे कावि िोवच्छद्यन्ते?
ु
3. सभावषते विद्या कथं प्रशंवसता ?
ु
4. सभावषतकार: मूखं कथं ििवयवत?
Page 24
III. मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत ।
1.चिवन्त ..........कामम ।्
2.सपावः ...........वपबवन्त ।
3...........विश्चिं मिः ि चिवत ।
4.िब्धं यत्नेि ............. ।
5. विद्या ............. पूज्यते ।
पििं, धीरािां, वगरयः, अवब्धः , राजस,ु पाियेत ्
IV. संयोजयत ।
क ख
विद्या गरीयसी
जिविवधः परािेिता
सन्तोषः ु
परुषः
आशा आिन्दः
सागरः
् िािं
V.पाठिाम उविख्य, श्लोकािाम अि ु कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा कुरुत ।
1. अिब्धमीहेि ् धमेि िब्धं यत्नेि पाियेत ।्
्
पावितं िधवयेवन्नत्यं िृद्धं पात्रेष ु विवक्षपेत ॥1॥
2.तृिावि भूवमरुिकं िाक ् चतथी
ु च सूितृ ा ।
एतावि त ु सतां गेहे िोवच्छद्यन्ते किाचि ॥2॥
् रवब्धः महािब्धेि वभो महत ।्
3.वगवरमवहाि वगरे
् ततोऽप्याशा गरीयसी ॥3॥
िभसोऽवप महत ब्रह्म
ु
4. चिवन्त वगरयः कामं यगान्तपििाहताः ।
कृ िे ऽवप ि चित्येि धीरािां विश्चिं मिः ॥4॥
1.चिवन्त ..........कामम ।्
2.सपावः ...........वपबवन्त ।
3...........विश्चिं मिः ि चिवत ।
4.िब्धं यत्नेि ............. ।
5. विद्या ............. पूज्यते ।
पििं, धीरािां, वगरयः, अवब्धः , राजस,ु पाियेत ्
IV. संयोजयत ।
क ख
विद्या गरीयसी
जिविवधः परािेिता
सन्तोषः ु
परुषः
आशा आिन्दः
सागरः
् िािं
V.पाठिाम उविख्य, श्लोकािाम अि ु कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा कुरुत ।
1. अिब्धमीहेि ् धमेि िब्धं यत्नेि पाियेत ।्
्
पावितं िधवयेवन्नत्यं िृद्धं पात्रेष ु विवक्षपेत ॥1॥
2.तृिावि भूवमरुिकं िाक ् चतथी
ु च सूितृ ा ।
एतावि त ु सतां गेहे िोवच्छद्यन्ते किाचि ॥2॥
् रवब्धः महािब्धेि वभो महत ।्
3.वगवरमवहाि वगरे
् ततोऽप्याशा गरीयसी ॥3॥
िभसोऽवप महत ब्रह्म
ु
4. चिवन्त वगरयः कामं यगान्तपििाहताः ।
कृ िे ऽवप ि चित्येि धीरािां विश्चिं मिः ॥4॥
Page 25
ु विगूहवत गिाि
5.पापावन्निारयवत योजयते वहताय गह्यं ु ्
प्रकटीकरोवत ।
आपद्गतं च ि जहावत ििावत कािे सवन्मत्रिक्षिवमिं प्रििवन्त सन्तः ॥7॥
5.पापावन्निारयवत योजयते वहताय गह्यं ु ्
प्रकटीकरोवत ।
आपद्गतं च ि जहावत ििावत कािे सवन्मत्रिक्षिवमिं प्रििवन्त सन्तः ॥7॥
Page 26
10.सवन्मत्रम ।्
्
I. अधो विवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् त्य
कोष्टकात उद्धृ विखत ।
1. सेिवजद्राजस्य सवचिस्य िाम वकम ् ?
अ.िावचकवमत्रः। आ.सोमिेिः । इ. िेिव्रतः । ई.चन्द्रधरः ।
2. राजा के ि यशः प्राप्नोत ् ?
ु
अ.मवन्त्रिः बवद्धचातयेु ि ।आ.सेिापतेःपराक्रमेि । इ. परोवहतस्य
ु मन्त्रेि । ई.पाचकस्य पाके ि ।
3. शास्त्रािापः कुत्र प्राितवत ?
अ.कायाविये । आ.स्वगे । इ. वमत्रगृहे । ई.राजसभायाम ।्
4. महीपािस्य पूजा कुत्र संभिवत ?
अ.स्विेश े । आ.वििेश े । इ. आकाशे । ई.पातािे ।
5. िेिव्रतस्य कवत वमत्रावि आसि ् ?
अ.त्रीवि । आ.चत्वावर । इ. पञ्च । ई.षट ् ।
6. सवन्मत्रस्य िाम वकम ?्
अ.िावचकवमत्रः । आ.सोमिेिः । इ.िेिव्रतः । ई.चन्द्रधरः ।
् पाठे इिं सूवचतम अवि
7. सवन्मत्रम इवत ् ।
ु
अ.सखकािे वमत्रपरीक्षा । आ.कष्टकािे वमत्रपरीक्षा ।
इ.वििाहकािे वमत्रपरीक्षा । ई.भोजिकािे वमत्रपरीक्षा ।
8. ‘वमत्रमेकमेि भिवत प्रधािं जगतीतिे’ इवत िाक्स्य आशयः कः?
अ.सवन्मत्रं सिविा साहाय्यं करोवत । आ.शत्रःु सिविा साहाय्यं करोवत ।
इ.बन्धःु सिविा साहाय्यं करोवत । ई.सेिकः सिविा साहाय्यं करोवत ।
9. महीपािस्य पूजा स्विेश े सम्भिवत इवत मवन्त्रिः िचिस्य आशयः
् ष्ठः । इ.सेिापवतः श्रेष्ठः। ई.परोवहतः
अ.सवचिः श्रेष्ठः । आ.विद्वाि श्रे ु श्रेष्ठः ।
II. िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
् िव्रतयोः मध्ये प्रिृत्त ं सम्भाषिं पाठािसारे
1. सेिवजत-िे ु ि वििृितु ।
2.’सवन्मत्रम’ ् इवत पाठे िेिव्रतः कीदृशकष्टपरम्पराम अि
् भू
ु तिाि ?् इवत ििवयत ।
्
I. अधो विवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् त्य
कोष्टकात उद्धृ विखत ।
1. सेिवजद्राजस्य सवचिस्य िाम वकम ् ?
अ.िावचकवमत्रः। आ.सोमिेिः । इ. िेिव्रतः । ई.चन्द्रधरः ।
2. राजा के ि यशः प्राप्नोत ् ?
ु
अ.मवन्त्रिः बवद्धचातयेु ि ।आ.सेिापतेःपराक्रमेि । इ. परोवहतस्य
ु मन्त्रेि । ई.पाचकस्य पाके ि ।
3. शास्त्रािापः कुत्र प्राितवत ?
अ.कायाविये । आ.स्वगे । इ. वमत्रगृहे । ई.राजसभायाम ।्
4. महीपािस्य पूजा कुत्र संभिवत ?
अ.स्विेश े । आ.वििेश े । इ. आकाशे । ई.पातािे ।
5. िेिव्रतस्य कवत वमत्रावि आसि ् ?
अ.त्रीवि । आ.चत्वावर । इ. पञ्च । ई.षट ् ।
6. सवन्मत्रस्य िाम वकम ?्
अ.िावचकवमत्रः । आ.सोमिेिः । इ.िेिव्रतः । ई.चन्द्रधरः ।
् पाठे इिं सूवचतम अवि
7. सवन्मत्रम इवत ् ।
ु
अ.सखकािे वमत्रपरीक्षा । आ.कष्टकािे वमत्रपरीक्षा ।
इ.वििाहकािे वमत्रपरीक्षा । ई.भोजिकािे वमत्रपरीक्षा ।
8. ‘वमत्रमेकमेि भिवत प्रधािं जगतीतिे’ इवत िाक्स्य आशयः कः?
अ.सवन्मत्रं सिविा साहाय्यं करोवत । आ.शत्रःु सिविा साहाय्यं करोवत ।
इ.बन्धःु सिविा साहाय्यं करोवत । ई.सेिकः सिविा साहाय्यं करोवत ।
9. महीपािस्य पूजा स्विेश े सम्भिवत इवत मवन्त्रिः िचिस्य आशयः
् ष्ठः । इ.सेिापवतः श्रेष्ठः। ई.परोवहतः
अ.सवचिः श्रेष्ठः । आ.विद्वाि श्रे ु श्रेष्ठः ।
II. िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
् िव्रतयोः मध्ये प्रिृत्त ं सम्भाषिं पाठािसारे
1. सेिवजत-िे ु ि वििृितु ।
2.’सवन्मत्रम’ ् इवत पाठे िेिव्रतः कीदृशकष्टपरम्पराम अि
् भू
ु तिाि ?् इवत ििवयत ।
Page 27
3. िेिव्रत-चन्द्रधरयोःमैत्रीं ििवयत।
III.पाठिाम उविख्य,’कः कं प्रवत अिित’् इवत संस्कृतभाषया उत्तरं विखत।
1. महीपािस्य पूजा स्विेश े सम्भिवत ।
्
2. प्रिश्यवतां ताित स्वविषयकं प्रामाण्यम ।्
3. िाहं विस्मरावम तिोपकारम ।्
4. वमत्रमेकमेि भिवत प्रधािं जगतीतिे ।
् स्वावथविौ सखायौ ।
5. अहो! वधङ् माम इमौ
6. आ: ममेदृशी प्रज्ञा ?
IV. मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत ।
ु सािन्दं कािं ................ ।
1. राजा ससखं
2. िावभिषवन्त इतरेषामवप ................ ।
3. िूिमहं विरोधेऽवप राज्ञः ................ आचवरष्यावम ।
भित्साहाय्यम, ् यापयवत स्म, वििृद्धः , कल्यािम ्
IV. संयोजयत ।
क ख
िैशािी राजा
सेिवजत ् सिवत्र पूज्यते
िेिव्रतः स्विेश े भिवत
विद्वाि ् अमात्यः
महीपािस्य पूजा िावचकवमत्रः
ु
परी
III.पाठिाम उविख्य,’कः कं प्रवत अिित’् इवत संस्कृतभाषया उत्तरं विखत।
1. महीपािस्य पूजा स्विेश े सम्भिवत ।
्
2. प्रिश्यवतां ताित स्वविषयकं प्रामाण्यम ।्
3. िाहं विस्मरावम तिोपकारम ।्
4. वमत्रमेकमेि भिवत प्रधािं जगतीतिे ।
् स्वावथविौ सखायौ ।
5. अहो! वधङ् माम इमौ
6. आ: ममेदृशी प्रज्ञा ?
IV. मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत ।
ु सािन्दं कािं ................ ।
1. राजा ससखं
2. िावभिषवन्त इतरेषामवप ................ ।
3. िूिमहं विरोधेऽवप राज्ञः ................ आचवरष्यावम ।
भित्साहाय्यम, ् यापयवत स्म, वििृद्धः , कल्यािम ्
IV. संयोजयत ।
क ख
िैशािी राजा
सेिवजत ् सिवत्र पूज्यते
िेिव्रतः स्विेश े भिवत
विद्वाि ् अमात्यः
महीपािस्य पूजा िावचकवमत्रः
ु
परी
Page 28
11. िचिामृतम ।्
I.वद्वत्रैःिाक् ैःसंस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत।
ु -बवहरङ्शद्ध्यो:
1. अन्तरङ्शवद्ध ु विषये बसिण्िस्य अवभप्राय: ।
2. कू डिसङ्मप्रसाििस्य पद्धवत : का ?
3.अिमप्रभःु सम्बन्धस्य िैवचत्र्ं कथं ििवयवत?
4. अक्कमहािेिी ’ ज्ञाि-भक्त्ोः ’ अवििाभािसम्बन्धं कथं ििवयवत ?
II. मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत ।
1. मा चोरय मा................मा कथयासत्यम ।्
2. ................ अपेक्ष्यते सकिेष्ववप प्राविष ु ।
3. अन्निािे ................अवि ।
4.कुत्रत्यो: रसाि:? कुत्रत्य: ................ ?
ु , ् कोवकि:, मक्तः,
िय ैि, पण्यम ु मारय
III. संयोजयत ।
क ख
बसिण्ि: गहेु श्वरविङ्:
अिमप्रभ:ु वु
चेन्नमविकाजि:
अक्कमहािेिी िावि
आचार: धमवस्य मूिम ्
िया स्वगव:
कू डिसङ्मिेि:
I.वद्वत्रैःिाक् ैःसंस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत।
ु -बवहरङ्शद्ध्यो:
1. अन्तरङ्शवद्ध ु विषये बसिण्िस्य अवभप्राय: ।
2. कू डिसङ्मप्रसाििस्य पद्धवत : का ?
3.अिमप्रभःु सम्बन्धस्य िैवचत्र्ं कथं ििवयवत?
4. अक्कमहािेिी ’ ज्ञाि-भक्त्ोः ’ अवििाभािसम्बन्धं कथं ििवयवत ?
II. मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत ।
1. मा चोरय मा................मा कथयासत्यम ।्
2. ................ अपेक्ष्यते सकिेष्ववप प्राविष ु ।
3. अन्निािे ................अवि ।
4.कुत्रत्यो: रसाि:? कुत्रत्य: ................ ?
ु , ् कोवकि:, मक्तः,
िय ैि, पण्यम ु मारय
III. संयोजयत ।
क ख
बसिण्ि: गहेु श्वरविङ्:
अिमप्रभ:ु वु
चेन्नमविकाजि:
अक्कमहािेिी िावि
आचार: धमवस्य मूिम ्
िया स्वगव:
कू डिसङ्मिेि:
Page 29
12. कन्नडकण्िः।
्
I. अधो विवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् त्य
कोष्टकात उद्धृ विखत ।
1. श्रीमहोियस्य माता का ?
अ.रुद्रम्मा । आ.भागीरथम्मा । इ. िागम्मा । ई.सावित्रम्मा ।
2. श्रीमहोियस्य वशष्येष ु एकस्य िाम विखत ।
अ.ि रा. बेन्द्रे । आ.य ु आर अिन्तमू
् े ु । ई.वि. कृ . गोकाक ् ।
वतवः । इ. कुिम्प
3. मैसूरु महाराजः तं के ि उपावधिा सममाियत ?्
अ.विद्यासेिासक्तः । आ.क्रीडासेिासक्तः। इ.राजसेिासक्तः । ई.कृ वषसेिासक्तः ।
4. श्री महोियस्य कन्नडकण्िः इवत िाम के ि सूवचतम ?्
अ.मावि िेङ्कटे श अय्यङ्ायव महोियेि । आ.ए. एि. ् मूवतवरािमहोियेि ।
्
इ. मेकेविष महोिये
ि। ई.वड. वि. वज. महोियेि ।
्
5.प्रो.मेकेवण्टष महोियः ्
एिम उवद्गरवत “श्रीः तस्य गतजन्मवि आक्स्फड ्व विश्वविद्याियस्य
आङ्ग्िभाषाप्राध्यापकः एि स्यात”् इवत।अस्य िाक्स्य आशयः अयम अवि।
्
ु आसीत ।् आ.श्रीः आङ्ग्िभाषायां विपिः
अ.श्रीः आङ्ग्िभाषायां विपिः ु ि आसीत।् इ.श्रीः
ु आसीत।्
कन्नडभाषायां विपिः ई. श्रीः आक्स्फड ्व िगरे िसवत स्म।
ु कन्नडसावहत्यसम्मेििे श्रीः कुिम्प
6.1928 तमे िषे प्रिृत्त े किबगी ु
े महोियं िेविकामाहूय तस्य कण्ठे
ु
पष्पमाविकां धारवयत्वा आिवन्दतः अभित।् इिं तस्य ------ सूचयवत।
अ.भाषिशवक्तम ।् आ.वशष्यिात्सल्यम ।् इ.असूयाम ।् ई.क्रोधम ।्
् महोियस्य कृ वतष ु ि अन्तभविवत।
7.एतत श्री
् गळु । आ.होङ्िस ु । इ. गिायद्धिाटकम
अ.इङ्ग्िीष गीते ु ।् ई.यमिसोलु ।
II.वद्वत्रैःिाक् ैःसंस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत।
1. श्री महोियस्य बाल्यम ।्
2. श्री महोियस्य वशष्यिात्सल्यम ।्
्
I. अधो विवििष्टािां प्रश्नािाम उत्तरावि ् त्य
कोष्टकात उद्धृ विखत ।
1. श्रीमहोियस्य माता का ?
अ.रुद्रम्मा । आ.भागीरथम्मा । इ. िागम्मा । ई.सावित्रम्मा ।
2. श्रीमहोियस्य वशष्येष ु एकस्य िाम विखत ।
अ.ि रा. बेन्द्रे । आ.य ु आर अिन्तमू
् े ु । ई.वि. कृ . गोकाक ् ।
वतवः । इ. कुिम्प
3. मैसूरु महाराजः तं के ि उपावधिा सममाियत ?्
अ.विद्यासेिासक्तः । आ.क्रीडासेिासक्तः। इ.राजसेिासक्तः । ई.कृ वषसेिासक्तः ।
4. श्री महोियस्य कन्नडकण्िः इवत िाम के ि सूवचतम ?्
अ.मावि िेङ्कटे श अय्यङ्ायव महोियेि । आ.ए. एि. ् मूवतवरािमहोियेि ।
्
इ. मेकेविष महोिये
ि। ई.वड. वि. वज. महोियेि ।
्
5.प्रो.मेकेवण्टष महोियः ्
एिम उवद्गरवत “श्रीः तस्य गतजन्मवि आक्स्फड ्व विश्वविद्याियस्य
आङ्ग्िभाषाप्राध्यापकः एि स्यात”् इवत।अस्य िाक्स्य आशयः अयम अवि।
्
ु आसीत ।् आ.श्रीः आङ्ग्िभाषायां विपिः
अ.श्रीः आङ्ग्िभाषायां विपिः ु ि आसीत।् इ.श्रीः
ु आसीत।्
कन्नडभाषायां विपिः ई. श्रीः आक्स्फड ्व िगरे िसवत स्म।
ु कन्नडसावहत्यसम्मेििे श्रीः कुिम्प
6.1928 तमे िषे प्रिृत्त े किबगी ु
े महोियं िेविकामाहूय तस्य कण्ठे
ु
पष्पमाविकां धारवयत्वा आिवन्दतः अभित।् इिं तस्य ------ सूचयवत।
अ.भाषिशवक्तम ।् आ.वशष्यिात्सल्यम ।् इ.असूयाम ।् ई.क्रोधम ।्
् महोियस्य कृ वतष ु ि अन्तभविवत।
7.एतत श्री
् गळु । आ.होङ्िस ु । इ. गिायद्धिाटकम
अ.इङ्ग्िीष गीते ु ।् ई.यमिसोलु ।
II.वद्वत्रैःिाक् ैःसंस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत।
1. श्री महोियस्य बाल्यम ।्
2. श्री महोियस्य वशष्यिात्सल्यम ।्
Page 30
3. श्री महोियस्य कृ तयः ।
III.िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
ु
1. श्री महोियस्य कन्नडसेिामवधकृ त्य िघप्रबन्धं विखत ।
ु
2. श्री महोियस्य आिशवमयं जीििमवधकृ त्य िघप्रबन्धं विखत ।
IV. संयोजयत ।
क ख
होङ्िस ु राजसेिासक्तः
मैिारय्यः राष्ट्रकविः
श्रीमहोियस्य बाल्यम ् वब.एम. ् श्री
कुिम्प
े ु भागीरथम्मा
ु
मैसरुमहाराजः ि.रा.बेन्द्रे
श्रीरङ्पत्तिे
III.िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
ु
1. श्री महोियस्य कन्नडसेिामवधकृ त्य िघप्रबन्धं विखत ।
ु
2. श्री महोियस्य आिशवमयं जीििमवधकृ त्य िघप्रबन्धं विखत ।
IV. संयोजयत ।
क ख
होङ्िस ु राजसेिासक्तः
मैिारय्यः राष्ट्रकविः
श्रीमहोियस्य बाल्यम ् वब.एम. ् श्री
कुिम्प
े ु भागीरथम्मा
ु
मैसरुमहाराजः ि.रा.बेन्द्रे
श्रीरङ्पत्तिे
Page 31
13. विज्ञािपथः ।
I. िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
्
1. भारतिेश े विज्ञािस्य प्रगवतम अवधकृ ु
त्य िघप्रबन्धं विखत ।
्
2. ‘भारते गवितशास्त्रं खगोिशास्त्रं च कथम उन्नवतं िीते’ इवत विशियत ।
ु
3. जीिविज्ञािं पवरसरविज्ञािं च अवधकृ त्य िघवटप्पण्यौ रचयत।
II. मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत ।
् ख ं पश्यामः ।
े िे सौरमण्डिे वस्थतािां.............. ग्रहािाम उिे
1. िेिष्व
्
2. अद्य आप्रपञ्चम उपय ु
ज्यमािाः संख्याः ................ च भारतीययोगिािम ।्
3. अश्वशास्त्रम. ् ............ चोविश्य स्वतन्त्रतया ग्रन्था विरवचताः ।
िशमािपद्धवतः, गजशास्त्रं , िल्विः , िश
III. संयोजयत ।
क ख
भूवम: ु
कक्षापटतन्त्रम ्
आयवभटः िीिािती
चरकसंवहता यज्ञकुण्डम ्
वु
िागाजिः आयिेु िग्रन्थः
भास्कराचायवः आयवभटीयम ्
ु
गरुत्वाकषविम ्
I. िशिाक् ैः संस्कृतभाषया, कन्नडभाषया, आङ्ग्िभाषया िा उत्तरं विखत ।
्
1. भारतिेश े विज्ञािस्य प्रगवतम अवधकृ ु
त्य िघप्रबन्धं विखत ।
्
2. ‘भारते गवितशास्त्रं खगोिशास्त्रं च कथम उन्नवतं िीते’ इवत विशियत ।
ु
3. जीिविज्ञािं पवरसरविज्ञािं च अवधकृ त्य िघवटप्पण्यौ रचयत।
II. मञ्जूषातः सूक्तं पिं वचत्वा वरक्तस्थािं पूरयत ।
् ख ं पश्यामः ।
े िे सौरमण्डिे वस्थतािां.............. ग्रहािाम उिे
1. िेिष्व
्
2. अद्य आप्रपञ्चम उपय ु
ज्यमािाः संख्याः ................ च भारतीययोगिािम ।्
3. अश्वशास्त्रम. ् ............ चोविश्य स्वतन्त्रतया ग्रन्था विरवचताः ।
िशमािपद्धवतः, गजशास्त्रं , िल्विः , िश
III. संयोजयत ।
क ख
भूवम: ु
कक्षापटतन्त्रम ्
आयवभटः िीिािती
चरकसंवहता यज्ञकुण्डम ्
वु
िागाजिः आयिेु िग्रन्थः
भास्कराचायवः आयवभटीयम ्
ु
गरुत्वाकषविम ्
Page 32
ु
अभ्यासपिकम ्
१.द्वे विद्ये िेवितव्ये ।
१. सवन्धं विभजत।
तत्रापरा=
यथोिविावभः=
च ैि=
२.सवन्धं योजयत।
ह+उिाच=
्
विवधित+उपसन्नः=
भिवत+इवत=
३.विग्रहिाक्ं विखत।
अििवम=्
विवधित=्
ु
ज्येष्ठपत्रः=
४.समिपिं विखत।
ि विद्यते पािी च पािौ च यस्य तत=्
ि विद्यते गोत्रं यस्य तत=्
भूतािां योविः=
५.पिपवरचयं कुरुत।
अथ=
अवधगम्य=
अभ्यासपिकम ्
१.द्वे विद्ये िेवितव्ये ।
१. सवन्धं विभजत।
तत्रापरा=
यथोिविावभः=
च ैि=
२.सवन्धं योजयत।
ह+उिाच=
्
विवधित+उपसन्नः=
भिवत+इवत=
३.विग्रहिाक्ं विखत।
अििवम=्
विवधित=्
ु
ज्येष्ठपत्रः=
४.समिपिं विखत।
ि विद्यते पािी च पािौ च यस्य तत=्
ि विद्यते गोत्रं यस्य तत=्
भूतािां योविः=
५.पिपवरचयं कुरुत।
अथ=
अवधगम्य=
Page 33
इवत=
६.समािाथवकपिं विखत।
ु
पत्रः=
ब्रह्मा=
ऊिविावभः=
७.विरुद्धपिं विखत ।
्
अक्षरम X
ज्येष्ठः X
्
वित्यम X
ु
२.आिशवगिाः।
१. सवन्धं विभजत।
िाविवजत्य=
पत्रेु ष्ववनष=ु
ु
िेिासरः=
२.सवन्धं योजयत।
्
स्वजिित+वित्यम=्
्
सम्यक+योक्ता=
राग+उपहतः=
३.विग्रहिाक्ं विखत।
वियतात्मा=
धमोपिेशकः=
िोकवप्रयः=
६.समािाथवकपिं विखत।
ु
पत्रः=
ब्रह्मा=
ऊिविावभः=
७.विरुद्धपिं विखत ।
्
अक्षरम X
ज्येष्ठः X
्
वित्यम X
ु
२.आिशवगिाः।
१. सवन्धं विभजत।
िाविवजत्य=
पत्रेु ष्ववनष=ु
ु
िेिासरः=
२.सवन्धं योजयत।
्
स्वजिित+वित्यम=्
्
सम्यक+योक्ता=
राग+उपहतः=
३.विग्रहिाक्ं विखत।
वियतात्मा=
धमोपिेशकः=
िोकवप्रयः=
Page 34
४.समिपिं विखत।
वस्थरं वचत्तं यस्य सः=
कम्ब ु इि ग्रीिः यस्य सः=
ु मिष्यश्च=
िेिश्च असरश्च ु
५.पिपवरचयं कुरुत।
गत्वा=
अविवजत्य=
ु
श्रतः=
६.समािाथवकपिं विखत।
विवष्ठतः=
िासिः=
सौवमवत्रः=
७.विरुद्धपिं विखत।
वप्रयिािी=
आयवः=
सिवज्ञः=
३.वििािः वििाशाय ।
१. सवन्धं विभजत।
अवहंस ैि=
द्वािवप=
बहून्यहावि=
वस्थरं वचत्तं यस्य सः=
कम्ब ु इि ग्रीिः यस्य सः=
ु मिष्यश्च=
िेिश्च असरश्च ु
५.पिपवरचयं कुरुत।
गत्वा=
अविवजत्य=
ु
श्रतः=
६.समािाथवकपिं विखत।
विवष्ठतः=
िासिः=
सौवमवत्रः=
७.विरुद्धपिं विखत।
वप्रयिािी=
आयवः=
सिवज्ञः=
३.वििािः वििाशाय ।
१. सवन्धं विभजत।
अवहंस ैि=
द्वािवप=
बहून्यहावि=
Page 35
२.सवन्धं योजयत।
ु
तौ+अिप्रवस्थतः=
्
याित+विशासमये
=
िेि+ऋवषः=
३.विग्रहिाक्ं विखत।
अवित्यावि=
यूकमत्कुििंशाः=
िंष्ट्राक्रकचेि=
४.समिपिं विखत।
पीिरा तिःु यस्य सः=
े
स्वस्य िेश=
स्मृतीिां पाठकः=
५.पिपवरचयं कुरुत।
आसाद्य=
ु
मक्त्वा=
वचवन्ततम=्
६.समािाथवकपिं विखत।
सूय वः=
माजावरः=
िायसः=
ु
तौ+अिप्रवस्थतः=
्
याित+विशासमये
=
िेि+ऋवषः=
३.विग्रहिाक्ं विखत।
अवित्यावि=
यूकमत्कुििंशाः=
िंष्ट्राक्रकचेि=
४.समिपिं विखत।
पीिरा तिःु यस्य सः=
े
स्वस्य िेश=
स्मृतीिां पाठकः=
५.पिपवरचयं कुरुत।
आसाद्य=
ु
मक्त्वा=
वचवन्ततम=्
६.समािाथवकपिं विखत।
सूय वः=
माजावरः=
िायसः=
Page 36
७.विरुद्धपिं विखत।
अवहंसा X
वित्यावि X
असारः X
४.सत्त्वपरीक्षा ।
१. सवन्धं विभजत।
ु
ममािकम्पया=
ु
तल्योऽहम=्
कस्त्वम=्
२.सवन्धं योजयत।
बि+उन्मत्तः
्
तत+इच्छावम=
ु
त+एतत=्
३.विग्रहिाक्ं विखत।
वखन्नगात्रः=
मकराियम=्
महािीयवः=
४.समिपिं विखत
बिेि उन्मत्तः=
् असौ कवपः च=
महाि च
वििृत्त े अवक्षिी यस्य सः=
अवहंसा X
वित्यावि X
असारः X
४.सत्त्वपरीक्षा ।
१. सवन्धं विभजत।
ु
ममािकम्पया=
ु
तल्योऽहम=्
कस्त्वम=्
२.सवन्धं योजयत।
बि+उन्मत्तः
्
तत+इच्छावम=
ु
त+एतत=्
३.विग्रहिाक्ं विखत।
वखन्नगात्रः=
मकराियम=्
महािीयवः=
४.समिपिं विखत
बिेि उन्मत्तः=
् असौ कवपः च=
महाि च
वििृत्त े अवक्षिी यस्य सः=
Page 37
५.पिपवरचयं कुरुत।
विज्ञाय=
विरीवक्षतमु =्
जातः=
६.समािाथवकपिं विखत।
ु =्
हिमाि
पिवतः=
अकव ः=
७.विरुद्धपिं विखत ।
्
वप्रयम X
िामः X
्
दुरुक्तम X
५.महवषविचिपाििम ।्
१. सवन्धं विभजत।
सन्ध्येि=
ु
पिरवप=
प्रसािािे भ े=
२.सवन्धं योजयत।
गाध+इतरः=
्
एतत+आकण्यव=
वपवशत+अशिः=
विज्ञाय=
विरीवक्षतमु =्
जातः=
६.समािाथवकपिं विखत।
ु =्
हिमाि
पिवतः=
अकव ः=
७.विरुद्धपिं विखत ।
्
वप्रयम X
िामः X
्
दुरुक्तम X
५.महवषविचिपाििम ।्
१. सवन्धं विभजत।
सन्ध्येि=
ु
पिरवप=
प्रसािािे भ े=
२.सवन्धं योजयत।
गाध+इतरः=
्
एतत+आकण्यव=
वपवशत+अशिः=
Page 38
३.विग्रहिाक्ं विखत।
गावधिन्दिः=
प्रवतष्ठावपतधृवतः=
कौसल्याजाविः=
४.समिपिं विखत।
्
विवधम अिवतक्रम्य=
िीरािां पािम=्
किवयोः परुषम=्
५.पिपवरचयं कुरुत।
आकण्यव=
विधातमु =्
क्रीडत=्
६.समािाथवकपिं विखत।
विश्वावमत्रः=
ु
क्रतः=
ु
यातधािः=
७.विरुद्धपिं विखत ।
स्वाधीिः X
्
पयावप्तम X
्
वमत्रम X
गावधिन्दिः=
प्रवतष्ठावपतधृवतः=
कौसल्याजाविः=
४.समिपिं विखत।
्
विवधम अिवतक्रम्य=
िीरािां पािम=्
किवयोः परुषम=्
५.पिपवरचयं कुरुत।
आकण्यव=
विधातमु =्
क्रीडत=्
६.समािाथवकपिं विखत।
विश्वावमत्रः=
ु
क्रतः=
ु
यातधािः=
७.विरुद्धपिं विखत ।
स्वाधीिः X
्
पयावप्तम X
्
वमत्रम X
Page 39
६.कन्येय ं कुिजीवितम ।्
१. सवन्धं विभजत।
भूधरेश्वरः
स्यािेत ्
येिात्र
२.सवन्धं योजयत।
द्वयेि+एि=
कन्या+इयम=्
वभक्षा+अवस=
३.विग्रहिाक्ं विखत।
कुिजीवितम=्
सप्तषवयः=
विश्वात्मा=
४.समिपिं विखत।
सद्भत्रे प्रवतपाविता=
ि अन्यिवन्दिः=
गृवहिी एि िेत्रं येषां ते=
५.पिपवरचयं कुरुत।
योक्तुम=्
अिम=्
कतवव्यम=्
१. सवन्धं विभजत।
भूधरेश्वरः
स्यािेत ्
येिात्र
२.सवन्धं योजयत।
द्वयेि+एि=
कन्या+इयम=्
वभक्षा+अवस=
३.विग्रहिाक्ं विखत।
कुिजीवितम=्
सप्तषवयः=
विश्वात्मा=
४.समिपिं विखत।
सद्भत्रे प्रवतपाविता=
ि अन्यिवन्दिः=
गृवहिी एि िेत्रं येषां ते=
५.पिपवरचयं कुरुत।
योक्तुम=्
अिम=्
कतवव्यम=्
Page 40
६.समािाथवकपिं विखत।
भारती=
दुवहता=
वशिः=
७.विरुद्धपिं विखत ।
्
स्थािरम X
्
उत्तमम X
आस्था X
७.ज्यौवतवषकस्य वििम ।्
१. सवन्धं विभजत।
भोजिािन्तरम=्
यािज्ज्यौवतवषके ि=
श्रान्तोऽवस=
२.सवन्धं योजयत।
मा+अि=ु
भजवि+अवनः=
्
ईषत+अकम्पत=
३.विग्रहिाक्ं विखत।
कायवक्षेत्रम=्
अिन्यगवतः=
महापापम=्
भारती=
दुवहता=
वशिः=
७.विरुद्धपिं विखत ।
्
स्थािरम X
्
उत्तमम X
आस्था X
७.ज्यौवतवषकस्य वििम ।्
१. सवन्धं विभजत।
भोजिािन्तरम=्
यािज्ज्यौवतवषके ि=
श्रान्तोऽवस=
२.सवन्धं योजयत।
मा+अि=ु
भजवि+अवनः=
्
ईषत+अकम्पत=
३.विग्रहिाक्ं विखत।
कायवक्षेत्रम=्
अिन्यगवतः=
महापापम=्
Page 41
४.समिपिं विखत।
भा्यस्य िेखम=्
क्रोधेि आविष्टः=
िट इवत िृक्षः=
५.पिपवरचयं कुरुत।
प्रिृत्ता=
उत्थातमु =्
प्रयतमािः=
६.समािाथवकपिं विखत।
गृहम=्
िृक्षः=
ु =्
मखम
७.विरुद्धपिं विखत ।
परिोकः X
अन्धकारः X
वििा X
ु शरिागतोऽवस्म ।
८.सान्तःपरः
१. सवन्धं विभजत।
ममैकः=
इिािभावत=
यि=
भा्यस्य िेखम=्
क्रोधेि आविष्टः=
िट इवत िृक्षः=
५.पिपवरचयं कुरुत।
प्रिृत्ता=
उत्थातमु =्
प्रयतमािः=
६.समािाथवकपिं विखत।
गृहम=्
िृक्षः=
ु =्
मखम
७.विरुद्धपिं विखत ।
परिोकः X
अन्धकारः X
वििा X
ु शरिागतोऽवस्म ।
८.सान्तःपरः
१. सवन्धं विभजत।
ममैकः=
इिािभावत=
यि=
Page 42
२.सवन्धं योजयत।
सो+अहम=्
ु
प्रजास+अप्रमािः=
वसत+इतरः=
३.विग्रहिाक्ं विखत।
ु
सान्तः परः=
ु
शिवधिः=
महोरगः=
४.समिपिं विखत।
ु
िीिश्चासौ भजङ्मश्च=
यािसां विवधः=
ु
भििस्य आभोगः=
५.पिपवरचयं कुरुत।
ु =्
प्रिेष्टम
उवत्थतः=
पवरगृह्य=
६.समािाथवकपिं विखत।
सङ्कषविः=
आखण्डिः=
ु ः=
सपिव
सो+अहम=्
ु
प्रजास+अप्रमािः=
वसत+इतरः=
३.विग्रहिाक्ं विखत।
ु
सान्तः परः=
ु
शिवधिः=
महोरगः=
४.समिपिं विखत।
ु
िीिश्चासौ भजङ्मश्च=
यािसां विवधः=
ु
भििस्य आभोगः=
५.पिपवरचयं कुरुत।
ु =्
प्रिेष्टम
उवत्थतः=
पवरगृह्य=
६.समािाथवकपिं विखत।
सङ्कषविः=
आखण्डिः=
ु ः=
सपिव
Page 43
७.विरुद्धपिं विखत ।
कृ शः X
्
विषम X
्
वसतम X
९.सूवक्तकुसमावि
ु ।
१. सवन्धं विभजत।
िभसोऽवप=
अप्याशा=
विद्वज्जिः=
२.सवन्धं योजयत।
चिवत+एि=
्
पापात+वििारयवत=
सिवस्य+औषधम=्
३.विग्रहिाक्ं विखत।
सूयावतपः=
विद्याविहीिः=
गोगधवभौ=
४.समिपिं विखत।
ु
मिीिां िरः=
विवशतः च अङ्कुशः च=
शास्त्रेष ु विवहतम=्
कृ शः X
्
विषम X
्
वसतम X
९.सूवक्तकुसमावि
ु ।
१. सवन्धं विभजत।
िभसोऽवप=
अप्याशा=
विद्वज्जिः=
२.सवन्धं योजयत।
चिवत+एि=
्
पापात+वििारयवत=
सिवस्य+औषधम=्
३.विग्रहिाक्ं विखत।
सूयावतपः=
विद्याविहीिः=
गोगधवभौ=
४.समिपिं विखत।
ु
मिीिां िरः=
विवशतः च अङ्कुशः च=
शास्त्रेष ु विवहतम=्
Page 44
५.पिपवरचयं कुरुत।
िारवयतमु =्
विज्ञेयः=
गतम=्
६.समािाथवकपिं विखत।
िभः=
अवब्धः=
पििः=
७.विरुद्धपिं विखत ।
्
अिब्धम X
दुबविः X
विन्दा X
१०.सवन्मत्रम ।्
१. सवन्धं विभजत।
सवन्मत्रम=्
सेिवजिवस्मि=्
यद्यवप=
२.सवन्धं योजयत।
ति+उपकारः=
्
वधक+माम=्
्
विचारयि+एि=
िारवयतमु =्
विज्ञेयः=
गतम=्
६.समािाथवकपिं विखत।
िभः=
अवब्धः=
पििः=
७.विरुद्धपिं विखत ।
्
अिब्धम X
दुबविः X
विन्दा X
१०.सवन्मत्रम ।्
१. सवन्धं विभजत।
सवन्मत्रम=्
सेिवजिवस्मि=्
यद्यवप=
२.सवन्धं योजयत।
ति+उपकारः=
्
वधक+माम=्
्
विचारयि+एि=
Page 45
३.विग्रहिाक्ं विखत।
राजद्रोहः=
महिौिायवम=्
अवििम्बेि=
४.समिपिं विखत।
् विम=्
प्रािािाम अप
अघ्यं च पाद्यं च=
आिरेि सवहतम=्
५.पिपवरचयं कुरुत।
त्यक्त्वा=
विहाय=
बाढम=्
६.समािाथवकपिं विखत।
विद्वाि=्
मन्त्री=
यशः=
७.विरुद्धपिं विखत ।
प्राची X
स्विेशः X
ु X
सखम ्
राजद्रोहः=
महिौिायवम=्
अवििम्बेि=
४.समिपिं विखत।
् विम=्
प्रािािाम अप
अघ्यं च पाद्यं च=
आिरेि सवहतम=्
५.पिपवरचयं कुरुत।
त्यक्त्वा=
विहाय=
बाढम=्
६.समािाथवकपिं विखत।
विद्वाि=्
मन्त्री=
यशः=
७.विरुद्धपिं विखत ।
प्राची X
स्विेशः X
ु X
सखम ्
Page 46
भाषान्तरपाठाः।
ु
संस्कृतभाषया अििित
1.ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿದಾವಾಂಸನಿದ್ದನು.
There lived a scholar in Kashi.
2.ಮರದಾಂದ್ ಹಣ್ುು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
A fruit falls from the tree.
3.ಾಾನನು ವಿವಿಳಳನು ಸಮಾನಿನಿಸುತಾತ..
The king honors the poets.
4.ನಳತ್ತತಗೆೀ ತಾಯಿ ತ್ಾಂದೆಳಳಾದ್ ಪಾರ್ವತ್ತ ಪರಮೀಶ್ವರರನು ನಮಿಸುತ್ತೀ..
I prostrate goddess Parvati & lord Parameshvara,who are the parents of the universe.
5.ವಾಲ್ಲನಿೀಕಿ ಮಹರ್ಷವಳಳು ಾಾಮಾಯಣ್ರ್ನು ರಚಿಸಿದ್ರು.
The great sage Valmiki composed Ramayana.
6.ಶ್ಾಂವಿಾಾಚಾಯವರು ವೀದ್ಧಮವರ್ನು ಭಾರತ್ದ್ಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ರು.
Shankaracharya propagated veda dharma in India.
7.ದೆೀರ್ರ ಅನುಳರಹದಾಂದ್ ಮೂವಿನೂ ಮಾತ್ಮಾಡುರ್ನು.
Even a dumb person can speak by the grace of God.
8.ನಿೀನು ಏನು ಮಾಡುತ್ತತರುವ ?
What are you doing there?
9.ಳಾಂಗಾನದಯು ಹಿಮಾಲಯಪರ್ವತ್ದಾಂದ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
The river Ganga flows from Himalayan Mountains.
10.ವಿಪಿಯು ಮರರ್ನು ಹತ್ುತತ್ತದೆ.
A monkey climbs a tree.
11.ಈ ಮಾವಿನ ಹಣ್ುುಳಳು ಬ್ಹಳ ಸಿಹಿಯಾಗಿವ.
These mango fruits are very sweet.
12.ಭಳರ್ಾಂತ್ನಲ್ಲಿ ದ್ೃಢವಾದ್ ಭಕಿತ ಇರಲ್ಲ.
We should have firm devotion in the Almighty.
13.ಮವಿಕಳು ಉದಾಾನರ್ನದ್ಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತಾತರೆ.
The children play in the garden.
ु
संस्कृतभाषया अििित
1.ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿದಾವಾಂಸನಿದ್ದನು.
There lived a scholar in Kashi.
2.ಮರದಾಂದ್ ಹಣ್ುು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ.
A fruit falls from the tree.
3.ಾಾನನು ವಿವಿಳಳನು ಸಮಾನಿನಿಸುತಾತ..
The king honors the poets.
4.ನಳತ್ತತಗೆೀ ತಾಯಿ ತ್ಾಂದೆಳಳಾದ್ ಪಾರ್ವತ್ತ ಪರಮೀಶ್ವರರನು ನಮಿಸುತ್ತೀ..
I prostrate goddess Parvati & lord Parameshvara,who are the parents of the universe.
5.ವಾಲ್ಲನಿೀಕಿ ಮಹರ್ಷವಳಳು ಾಾಮಾಯಣ್ರ್ನು ರಚಿಸಿದ್ರು.
The great sage Valmiki composed Ramayana.
6.ಶ್ಾಂವಿಾಾಚಾಯವರು ವೀದ್ಧಮವರ್ನು ಭಾರತ್ದ್ಲ್ಲಿ ಹರಡಿದ್ರು.
Shankaracharya propagated veda dharma in India.
7.ದೆೀರ್ರ ಅನುಳರಹದಾಂದ್ ಮೂವಿನೂ ಮಾತ್ಮಾಡುರ್ನು.
Even a dumb person can speak by the grace of God.
8.ನಿೀನು ಏನು ಮಾಡುತ್ತತರುವ ?
What are you doing there?
9.ಳಾಂಗಾನದಯು ಹಿಮಾಲಯಪರ್ವತ್ದಾಂದ್ ಹರಿಯುತ್ತದೆ.
The river Ganga flows from Himalayan Mountains.
10.ವಿಪಿಯು ಮರರ್ನು ಹತ್ುತತ್ತದೆ.
A monkey climbs a tree.
11.ಈ ಮಾವಿನ ಹಣ್ುುಳಳು ಬ್ಹಳ ಸಿಹಿಯಾಗಿವ.
These mango fruits are very sweet.
12.ಭಳರ್ಾಂತ್ನಲ್ಲಿ ದ್ೃಢವಾದ್ ಭಕಿತ ಇರಲ್ಲ.
We should have firm devotion in the Almighty.
13.ಮವಿಕಳು ಉದಾಾನರ್ನದ್ಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತಾತರೆ.
The children play in the garden.
Page 47
14.ರ್ನಾ ಮೃಳಳಳು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವ.
The wild animals live in the forest.
15.ಮಾರ್ ಇತ್ರರ ೇೀವಗಾಗಿ ಬ್ದ್ುವಿೇೀವಿು.
We should live to serve others.
16.ವಿದಾಾರ್ಥವಳಳು ಪರಶೂ ೀತ್ತರರ್ನು ಬ್ರೆಯುತ್ತತದಾದರೆ.
The students are writing the question and answer.
17.ಮಾಳೆ ನನ ತ್ಾಂದೆಯು ನಳರಕೆಕ ಬ್ರುರ್ರು.
My father is coming to the city tomorrow.
18.ತಾಯಿ ಮತ್ುತ ತಾಯಾ ಡು ಸವಳವಕಿಕಾಂತ್ಲೂ ದೊಡಡದ್ು.
Mother and Motherland are greater than heaven.
19.ಭಾರತ್ರ್ ವಿಶ್ವಶಾಾಂತ್ತಗಾಗಿ ಪರಯತ್ತ ಸುತ್ತದೆ.
India vows global peace.
20.ಸಾಂಸಕೃತ್ ಭಾಷೆಯ ಇ.ೂ ಾಂದ್ು ಹೆಸರು ಗಿೀವಾವಣ್ವಾಣಿಯಾಂದ್ು.
The other name of Sanskrit language is Girvanavani.
The wild animals live in the forest.
15.ಮಾರ್ ಇತ್ರರ ೇೀವಗಾಗಿ ಬ್ದ್ುವಿೇೀವಿು.
We should live to serve others.
16.ವಿದಾಾರ್ಥವಳಳು ಪರಶೂ ೀತ್ತರರ್ನು ಬ್ರೆಯುತ್ತತದಾದರೆ.
The students are writing the question and answer.
17.ಮಾಳೆ ನನ ತ್ಾಂದೆಯು ನಳರಕೆಕ ಬ್ರುರ್ರು.
My father is coming to the city tomorrow.
18.ತಾಯಿ ಮತ್ುತ ತಾಯಾ ಡು ಸವಳವಕಿಕಾಂತ್ಲೂ ದೊಡಡದ್ು.
Mother and Motherland are greater than heaven.
19.ಭಾರತ್ರ್ ವಿಶ್ವಶಾಾಂತ್ತಗಾಗಿ ಪರಯತ್ತ ಸುತ್ತದೆ.
India vows global peace.
20.ಸಾಂಸಕೃತ್ ಭಾಷೆಯ ಇ.ೂ ಾಂದ್ು ಹೆಸರು ಗಿೀವಾವಣ್ವಾಣಿಯಾಂದ್ು.
The other name of Sanskrit language is Girvanavani.
Page 48
अथ वग्रहिम ् । (अभ्यासाथ वमेि )
्
पवरच्छेिं पवठत्वा प्रश्नािाम उत्तरावि विखत।
्
१.पातािस्य राजा बविः महाि भगिद्भक्तः आसीत।् किावचत कृ् ष्णः यवधवष्ठरे
ु ्
ि सह तस्य प्रासािम अगच्छत।्
्
िैत्यािां राजा कृ ष्णं सत्कृ त्य ’अयमपरः महाशयः कः’ इवत अपृच्छत।तिा भगिाि ्–’अयं भारतिेशस्य महाचक्रिती
ु
यवधवष्ठरः, भूिोके महािाता च। अस्य प्रासािात ि् कोऽवप याचकः विराशः गच्छवत’ इवत अिित।् बविः इिं श्रत्वा
ु हवसत्वा
–’स्वावमि, ् यिा अहं राजा आसं तिा वभक्षकः
ु एि िासीत’् इवत विज्ञापयामास।
प्रश्नाः १.बविः कीदृशः आसीत ?्
्
२.कृ ष्णः के ि सह प्रासािम अगच्छत ?्
३.कृ ष्णं सत्कृ त्य बविः वकमपृच्छत ?्
४.बविः हवसत्वा वकं विज्ञापयामास ?
्
२.आसीत कवश्चत ्
बािकः। ्
सः एकम आरामं ्
गत्वा तत्र एकवस्मि आम्रिृ ् ्
तमु ऐच्छत
क्ष े मिोहरं फिं दृष्ट्वा तत अपचे ।् परन्त ु
ु
तं िृक्ष ं पवरतः बहिः कण्टवकिः गिाः आसि।् तेभ्यः भीत्वा फिम अिपवचत्य
् ्
गृहं गतः। तिा अन्यः बािकः तत फिं
्
ु भ्यः अभीत्वा िृक्षम आरुह्य
दृष्ट्वा पवरगतेभ्यः कण्टवकभ्यः गिे ् ैवत।
फिमपवचत्य भक्षयामास। अतः ध ैयवितो भा्यम उप
्
प्रश्नाः १.बािकः आरामं गत्वा वकं कतमवु ऐच्छत?्
२.िृक्ष ं पवरतः के आसि?्
्
ु भ्यः भीतः बािकः वकम अकरोत
३.गिे ?्
४.अन्यः बािकः िृक्षमारुह्य वकं चकार?
३.क्रीडाङ्िे बािकाः कन्दुके ि क्रीडवन्त।कन्दुकः चमविा विवमवतः।िातेि पूवरतश्च । अतः यवि सः ताड्यते तवहि सः
उत्पतवत । ते बािकाः इतितः धािवन्त। बािकाः पािेि कन्दुकं ताडयवन्त। एकः बािकः भूमौ उपविष्टः। सः बहुकािं
ु क्रीवडष्यवत। यिा सूय वः अिं गवमष्यवत तिा प्रकाशः ि भविष्यवत। तिा
क्रीडिेि श्रान्तः। सः वकवञ्चत्कािं विश्रम्य पिः
एते बािकाः गृहं गवमष्यवन्त।
प्रश्नाः १.कन्दुकः के ि विवमवतः ?
२.बािकाः के ि कन्दुकं ताडयवन्त ?
३.एकः बािकः कुत्र उपविष्टः?
४.किा प्रकाशः ि भविष्यवत ?
्
पवरच्छेिं पवठत्वा प्रश्नािाम उत्तरावि विखत।
्
१.पातािस्य राजा बविः महाि भगिद्भक्तः आसीत।् किावचत कृ् ष्णः यवधवष्ठरे
ु ्
ि सह तस्य प्रासािम अगच्छत।्
्
िैत्यािां राजा कृ ष्णं सत्कृ त्य ’अयमपरः महाशयः कः’ इवत अपृच्छत।तिा भगिाि ्–’अयं भारतिेशस्य महाचक्रिती
ु
यवधवष्ठरः, भूिोके महािाता च। अस्य प्रासािात ि् कोऽवप याचकः विराशः गच्छवत’ इवत अिित।् बविः इिं श्रत्वा
ु हवसत्वा
–’स्वावमि, ् यिा अहं राजा आसं तिा वभक्षकः
ु एि िासीत’् इवत विज्ञापयामास।
प्रश्नाः १.बविः कीदृशः आसीत ?्
्
२.कृ ष्णः के ि सह प्रासािम अगच्छत ?्
३.कृ ष्णं सत्कृ त्य बविः वकमपृच्छत ?्
४.बविः हवसत्वा वकं विज्ञापयामास ?
्
२.आसीत कवश्चत ्
बािकः। ्
सः एकम आरामं ्
गत्वा तत्र एकवस्मि आम्रिृ ् ्
तमु ऐच्छत
क्ष े मिोहरं फिं दृष्ट्वा तत अपचे ।् परन्त ु
ु
तं िृक्ष ं पवरतः बहिः कण्टवकिः गिाः आसि।् तेभ्यः भीत्वा फिम अिपवचत्य
् ्
गृहं गतः। तिा अन्यः बािकः तत फिं
्
ु भ्यः अभीत्वा िृक्षम आरुह्य
दृष्ट्वा पवरगतेभ्यः कण्टवकभ्यः गिे ् ैवत।
फिमपवचत्य भक्षयामास। अतः ध ैयवितो भा्यम उप
्
प्रश्नाः १.बािकः आरामं गत्वा वकं कतमवु ऐच्छत?्
२.िृक्ष ं पवरतः के आसि?्
्
ु भ्यः भीतः बािकः वकम अकरोत
३.गिे ?्
४.अन्यः बािकः िृक्षमारुह्य वकं चकार?
३.क्रीडाङ्िे बािकाः कन्दुके ि क्रीडवन्त।कन्दुकः चमविा विवमवतः।िातेि पूवरतश्च । अतः यवि सः ताड्यते तवहि सः
उत्पतवत । ते बािकाः इतितः धािवन्त। बािकाः पािेि कन्दुकं ताडयवन्त। एकः बािकः भूमौ उपविष्टः। सः बहुकािं
ु क्रीवडष्यवत। यिा सूय वः अिं गवमष्यवत तिा प्रकाशः ि भविष्यवत। तिा
क्रीडिेि श्रान्तः। सः वकवञ्चत्कािं विश्रम्य पिः
एते बािकाः गृहं गवमष्यवन्त।
प्रश्नाः १.कन्दुकः के ि विवमवतः ?
२.बािकाः के ि कन्दुकं ताडयवन्त ?
३.एकः बािकः कुत्र उपविष्टः?
४.किा प्रकाशः ि भविष्यवत ?
Page 49
ु
४.चािक्ः चन्द्रगप्तमौयवस्य मन्त्री आसीत ।् सः एकवस्मि उटजे
् िसवत स्म । राजा िवरद्रेभ्यः िात ं ु कम्बिावि
ित्तिािासीत ।् चोराः के चि कम्बिावि अपहतमवु उटजमागताः
् ु
। शीतकािेऽवप चािक्ः कम्बिं विि ैि भूमौ सप्तः
आसीत ।् चवकताः चोराः तम अपृ
् च्छि -् अत्यन्तं शैत्यमवि , अत्रैिकम्बिावि सवन्त । तथावप त्वं वकमथं कम्बिं वििा
शयिं करोवष ? इवत । तिा चािक्ः िवरद्रेभ्यःिात ं ु राजा ित्तिाि ,् एतावि मम कृ ते ि इत्यिित ।् तिा अन्येषां
द्रव्यस्य उपयोगः अधमवः इवत वचन्तयन्तः चोरा अवप सज्जिा अभिि ।्
प्रश्नाः १. चािक्ः कस्य मन्त्री आसीत ?्
२. चािक्ःकुत्र िसवत स्म?
३. राजा वकमथं कम्बिावि ित्तिाि ?्
्
४. अधमवः कः इवत चोरािाम आशयः ?
५.कुचि ्
े ः इवत कवश्चत वद्वजःकृ ्
ष्णस्य वमत्रम आसीत|् सःिवरद्रःआसीत |् एकिा सःकृ ष्णिशविाथं
्
द्वारकाम अगच्छत ु |् सः कुचि
|् तं दृष्ट्वा कृ ष्णःअतीि अतष्यत ् च्छत च
े ं गन्धमाल्याविवभः आराधयत अपृ ्
“भो वमत्र, भिता वकम ् आिीतम ?् इवत | कुचि ु
े ः िज्जमािः एि पृथकाि ्
समवप वतिाि |् तेि ैि कृ ष्णः
ु तस्म ै समिसम्पिाविकम ् अयच्छत |् कृ ष्ण-कुचि
तष्टः ु आसीत |्
े योः मैत्री अतीिमधरा
े ः कस्य वमत्रम ् ?
प्रश्नाः १.कुचि
२.कुचि ्
े ः वकमथं द्वारकाम अगच्छत?् .
े ः कृ ष्णाय वकं समवप वतिाि ?्
३.कुचि .
े योः मैत्री कीदृशी आसीत?्
४. कृ ष्ण-कुचि
४.चािक्ः चन्द्रगप्तमौयवस्य मन्त्री आसीत ।् सः एकवस्मि उटजे
् िसवत स्म । राजा िवरद्रेभ्यः िात ं ु कम्बिावि
ित्तिािासीत ।् चोराः के चि कम्बिावि अपहतमवु उटजमागताः
् ु
। शीतकािेऽवप चािक्ः कम्बिं विि ैि भूमौ सप्तः
आसीत ।् चवकताः चोराः तम अपृ
् च्छि -् अत्यन्तं शैत्यमवि , अत्रैिकम्बिावि सवन्त । तथावप त्वं वकमथं कम्बिं वििा
शयिं करोवष ? इवत । तिा चािक्ः िवरद्रेभ्यःिात ं ु राजा ित्तिाि ,् एतावि मम कृ ते ि इत्यिित ।् तिा अन्येषां
द्रव्यस्य उपयोगः अधमवः इवत वचन्तयन्तः चोरा अवप सज्जिा अभिि ।्
प्रश्नाः १. चािक्ः कस्य मन्त्री आसीत ?्
२. चािक्ःकुत्र िसवत स्म?
३. राजा वकमथं कम्बिावि ित्तिाि ?्
्
४. अधमवः कः इवत चोरािाम आशयः ?
५.कुचि ्
े ः इवत कवश्चत वद्वजःकृ ्
ष्णस्य वमत्रम आसीत|् सःिवरद्रःआसीत |् एकिा सःकृ ष्णिशविाथं
्
द्वारकाम अगच्छत ु |् सः कुचि
|् तं दृष्ट्वा कृ ष्णःअतीि अतष्यत ् च्छत च
े ं गन्धमाल्याविवभः आराधयत अपृ ्
“भो वमत्र, भिता वकम ् आिीतम ?् इवत | कुचि ु
े ः िज्जमािः एि पृथकाि ्
समवप वतिाि |् तेि ैि कृ ष्णः
ु तस्म ै समिसम्पिाविकम ् अयच्छत |् कृ ष्ण-कुचि
तष्टः ु आसीत |्
े योः मैत्री अतीिमधरा
े ः कस्य वमत्रम ् ?
प्रश्नाः १.कुचि
२.कुचि ्
े ः वकमथं द्वारकाम अगच्छत?् .
े ः कृ ष्णाय वकं समवप वतिाि ?्
३.कुचि .
े योः मैत्री कीदृशी आसीत?्
४. कृ ष्ण-कुचि
Page 50
Study Materials
Notes
Model Papers Class 6 Notes
Sample Papers Class 7 Notes
Half Yearly Sample Papers Class 8 Notes
Class 9 Notes
Important Resources
Class 10 Notes
Periodic Table
Class 11 Notes
Writing Skills / Formats
Maps of India / World Class 12 Notes
Books and Solutions
NCERT Books
NCERT Book Solutions
HC Verma Chapter Wise Solutions
RD Sharma Solutions
CGBSE Solutions
Notes
Model Papers Class 6 Notes
Sample Papers Class 7 Notes
Half Yearly Sample Papers Class 8 Notes
Class 9 Notes
Important Resources
Class 10 Notes
Periodic Table
Class 11 Notes
Writing Skills / Formats
Maps of India / World Class 12 Notes
Books and Solutions
NCERT Books
NCERT Book Solutions
HC Verma Chapter Wise Solutions
RD Sharma Solutions
CGBSE Solutions
Document Details
| Board / Org | Karnataka Board |
| Exam | Class 11 |
| Type | Question Bank |
| Pages | 50 |
| Updated | 15 Jul 2026 |