CBSE Class 12 Marking Scheme 2022 for Gujarati Term 2

Class: XII
Gujarati
Sample Question Paper -Term-II Code No. 110
Answer Key.

નોંધ NOTE
➢ આ પ્રશ્નપત્ર લિલિત સ્વરૂપે ટૂં કા અને િાૂંબા ➢ This question paper is based on written
short and long questions.
પ્રશ્નો પર આધારરત છે .
➢ The question paper shall be of total 40
ુ ન ૂંુ હશે.સમયની
➢ પ્રશ્નપત્ર કુ િ 40 ગણ marks. Time provided shall be 2Hrs.
ફાળવણી 2 કિાકની હશે. ➢ Students should read carefully the
➢ વવદ્યાર્થીઓએ પ્રશ્નપત્રમાૂં આપેિી સચનાઓને instructions given in the question paper.
ધ્યાનર્થી વાૂંચવી.
➢ પ્રશ્નપત્રને ત્રણ વવભાગમાૂં વવભાજિત કરવામાૂં
➢ The question paper is divided into two
આવ્ ૂંુ છે .
➢ સારહત્ય વવભાગ- ગદ્ય-પદ્ય તેમિ કવવ/િેિક sections.
ુ ) ➢ Literature-including Poet/Author
પરરચય સાર્થે... (૨૦ ગણ
introduction (20 Marks)
ુ )
➢ િેિનકાયય.(૨૦ ગણ
➢ આપેિી સચના પ્રમાણે પ્રશ્નોત્તર િિવાના રહેશે. ➢ Writing Skill (20 Marks)
ુ - ૪૦
➢ કુ િ ગણ ➢ Question and answer should be written as
per the giver instructions.
➢ Total Marks = 40

ુ રાતી
ગિ
ધોરણ-XII (110)
સમય – ૨ કિાક ુ :૪0
કુ િ ગણ
Time: 2 Hrs. M.M. :40

(Literature)

ક્રમ પ્રશ્ન ઉત્તરના મદ્દુ ા ુ વવભાિન
ગણ

(Literature)
1. (અ) 1. (અ) નીચેના પ્રશ્નોના બે-ત્રણ વાક્યોમાૂં િવાબ િિો. (કોઈપણ બે) 2 x 2=4
1. પૂંિીઓ વડને શો િવાબ આપે છે ?

1

ઉત્તર: વડિાને પૂંિીઓએ કહ્ૂં ુ : ‘તારે આશ્રયે ઈંડા ઉછે યાય, અમે તારા
મીઠાૂં રસદાર ફળો િાધાૂં, હવે મરવાનો વારો આવયો ત્યારે અમે તમને
છોડીને ચાલ્યા િઈએ તો અમે સ્વાર્થી કહેવાય અને વવશ્વાસઘાત કયાયન ૂંુ
કિૂંક િાગે.’ આમ કહીને પૂંિીઓ પોતાના પાિનહાર વડિાએ કરે િા
ુ ી સાર્થ ન છોડવા િણાવે છે .
ઉપકારને વયક્ત કરીને અંત સધ
(વવષયવસ્ત ુ – ૧.૫,
િોડણી, ભાષાશદ્ધુ િ- ૦.૫)
2. કોની સ્મ ૃવતર્થી કવવ વવહ્વળ બને છે ? શા માટે?
કાિાગ્નનમા વવિીન બનેિી તેમની માતાની સ્મ ૃવતમાૂં કવવ વવહ્વળ બને છે .
કવવના વતનમાૂં પાણી ભરીને િતી પવનહારીઓ, પાકર્થી િહેરાતા િેતરો,
ુ ૂંુ જીણય દે રૂં ુ ,
િૂંતીિા િેડતોના મધરુ ગીતો, ગૂંભીર વડિાન ૂંુ ઝાડ, શૂંભન
ુ , મૂંરદર પર િહેરાતી ભગવા રૂં ગની ધજા, વહાિી
વાગોળતાૂં પશઓ
બહેન, િૂંગોરટયા વમત્રો વગે રે બધ ુ િ છે પણ તેમની મમતામયી મા નર્થી
એ માટે કવવ બહુ િ દુુઃિી છે .
(વવષયવસ્ત ુ – ૧.૫,
િોડણી, ભાષાશદ્ધુ િ- ૦.૫)
ુ વે છે ? શા માટે?
3. બા ક્યારે રોમાૂંચ અનભ
ઉત્તર: બધાૂં િ બારીબારણાૂં ખલ્ુ િાૂં હોય અને તાજી હવા પ્રસરતી હોય
ુ વે છે . જીવૂંત વસ્તઓ
ત્યારે બા રોમાૂંચ અનભ ુ ના ધ્વવન સાૂંભળવાનો
સવારે પૂંિીઓનો ટહુકો અને રાત્રે વરસાદનો ધ્વવન સાૂંભળવો બાને ગમે
છે . બાને ગ્રામ્યજીવન સાર્થે એક અનોિો નાતો છે માટે વતનર્થી દર રહેવ ૂંુ
બા માટે અશક્ય છે .
(વવષયવસ્ત ુ – ૧.૫,
િોડણી, ભાષાશદ્ધુ િ- ૦.૫)

(બ) નીચેના પ્રશ્નોના સવવસ્તાર િવાબ િિો. (કોઈપણ એક) ૧X3=3
1. ‘વડિો ને પૂંિીડાૂં’ કાવયનો મધ્યવતી વવચાર સ્પષ્ટ કરો.
ઉત્તર: કવવ કાગ - આ કાવયમાૂં વડિા અને પૂંિીઓના રૂપક દ્વારા
માનવસૂંબધ
ૂં ોનો મરહમા - વનમાૂં આગ િાગી ત્યારે વડિો પોતાની ઉપર
માળો બાૂંધીને રહેતાૂં પૂંિીઓને માળો છોડીને િવા કહે -પૂંિીઓના મીઠાૂં
ટહુકા તે પોતાના હૈયામાૂં સાચવી રાિશે - પૂંિીઓ વડિાની આ વાત ન
ુ ી આશરો આપ્યો તેને આમ કપરી પરરગ્સ્ર્થવતમાૂં
માનવી - ‘જેણે આિ સધ
એકિા મકીને ચાલ્યા િવ ૂંુ એ તો માત્ર સ્વાર્થય િ કહેવાય - પૂંિીઓ સાર્થે
મરવાન,ૂંુ સાર્થે ઉચાળા ભરવાન ૂંુ અને સાર્થે િ ફરીર્થી િન્મ િઈને વડિા
પર માળો બાૂંધવાન ૂંુ કહેવ ૂંુ - કાવયનો કેંદ્રવતી વવચાર ‘કપરી પરરગ્સ્ર્થવતમાૂં

2

પણ અતટ િાગણી અને સ્નેહબૂંધન એકબીજાને બાૂંધી રાિે છે . એ
મલ્યવાન શીિ.
2. ‘વતનાનો તિસાટ’ કાવયમાૂં આિેિાયેિો કવવનો કલ્પાૂંત.
રમણીક અરાિવાળા લિલિત ‘વતનાનો તિસાટ’ સૉનેટ કાવય -
વતનવવરહનો કારમો ઘા - વેદના દે હને નરહ પણ આત્માને વવહવળ -
ગ્સ્મતના વવચ્છે દનની, વીંછી ડૂં િની વેદના અલભવયક્ત - િન્મભવમ િવા
પ્રાણ પછાડા નાૂંિે - મા વછો્ ૂંુ બાળક અને ધણ વછો્ ૂંુ પશ ુ જેવો તિિાટ
ુ વે િગભગ તેવો િ તિિાટ - જીરવી જીરવાય નરહ, કોઈને કહેવાય
અનભ
ુ ની ત્વચા જાણે
નહીં, િરાપણ સહેવાય નરહ એવી વેદનાર્થી કવવ વયગ્ર - ખદ
પોતાની જાત વડે ઉતરડાતી હોય એવી વેદના - િનમભોમકામાૂં પાણી
ભરીને િતી પવનહારીઓ, પાકર્થી િહેરાતા િેતરો, િૂંતીિા િેડતોનાૂં મધરુ
ુ ૂંુ જીણય દે રૂં ુ , વાગોળતાૂં પશઓ
ગીતો, ગૂંભીર વડિાન ૂંુ ઝાડ, શૂંભન ુ , મૂંરદરો
પર િહેરાતી ભગવા રૂં ગની ધજા, વહાિી બહેન, િૂંગોરટયા વમત્રો વગે રે
બધ ુ િ - મમતામયી કાિગૂંગામાૂં વવિીન ર્થયેિી મા િ નર્થી એ વવચારે
કવવની વેદના ચરમસીમાએ - િનની રરહત િનમભવમર્થી અસૂંતષ્ુ ટ કવવને
િનનીસરહતની વવદે શભવમમાૂં પણય પરરતોષ પામવાની ઝૂંિના
(વિષયિસ્તુ – ૨,
જોડણી, ભાષાશુદ્ધિ-૧)
3. ગ્રામ અને નગર સૂંસ્કૃવતનો ભેદ કાવયના સૂંદભયમાૂં સમજાવો.
ઉત્તર: ગ્રામ્યસૂંસ્કૃવત અને શહેરીસૂંસ્કૃવત રહેણીકરણી, પહેરવેશ,
િાણીપીણીમાૂં એકબીજાર્થી લભન્ન - પિટાતી સૂંસ્કૃવત અને બદિાતી
જીવનશૈિીન ૂંુ પ્રવતલબિંબ મા પોતાના સૂંતાનોના સિ
ુ માૂં સિ
ુ ી અને
દુુઃિમાૂં દુુઃિી - પોતાની જાતને શહેરી જીવનમાૂં ગોઠવી શકતી નર્થી.
ગામડામાૂં કોઈ મહેમાનન ૂંુ સ્વાગત કરવા આંગણામાૂં રૂં ગોળી - વાસી
િોરાક ન િાવો - સ્ત્રીઓ અને પરુ ુ ષો પોતાની મયાયદા સાચવીને રહે -
ઘરના બારીબારણાૂં હવા ઉજાસ માટે ખલ્ુ િા રહે રોિ રસોઈ બનાવાય
પૂંિીઓ, વરસાદ, સયય, હવાના સસવાટા વગે રે કુ દરતી તત્વોને મન
ભરીને માણવ ૂંુ - શહેરમાૂં મખ્
ુ યદ્વાર હૂંમેશાૂં બૂંધ િ હોય - િોકો ફ્રીિમાૂં
સૂંઘરાયેલ ૂંુ વાસી અન્ન િાય - પવિમી સૂંસ્કૃવતના આંધળા અનકુ રણ-
રવવવારે િ રસોઈ કરે - કૃવત્રમ સાધનોને કારણે જીવન યૂંત્રવત -
મનષ્ુ ય પણ યૂંત્રવત - િાગણીના સૂંબધ
ૂં ો અને સામાજિક બૂંધનો રહ્યા
િ નર્થી.

3

2. (અ) નીચેના પ્રશ્નોના સવવસ્તાર િવાબ િિો. (કોઈપણ ત્રણ) ૩X૩=9
1. આંબા ઉછે રની પજા
ૂં ની િગની તમારા શબ્દોમાૂં વણયવો.
ઉત્તર: િૉસેફ મેકવાન લિલિત ‘પજા
ૂં મેિરની િગની’ ચરરત્ર વનબૂંધ-
મનષ્ુ યના વેશ નરહ, રકન્ત ુ તેના મન વ ૃવત્ત બદિવા, કેવળ નામ નરહ, કામ
ૂં મેિરના પાત્ર દ્વારા આિેિન - નોકરીમાૂંર્થી વનવ ૃત્ત - વતન
બદિવા - પજા
આવીને પજા
ૂં એ મોટાભાઈ ભવનભાઈની વાત ન માનવી - મસાણ-
તળાવની પડતર િમીનમાૂં આંબા વાવવા - કાળે ઉનાળે િમીનમાૂં િાડા
િોદયા છાણ અને માટીના ર્થર દ્વારા છાલણ્ ૂંુ િાતર બનાવ્.ૂંુ સારા આંબાના
ગોટિા ભેગા કયાય. રોપા ઉછે યાય. ત્રણેક વરસાદ પડયા પછી રોપા વાવયા.
પશ-ુ પક્ષી કે માણસ નકુ સાન ન કરે એ માટે અડાબીડ ર્થોરરયા વાવયા. અવત
વરસાદને કારણે ખબ નકુ સાન - િેડતોની જેમ િ પજા
ૂં એ પણ અત્યૂંત
વેદના - ઉનાળાની ગરમીમાૂં કાવડમાૂં પાણી િઈ આવી ને આંબાને વસિંચ્યા.
છેં તાિીસ આંબા ઉછયાય ત્યારે તેના હરિનો પાર ન હતો- માતાવપતા
પોતાના સૂંતાનનો ઉછે ર કરે એમ કદાચ, એના કરતાૂં વધારે કાળજીપવયક
વ ૃક્ષોનો ઉછે ર કયો.

2. મહીજીએ દીકરાની નેકી અને મદાયનગીની પરીક્ષા કેવી રીતે કરી?

ઈશ્વર પેટિીકર કર લિલિત ‘મોરના ઈંડાૂં’ વાતાય - મહીજીન ૂંુ પાત્ર એક
અનોખ ુ વયગ્ક્તત્વ - મન
ુ ીમજી મહીજીના દીકરાને વળાવવયા તરીકે િઈ
ુ ની કસોટી કરવા પોતે ડાકુ બનીને પત્ર
આવયા - પત્ર ુ બધુ ો જે ગાડાન ૂંુ
રક્ષણ કરવા ગયો હતો એ િ ગાડાને લટ ુ ાને
ૂં વા રસ્તો રોકીને ઊભો - બધ
ુ ાએ પણ સામો પડકાર કરીને ચાલ્યા િવા કહ્.ૂં ુ
િસી િવા પડકાર - બધ
એમ પણ કહ્ૂં ુ કે ‘અલ્યા બાપ ુ ! મારૂં ુ માની જા અત્યારે ત ૂંુ મારો બાપ
નર્થી, હજી શરમ રાખ ૂંુ છૂં ત્યાૂં સધ
ુ ી. નહીં તો િોયા જેવી ર્થશે.’ - મહીજી
ુ ા એ પોતાની ફરિની વચ્ચે આવતા વપતા
િડગની પેઠે અડીિમ - બધ
ુ ની નેકીની કસોટી - પત્ર
પર તિવારર્થી પ્રહાર - મહીજી પત્ર ુ ને શાબાશી -
કહ્ૂંુ કે ‘શાબાશ દીકરા હવે મને િાતરી ર્થઈ ગઈ છે કે ત ૂંુ મારૂં ુ નામ નહીં
ુ ની નેકી અને ઇમાનદારીની પરીક્ષા
બોળે .’ આમ મહીજીએ પોતાના પત્ર
કરી.

4

3. સ્વતૂંત્ર વવચારક તરીકે સૉક્રેરટસન ૂંુ ચરરત્ર આિેિો.

ઉત્તર: સૉક્રેરટસ દુવનયાનો મહાન વવચારક - બહુ બદ્ધુ િશાળી - િોકોને
સદાચાર તરફ વળવા પ્રયાસ - િોકોને એની વાતોમાૂં રસ પડતો,
મધમાિીઓની જેમ િોકો એની આસપાસ વીંટાળતા - સૉક્રેરટસ તેમને
સાચો ધમય સમજાવતો. આચાર અને વવચારમાૂં તે પવવત્ર અને સદાચારી
- તે એવ ૂંુ માનતો હતો કે ‘પોતાની આવડત કેળવીને પોતાની ફરિ અદા
કરે તે િ ઉત્તમ માણસ.’ - એર્થેન્સના રાિવહીવટમાૂં પડેિા િોકોમાૂં પણ
સૉક્રેરટસ ભળતો. તેમની સાર્થે ધમય, રૂરિ, રીતરરવાિ વવશે ચચાય - સ્વતૂંત્ર
અને ઊંડો વવચારક - પ્રામાલણકપણે જે સાચ ૂંુ િાગે તે કહેતો. તે હૂંમેશા
નમ્રપણે કહેતો કે, ‘હુૂં અજ્ઞાની છૂં જ્ઞાન મેળવવા મથ ૂંુ છૂં. - ્વ
ુ ાવગય
ુ - સૉક્રેરટસના વવચારોની એમના પર ખબ અસર -
સૉક્રેરટસ પર ખબ ખશ
ુ ાનોને ભડકવવાનો
એર્થેન્સના રાિકતાય ખબ અકળાયા. - સૉક્રેરટસ પર ્વ
અને નગરદે વતાને ન માનવાનો આરોપ - તેના પર કેસ ચાલ્યો અને
રાિદ્રોહના કાયદા હેઠળ સૉક્રેરટસને મોતની સજા. એર્થેન્સવાસીઓએ એક
મહાન પરુ ુ ષને ઝેર આપીને દુવનયામાૂંર્થી વવદાય કયો.

4. ‘ડાઘ’ િઘકુ ર્થામાૂં પ્રગટતી સૂંવેદના આિેિો.
ઉત્તર: નરે ન બારડ લિલિત ‘ડાઘ’ િઘકુ ર્થામાૂં સમાિની વરવી
વાસ્તવવકતા - સમાિમાૂં કહેવાતા ડાહ્યા અને સમજુ િોકો િનન જેવા
ૂં ને કેટિા સૂંકુલચત દષ્ષ્ટકોણર્થી જુએ - જેને કારણે સ્ત્રીઓને
પવવત્ર સૂંબધ
ઘણૂંુ સહન કરવ ૂંુ પડે - ડૉક્ટર સન
ુ ીતા શાહના જે રદવસે િનન ર્થયા એ
રદવસે િ તેના કપાળમાૂં ચાૂંદિો કરવાની િનયાએ િનમર્થી ર્થયેિાૂં
કોિના સફેદ ડાઘને કારણે તેના પવતએ તેનો ત્યાગ - આ અપમાન
ુ ીતાને જીવનભર દુુઃિી કરી - સન
ડૉક્ટર સન ુ ીતા શાહના દવાિાને એક
બાળકીને િઈને એની માતા આવી - બાળકીની મા ખબ લચિંવતત – તે
બોિી ‘ગમે તેમ તોયે દીકરીની જાત !’ સાવ સાચ ૂંુ કહેિો બેન ! -
‘ડરવાન ૂંુ કોઈ કારણ નર્થી માત્ર વવટાવમન -‘એ’ની િામીને કારણે સફેદ
છાૂંટા ઊપસી આવયા’ આ િવાબ સાૂંભળીને બાળકીની મા પર જાદુઈ
અસર ર્થઈ અને આભારસચક નજેરે તે દવાિાનાની બહાર નીકળી -
ુ ીતા ટેબિ પર માથ ૂંુ િાળીને આંિો મીંચીને પોતાના ભતકાળની
સન
દુુઃિદ ઘટનામાૂં સરી પડી – પોતાની સાર્થે ર્થયેિો અન્યાય સાૂંભરી
આવયો.

5

5. ‘િોરાૂં’ િઘકુ ર્થા શી માવમિકતા પ્રગટાવે છે ?
ઉત્તર: ઈશ્વર પરમાર લિલિત ‘િોરાૂં’ િઘકુ ર્થા - વતનર્થી દર રહેતા
સૂંતાનો એકિા રહેતી માતાની વેદનાને સમજી શકતા નર્થી - ર્થોડામાૂં
ઘણૂંુ એ િઘકુ ર્થાનો પ્રાણ - આધવુ નકતાને રૂં ગે રૂં ગાયેિા સૂંતાનોએ
માતાને શહેરમાૂં આવીને વસવાન ૂંુ કહ્ૂં ુ - રાજીમા પોતાના િોરો સાર્થે
પ્રેમના બૂંધનમાૂં - ભોમકાને છોડીને શહેરમાૂં વસવ ૂંુ એ તેના માટે મશ્ુ કેિ -
છોકરાઓને વતનમાૂં આંટો દે વા તેડાવાવ ૂંુ - વયસ્તતાને કારણે આવી
શકતાૂં નર્થી - પૈસા મોકિીને પોતાની ફરિ પરી કરવી - િોરને વેચીને
વનરાૂંતે રહેવાન ુ કહ્ૂંુ - િોરને રાજીમા સાર્થે માયા - સૂંતાનોને મા પ્રત્યે
િોર જેટિી પણ માયા નર્થી - અંતે ટપાિ િિાવવા ગયેિા રાજીમાએ
પત્ ૂં ુ ફાડીને ફેંકી દીધ ૂંુ અને કહ્ૂં ુ કે, ‘ભઈ, હવે તો મારે છોરાૂં ઈ િોરાૂં ને
િોરાૂં ઈ છોરા.’ ફરિ ચકેિા સૂંતાનોને અહીં માવમિક ટકોર.

(બ) નીચેનામાૂંર્થી કોઈપણ એક સરહત્યકારનો આશરે દસ-બાર વાક્યોમાૂં 1X4=4
પરરચય આપો.
1. દિપતરામ
2. મલણશૂંકર રત્નજી ભટ્ટ
િેિક પરરચય :
પ્રસ્તાવના પ્રારૂં લભક પરરચય 1
2 વશક્ષણ – વવવશષ્ટ વસદ્ધિઓ 1
સારહત્ય ક્ષેત્રે પ્રદાન 2
ઉ
3. (Effective writing Skill) 1X8=8
નીચે આપેિા વવષયના મદ્દુ ા પરર્થી કોઈપણ એક વવષય પર ૨૦૦
શબ્દોમાૂં વનબૂંધ િિો.
પ્રસ્તાવના – ૧
વવષયવસ્ત ુ – ૨
ભાષા અલભવયગ્ક્ત – ૧
ભાષા શદ્ધુ િ અને વાક્યરચના- ૨
ઉપસૂંહાર -૧
નીચેના મદ્દુ ાને ધ્યાનમાૂં રાિીને વનબૂંધ તપાસવો...

6

- વવષયની પસૂંદગી
- શરૂઆત : આકષયક, સ્વાભાવવક અને સચોટ
- ુ ાવષતો કે અવતરણો.
કાવય પૂંગ્ક્ત, સભ
- વવષયાૂંતર ર્થ્ ૂંુ છે કે નરહ
- ૂંુ ર, સવ
સદ ુ ાચ્ય અક્ષર, િોડણીશદ્ધુ િ અને ભાષાશૈિી
4. (અ) તમારી શાળામાૂં યોજાયેિા રમતોત્સવનો અહેવાિ આશરે 100 શબ્દોમાૂં 1X6=6
િિો:
પ્રારૂં ભ - ૧
વવષયવસ્ત ુ – ૩
ભાષા અલભવયગ્ક્ત – ૧
ભાષા શદ્ધુ િ અને વાક્યરચના- ૧
અહેવાિિેિન િિતી વિતે ધ્યાનમાૂં રાિવાની બાબતો :
1. અહેવાિના વવષયને સમજી કાચી રૂપરે િા બનાવો.
2. ઘટનાક્રમ જાળવો.
3. મહત્ત્વની બાબતો રહી ન જાય તેન ૂંુ ધ્યાન રાિો.
4. કોઈપણ ઘટના કે હકીકત જેવી બની હોય એવી િ, િરાય
અવતશયોગ્ક્ત વવના િિવી.
5. અહેવાિમાૂં તારીિ, સમય, સ્ર્થળ, વયગ્ક્ત વવશેષ વગે રેનો સ્પષ્ટ
ઉલ્િેિ કરો.
ુ બ યોનય ફકરા પાડો.
6. ઘટનાના વણાૂંક કે તબક્કા મિ
ુ , સરળ અને આકષયક હોવી િોઈએ.
7. અહેવાિની ભાષા શિ

(બ) નીચે આપેિા વવષય પરર્થી પત્ર િેિન 1X6 =6
સરનામ ૂંુ અને તારીિ- ૧
સૂંબોધન અને અલભવાદન – ૧
વવષયવસ્ત ુ અને ભાષા શદ્ધુ િ – ૩
સમાપન અને લિલિતૂંગ – ૧
નીચેના મદ્દુ ાને ધ્યાનમાૂં રાિીને પત્ર િિવો.
પત્રન ૂંુ સરનામ,ૂંુ સૂંબોધન અને લિલિતૂંગ એક િ બાજુએ એટિે કે ડાબી
બાજુએ િિવ ૂંુ (International Method) નવી પિવત પ્રમાણે પત્ર િેિન
િિવ.ૂંુ
ુ હોવી િરૂરી.
પત્રની ભાષા સરળ અને શિ
કાયાયિયને િગતા પત્રોમાૂં તેમિ વયવસાવયક કે સરકારી પત્રોમાૂં
વવવેકપણય સ્પષ્ટ મદ્દુ ા અને સૂંલક્ષપ્ત િિાણ િરૂરી છે .

7