HBSE Class 11 Sample Paper 2025 Answers Sanskrit – Text
Read the full text of this answer key below — useful to quickly search, copy and reference the content online without downloading the PDF.
📄 View text version (8 pages)
Page 1
Board Of School Education Haryana
मॉडल पेपर
उत्तर
2025
Page 2
अङ्कयोजना उत्तरसङ्केताश्च
कक्षा – एकादशी
संस्कृत (2024-25)
समयः - होरात्रयम् सम्पूर्ााङ्काः - 80
अवधातव्यम् –
1. अङ्कयोजनायाां प्रदत्तानन उत्तरानि ननदे शात्मकानन सन्ति । प्रदत्तानन उत्तरानि अनिररच्यानि सन्दर्ाा नुसारम् अन्यानन
उत्तरानि र्नििुम् अर्ा न्ति ।
2. आिररकनिकल्पात्मकेषु प्रश्नेषु यद्यनि स्पष्टिया ननदे शः दत्तः अन्ति यि् केिलां प्रश्नद्वयम् अथिा प्रश्नत्रयम्
इत्यानदकम् उत्तरां दािव्यां िथानि यनद छात्रः अनिररक्त-प्रश्नानाम् उत्तरानि नलखनि िनर्ा छात्रनर्िाय ननिायः
किा व्यः । यथा िनििगद्याां शे त्रयािाां प्रश्नानाम् उत्तरलेखनम् अर्ीष्टां िरां छात्रः यनद चिु िाा म् प्रश्नानाम् उत्तरानि
नलखनि िनर्ा ित्र केिलां प्रथमत्रयािाां प्रश्नानाां न अनििु यानन उत्तरानि उत्तमानन सन्ति िेषाां मूल्याङ्कनां करिीयम्।
3. यनद निद्यानथानः उत्तरलेखन-समये समुनचिानाां निर्क्तीनाां िचनानाां च प्रयोगां न कुिान्ति िनर्ा अांशिः अङ्काः
किानीयाः , न िु सम्पूिाा ङ्काः ।
4. त्रुनििूिाििान्यै व्याकरिात्मक-प्रयोगाय च अनुिाििः अङ्काः किानीयाः , न िु सम्पूिाा ङ्काः ।
5. आां नशक-दृष्ट्या समुनचिेभ्यः उत्तरे भ्यः अनि अङ्काः दे याः ।
खण्डः 'क' अपठितावबोधनम् 10 अङ्काः
1. अपठितगद्ांशाधाररत-उत्तराठर् :-
(अ) एकपदे न उत्तरत - (केवलं प्रश्नद्वयम्) 2×1=2
(क) निज्ञानप्रयािमन्ति
(ख) जीिनयािनां दु ष्करम् अन्ति
(ग) मानिसभ्यिायाः निकास अर्िि्
(ब) पूर्ावाक्येन उत्तरत - (केवलं प्रश्नद्वयम्) 2×2=4
(क) निज्ञानमानित्य जनः अद्य आकाशे िक्षीिि् उत्पिनि, र्ूमौ िायुिद् धािनि, जले मत्स्य इि िरनि।
(ख) जीिनस्य प्रत्येकक्षेत्रे निज्ञानस्य मर्द् योगदानम् अन्ति।
(ग) कृनषक्षेत्रे सिं कायं निद् युच्चानलियन्त्ैः र्िनि।
(स) अस्य अनुच्छेदस्य कृते उपयुक्तं शीर्ाकं संस्कृतेन ठलखत । 1
'िैज्ञाननकयुगम्'
छात्रस्य उत्तरां दृष्ट्वा छात्रनर्िाय समुनचिः ननिा यः करिीयः ।
Page 3
(द) यथाठनदे शम् उत्तरत - ( केवलं प्रश्नत्रयम् ) 3×1=3
उत्तराठर् :-
i. (क) शत्रुिि्
ii. (घ) सप्तमी
iii. (क) नूिनाः
iv. (घ) षष्ठी
खण्डः ‘ख’ रचनात्मक-कायाम् 17 अङ्काः
2. पत्राधाररत-ररक्तस्थानपूठताः :- 5×1=5
नििेकानन्द-छात्रािासः
इन्द्रप्रस्थ निश्वनिद्यालयः
इन्द्रप्रस्थिः
नदनाङ्कः ..........
समादरिीयाः नििृचरिाः ।
सादरां चरििन्दनम्।
मम प्रथमसत्रस्य (i) परीक्षा सम्प्रनि सम्पन्ना। मम सिाा नि प्रश्नित्रानि शोर्नानन अर्िन्।
अन्तिन् (ii) शीतावकाशे अर्ां गृर्ां न आगनमष्यानम। इदानीां नद्विीयसत्रस्य (iii) पु स्तकाठन क्रेिव्यानन
सन्ति । अिः र्िन्तभः (iv) यथाशीघ्रं िञ्चशिां रूप्यकानि प्रेषिीयानन। अन्यि् (v) सवं कुशलम्।
िररिारे सिेभ्यः ज्येष्ठेभ्यः नमः
कननष्ठे भ्यश्च स्वन्ति ।
र्िदीयः नप्रयिु त्रः
दे िदत्तः
(छ्न्द-अलङ्कार-पररचयः )
3. छ्न्दस्सु आधाररतानां प्रश्नानाम् उत्तराठर् :- (केवलं प्रश्नत्रयम्) 3×2=6
(क) अनुष्ट्िुि्-छ्न्न्दनस द्वानत्रांशि् ििाा ः र्िन्ति।
(ख) उिेन्द्रिज्राछ्न्न्दसः कस्यानि उदार्रिस्य लेखनेन द्वौ अङ्कौ प्रदे यौ।
(ग) मन्दाक्रािाछ्न्न्दनस सप्तदश ििाा ः र्िन्ति ।
(घ) नगिस्य त्रीनि लघूनन नचह्नानन सन्ति ।
4.
अलंकारे र्ु आधाररतानां प्रश्नानाम् उत्तराठर् :- (केवलं प्रश्नत्रयम्) 3×2=6
(क) यमकस्य अलङ्कारस्य कस्यानि उदार्रिस्य लेखनेन द्वौ अङ्कौ प्रदे यौ।
(ख) श्लेषस्य अलङ्कारस्य लक्षिस्य लेखनेन द्वौ अङ्कौ प्रदे यौ।
(ग) अथाा िरन्यासस्य अलङ्कारस्य लक्षिस्य लेखनेन द्वौ अङ्कौ प्रदे यौ।
(घ) र्िेि् सम्भावनमथोत्प्रेक्षा प्रकृिस्य िरे ि यि् । (लक्षिस्य ररक्तस्थानिूनिाः )
Page 4
खण्डः ‘ग’ पठित-अवबोधनम् 30 अङ्काः
5. पद्ांशं पठित्वा ठहदीभार्या सप्रसङ्गसरलाथं ठलखत – 1×4=4
प्रिुििद्याां शः िाि-1 “वेदाऽमृतम् ” इनि िािाद् उद् धृिः ।
अथवा
प्रिुििद्याां शः िाि-2 “परोपकाराय सतां ठवभूतयः ” इनि िािाद् उद् धृिः ।
कस्यानि एकस्य िद्याां शस्य नर्न्दीर्ाषया प्रसङ्गां सरलाथं च लेखनेन 1+3=4 अङ्काः प्रदे याः ।
6. गद्ाशं पठित्वा ठहदीभार्या सप्रसङ्गसरलाथं ठलखत – 1×4=4
प्रिुिगद्याां शः िाि-2 “परोपकाराय सतां ठवभूतयः ” इनि िािाद् उद् धृिः ।
अथवा
प्रिुिगद्याां शः िाि-4 “सौवर्ा शकठिका” इनि िािाद् उद् धृिः ।
कस्यानि एकस्य गद्याां शस्य नर्न्दीर्ाषया प्रसङ्गां सरलाथं च लेखनेन 1+3=4 अङ्काः प्रदे याः ।
7. सूक्त्ोः भावाथालेखनम् :-
2+2=4
प्रदत्तसून्तक्तषु मात्रद्वयोः सू क्त्ोः र्ािाथं नर्न्दीर्ाषया लेखनेन िूिाा ः अङ्काः 2+2=4 प्रदे याः ।
अथवा अथवा
अन्वयस्य ररक्तस्थानपूठताः :- (उत्तराठर्) 4×1=4
1) कािुरुष
2) अनमत्रान्
3) ननमाा नः
4) िरानजिः
8. पठितपद्ांशाधाररत-उत्तराठर् :- (केवलं प्रश्नत्रयम्) 3×1=3
(क) सांस्कृिोद्यानदू िाा दररद्रीकृिा ।
(ख) ननष्कुिे षु स्वयां कण्टनकन्यानर्िा।
(ग) िुन्तििानाां लिानाां न रक्षा कृिा
(घ) नििृिा िानिकायोजना नननमािा ।
9. पठितगद्ांशाधाररत-उत्तराठर् :- (केवलं प्रश्नत्रयम्) 3×1=3
(क) कानलन्दीिीरे योनगनीिुरां नाम नगरम्।
(ख) अलािदीनो नाम यिनराजो बर्ूि।
(ग) अलािदीनो नाम मनर्मासानर्नाम्ने अकुप्यि् ।
(घ) चैकदा अत्र िृन्तिसन्तधः ।
Page 5
10. रे खाठङ्कतपदाठन आधृत्य कोष्ठकात् ठचत्वा प्रश्नठनमाार्ं कुरुत - (केवलं प्रश्नचतुष्टयम् ) 4×1=4
उत्तराठर् :-
(क) कः
(ख) कम्
(ग) का
(घ) किाि्
(ङ) के
(संस्कृत-साठहत्य-पररचयः )
11. संस्कृतसाठहत्याधाररतानां प्रश्नानाम् उत्तराठर् :- (केवलं प्रश्नचतुष्टयम्) 4×1=4
(क) ऋग्वेदः
(ख) जािकमाला
(ग) र्ीष्मििानि
(घ) साां ख्ययोग
(ङ) चत्वारः
12. 4×1=4
संस्कृतसाठहत्याधाररतानां प्रश्नानाम् उत्तराठर् :- (केवलं प्रश्नचतुष्टयम्)
(क) अष्टादश (18)
(ख) रामायिाि् ग्रन्थाि्
(ग) मर्नषाः िाल्मीनकः
(घ) मृच्छकनिकम्
(ङ) चिुनिंशनिः सर्स्रानि
खण्डः 'घ' अनुप्रयुक्त-व्याकरर्म् 06 अङ्काः
13. (क) गुिसधेः अथिा अयानदसधेः िररर्ाषाां नर्न्दीर्ाषया उदार्रिञ्च सांस्कृिर्ाषया लेखनेन 1×2=2
1+1=2 अङ्कौ प्रदे यौ ।
(ख) ित्पुरुषसमासस्य अथिा नद्वगुसमासस्य िररर्ाषाां नर्न्दीर्ाषया उदार्रिञ्च सांस्कृिर्ाषया 1×2=2
लेखनेन 1+1=2 अङ्कौ प्रदे यौ ।
(ग) सम्प्रदानकारकस्य अथिा सम्बधकारकस्य िररर्ाषाां नर्न्दीर्ाषया उदार्रिञ्च सां स्कृिर्ाषया 1×2=2
लेखनेन 1+1=2 अङ्कौ प्रदे यौ ।
Page 6
खण्डः – ‘ङ’ पािाधाररताः बहुठवकल्पीयाः प्रश्नाः 17 अङ्काः
14. प्रदत्तवैकल्पल्पकचतुर्भ्ाः उत्तरे र्भ्ः एकं शुद्धम् उत्तरं ठचत्वा ठलखत – 17×1=17
उत्तराठर् :-
1) (क) इनि+एषः
2) (ख) द्वािनि
3) (ग) रामः + अनि
4) (क) अव्ययीर्ािसमासः
5) (ख) र्ारिानाां मािा
6) (क) सत्यम्
7) (क) मत्स्यः
8) (ख) असत्या
9) (ख) प्रनिष्टा
10) (ख) क्त
11) (क) क्त्वा
12) (घ) िृिीया
13) (ग) नद्विीया
14) (क) कुलानन
15) (ग) मनय
16) (क) िृिीया
17) (क) क्त्वा
Page 7
Sample Papers
CBSE Sample Papers
ICSE / ISC Board Sample Papers
AP Board Sample Papers
Assam Board Sample Papers
Bihar Board Sample Papers
Chhattisgarh Board Sample Papers
Goa Board Sample Papers
Gujarat Board Sample Papers
Haryana Board Sample Papers
HP Board Sample Papers
J&K State Board Sample Papers
Jharkhand Board Sample Papers
Karnataka Board Sample Papers
Kerala Board Sample Papers
Page 8
Sample Papers
MP Board Sample Papers
Maharashtra Board Sample Papers
Manipur Board Sample Papers
Mizoram Board Sample Papers
Orissa Board Sample Papers
Punjab Board Sample Papers
Rajasthan Board Sample Papers
Tamil Nadu Board Sample Papers
Telangana State Board Sample Papers
Tripura Board Sample Papers
UP Board Sample Papers
Uttarakhand Board Sample Papers
West Bengal Board Sample Papers