CBSE Class 12 Marking Scheme 2022 for Sanskrit Elective Term 2

आदर्शप्रश्नपत्रम ्
्
द्वितीयसत्रम (2021-22)
कक्षा – िादर्ी
् िकम)् (कोड सं.-022)
संस्कृतम (ऐद्व
समयः – होराियम ् अङ्कयोजना पूर्ाशङ्काः – 40

अवधातव्यम –्

्
1. अस्याम अङ्कयोजनायां प्रदत्ताद्वन उत्तराद्वर् द्वनदर्ाशत्मकाद्वन सद्वि। प्रदत्ताद्वन उत्तराद्वर्
ु
अद्वतद्वरच्याद्वप सन्दर्ाशनसारम ्
अन्याद्व ् द्वि।
न उत्तराद्वर् र्द्ववतमु अहश
2. आिद्वरकद्ववकल्पात्मके ष ु प्रश्नेष ु यद्यद्वप स्पष्टतया द्वनदेर्ः दत्तः अद्वि यत के् वलं प्रश्नियम ्
्
अथवा प्रश्नत्रयम इत्याद्व ्
दकम उत्तरं ्
दातव्यं तथाद्वप यद्वद छात्रः अद्वतद्वरक्त-प्रश्नानाम उत्तराद्व र्
द्वलखद्वत तर्हह छात्रद्वहताय यत्र अद्वधकाः अङ्काः दात ं ु र्क्यिे तादृर्ानां प्रश्नानां मूल्याङ्कनं
करर्ीयम।्
ु द े श्लोके वा आधाद्वरताः प्रश्नाः अवबोधात्मकाः सद्वि। अतः द्ववद्यार्हथनः अनिे
3. अनिे ु दे
्
प्रदत्तर्ब्दानां स्थाने समर्ाव-पयाशयवाचि–र्ब्दानां प्रयोगं कतुं ु र्क्नुवद्वि। तदथशम अङ्काः
देयाः। यद्वद द्ववद्यार्हथनः उत्तरलेखन-समये समद्वु ितानां द्ववर्क्तीनां विनानां प्रयोगं न कुवशद्वि
तर्हह अंर्तः अङ्काः कतशनीयाः न त ु सम्पूर्ाशङ्काः।
ु
4. त्रद्वु िपूर्वश तशन्य ै व्याकरर्ात्मक-प्रयोगाय ि अनपाततः अङ्काः कतशनीयाः न त ु सम्पूर्ाशङ्काः।
5. आंद्वर्क-दृष्ट्या समद्वु ितेभ्यः उत्तरेभ्यः अद्वप अङ्काः देयाः।
ु ा न त ु वाक्यसौन्दयश-तत्त्वम।् आंद्वर्कवाक्यर्द्ध
6. रिनात्मक-काये वाक्यरिना प्रमख ु ये अद्वप
अङ्काः देयाः।
7. प्रश्नद्वनमाशर्स्य प्रश्ने ½ अङ्कः वाक्यलेखनाय अद्वि, ½ अङ्कश्च प्रश्नवािकद्विह्नाय। परं
सम्यक ् प्रश्नद्वनमाशर् ं स्यात ् तदा एव प्रश्नवािकद्विह्नस्य कृ ते अङ्काः प्रदेयाः।

1

वर्णनात्मकााः प्रश्ााः 40 अङ्ााः
अपद्वितावबोधनम ्
1. ्
अधोद्वलद्वखतं गद्यांर् ं पद्वित्वा प्रदत्तान प्रश्नान ् स्कृतेन उत्तरत –
सं 10
(अ) एकपदेन उत्तरत - (के वलं प्रश्नियम)् 1×2=2
(i) अद्वर्नद्वन्दतवान ्
(ii) सवेषाम ्
(iii) नौकायाम ्
(आ) पूर्वश ाक्येन उत्तरत - (के वलं प्रश्नियम)् 2×2=4
(i) बाला अल्पे एव वयद्वस द्ववद्ववधास ु द्ववद्यास ु पारङ्गता ितरु मद्वतः धैयशर्ाद्वलनी
ि आसीत।्
(ii) तौ रक्षर्ीयौ एव इद्वत सङ्कल्प्य सा जले कू र्हदतवती, मीनः इव ि तरिी
सा तयोः हिौ दृढतया गृहीत्वा नौकां प्रद्वत आनीतवती।
्
(iii) यदा नौका नद्याः मध्यर्ागम आगता तदा तस्याः नद्याः अपरस्मात ्
्
र्ागात र्ीत्या ्
त्वरया ि जले तरिौ आगििौ कौद्वित दृष्टौ।
ु दस्य समद्वु ितं र्ीषशकं द्वलखत।
(इ) अस्य अनिे 1×1=1

धैयशर्ाद्वलनी बाला, साहद्वसनी बाला, दयार्द्शहृदया बाला
अथवा अन्यत द्व् कमद्वप उद्वितं र्ीषशकम ्
छात्राः लिलितानन पदानन दृष्ट्वा शुद्धाशुद्धननर्णयाः छात्निताय कतणव्याः।
्
(ई) यथाद्वनदेर्म उत्तरत - (के वलं प्रश्नत्रयम)् 1×3=3
(i) सङ्कल्प्य
(ii) बालायाः
(iii) र्ीत्याः
(iv) सा
रिनात्मककायशम ्
2. छात्राः संस्कृतर्ाषया सूिनां लेद्वखष्यद्वि।द्ववषयप्रद्वतपादनाथुं 2½ अङ्काः, 1×5=5
ु थुं ि 2½ अङ्काः प्रदेयाः।
वाक्यर्द्ध्य
द्वित्राद्वदरिनामाध्यमेन छात्राः द्ववज्ञापनं रियेयःु । द्ववषयप्रद्वतपादनाथुं 2½ अङ्काः,
ु थुं ि 2½ अङ्काः प्रदेयाः।
वाक्यर्द्ध्य

ु संस्कृतेन द्वलद्वखते अनिे
3. प्रदत्तद्ववषयमद्वधकृ त्य तथ्यानां सहायतया स्वद्वववेकानसारं ु दे 5
ु थुं ि 2½ अङ्काः प्रदातव्ााः।
द्ववषयप्रद्वतपादनाथुं 2½ अङ्काः, वाक्यर्द्ध्य
2

4. द्वनम्नद्वलद्वखतवाक्येष ु के षाञ्चन पञ्चवाक्यानां संस्कृतेन अनवादं
ु कुरुत – 1×5=5
ु िताद्वन पष्पाद्व
1. वाद्विकायां सगद्व ु र् द्ववकसद्वि।
2. बालकाः क्रीडाक्षेत्र े अक्रीडन।्
3. वयं श्वः द्ववद्यालये वृक्षारोपर्ं कद्वरष्यामः।
4. सवे छात्राः संस्कृतं पिे यःु ।/ सववः छात्रैः संस्कृतं पिनीयम।्
5. यूय ं सद्वु खनः र्वत।
ु द्वनवेदयद्वि।
6. द्वर्ष्याः गरवे
्
7. राजानम उर्यतः स ैद्वनकाः अिलन।्
पद्वितावबोधनम ्
5. ्
अधोद्वलद्वखतं गद्यांर् ं पद्वित्वा तदाधाद्वरतान प्रश्नान ् स्कृतेन उत्तरत ।
सं 3
(अ) एकपदेन उत्तरत - (के वलं प्रश्नियम)् ½×2=1
(i) मानववाताश
(ii) मानवाः
(iii) अश्वत्थदेवस्य
(आ) पूर्वश ाक्येन उत्तरत – (के वलं प्रश्नियम)् 1×2=2
(i) जीवसृद्वष्टप्रवाहेष ु मानवाः पर–प्रतारकाः स्वाथशसाधनपरा मायाद्ववनः
कपिव्यवहारकुर्लाः हहसाद्वनरताः जीवाः सद्वि।
(ii) अश्त्त्थदेवः सवशद्ववधद्वविद्वपनां मध्यर्ागे द्वस्थतः अद्वि।
(iii) महापादपाः वनस्पद्वतकुलप्रदीपाः सद्वि।

6. ्
अधोद्वलद्वखतं पद्यं पद्वित्वा तदाधाद्वरतान प्रश्नान ् स्कृतेन उत्तरत ।
सं 3
(अ) एकपदेन उत्तरत - (के वलं प्रश्नियम)् ½×2=1
(i) इन्दः
(ii) पद्मस्य
(iii) गगने
(आ) पूर्वश ाक्येन उत्तरत - (के वलं प्रश्नियम)् 1×2=2
(i) िन्द्रः कुमदातु द्व् िलक्षं दूरं द्वतष्ठद्वत।
(ii) कलाद्वपनः द्वमत्रं पयोदः अद्वि।
(iii) पद्मं अकुं / सूयुं दृष्ट्वा द्ववकसद्वत।
7. ्
अधोद्वलद्वखतं नाट्ांर् ं पद्वित्वा तदाधाद्वरतान प्रश्नान ् स्कृतेन उत्तरत ।
सं 3
(अ) एकपदेन उत्तरत - (के वलं प्रश्नियम)् ½×2=1

3

(i) ’आिायश’ इद्वत
(ii) कक्षायाम ्
ु क
(iii) समत्स ु ाः
(आ) पूर्वश ाक्येन उत्तरत - (के वलं प्रश्नियम)् 1×2=2
(i) छात्राः योगस्य अभ्यासेन स्वाध्यायेऽद्वप एकाग्रतां वधशद्वयत ं ु सक्षमाः
र्द्ववष्यद्वि।
े ज्ञात ं ु
(ii) छात्राः योगस्य उपयोद्वगतायाः द्ववषये सम्यग्रूपर्
ु क
समत्स ु ाः आसन।्
् ि।
(iii) योगर्ास्त्रे र्रीरस्य मनसः ि द्वनयमनं प्रद्वतपाद्वदतम अद्व

8. अधोद्वलद्वखतर्ावाथे द्वरक्तस्थानपूर्तत मञ्जूषापदसहायतया कुरुत – 1×3=3
र्ावाथशः – संसारे ये के िन कतशव्यपरायर्ाः जनाः सद्वि ते (i) द्ववषमपद्वरद्वस्थतौ अद्वप
स्वद्वनधाशद्वरतं कायुं पूरयद्वि।तेषां मागे द्वकयिोऽद्वप द्ववघ्ाः आगिेयःु
्
ते (ii) स्वकायाशत कदाद्व ु
प न द्ववरमद्वि।तादृर्ाः कतशव्यद्वनष्ठमहापरुषाः
् प मोहं न कुवद्वश ि।
(iii) स्वप्रार्ानाम अद्व
् ि। यदा सूयःश अिं
र्ावाथशः – अत्र सायङ्कालीनं (i) प्राकृ द्वतकं सौन्दयुं वर्हर्तम अद्व
गिद्वत तदा पद्वश्चमद्वदक ् रक्तवर्वः मेघ ैः (ii) आिाद्वदता र्वद्वत। तद ्
् घाः द्वसन्दूरमये जले स्नात्वा आगताः सद्वि।
दृश्त्यं दृष्ट्वा प्रतीयते यत मे
तादृर्ेष ु रक्तवर्ीयेष ु मेघषे ु (iii) सूयःश अिं गिद्वत।

9. अधोद्वलद्वखत-अन्वये द्वरक्तस्थानाद्वन पूरयत - (के वलं पद्यमेकम)् 1×3=3
अन्वयः – धनद्ववषये (i) सञ्चयः न कतशव्यः(धनं) दातव्यं र्ोक्तव्यं (वा)। इह
ु
(ii) पश्त्य मधकरीर्ां ्
सद्वववतम (iii) ्
अथशम अन्ये हरद्वि।

अन्वयः – ददाद्वत प्रद्वतगृह्णाद्वत (i) गह्यम ्
ु आख्याद्व ु े र्ोजयते ि एव
त पृिद्वत (ii) र्ङ्क्त
प्रीद्वतलक्षर्ं (iii) षद्विधं (र्वद्वत)।

*****************************

4