aglasem.com
Home Schools Admission Career Mock Test PDF Docs Playground
ClassChoose class
StateSelect state

CBSE Class 10 Syllabus 2027 Sanskrit Communiucative

Download the CBSE Class 10 Sanskrit Communiucative Syllabus 2027 PDF for free at AglaSem. This official CBSE Class 10 Sanskrit Communiucative curriculum for the 2026-27 academic session covers the complete course structure, unit-wise topics and weightage, marking scheme, and prescribed books. Use this latest CBSE Sanskrit Communiucative syllabus to plan your board exam 2027 preparation, understand the question paper design, and focus on high-scoring topics — download the free PDF now.
CBSE Class 10 Syllabus 2027 Sanskrit Communiucative - Page 1 of 11

Finished viewing? Save it for later —

Download CBSE Class 10 Syllabus 2027 Sanskrit Communiucative (PDF · 11 pages)
Downloaded 99 times

About CBSE Class 10 Syllabus 2027 Sanskrit Communiucative

CBSE Class 10 Syllabus 2027 Sanskrit Communiucative is available here for free download. Published by CBSE for Class 10, this syllabus can be viewed online or downloaded as a PDF (11 pages). Candidates preparing for Class 10 can use CBSE Class 10 Syllabus 2027 Sanskrit Communiucative to understand the exam pattern, the type of questions asked, and the overall difficulty level.

Frequently Asked Questions

How can I download CBSE Class 10 Syllabus 2027 Sanskrit Communiucative?

Open this page and click the Download button to save CBSE Class 10 Syllabus 2027 Sanskrit Communiucative as a PDF. It is completely free on AglaSem Docs.

Is CBSE Class 10 Syllabus 2027 Sanskrit Communiucative free to download?

Yes. CBSE Class 10 Syllabus 2027 Sanskrit Communiucative can be viewed online and downloaded as a PDF free of cost on AglaSem Docs.

How many pages does CBSE Class 10 Syllabus 2027 Sanskrit Communiucative have?

CBSE Class 10 Syllabus 2027 Sanskrit Communiucative contains 11 pages, which you can read online or download together as a single PDF.

Where can I find more Class 10 study material?

You can find more Class 10 question papers, sample papers, syllabus, and answer keys on AglaSem Docs.

CBSE Class 10 Syllabus 2027 Sanskrit Communiucative – Text

Read the full text of this syllabus below — useful to quickly search, copy and reference the content online without downloading the PDF.

📄 View text version (11 pages)

Page 1

FOR CBSE CLASS 10 SYLLABUS EXAM PREPARATION

CBSE Class 10
Syllabus 2027
Question Paper ·
Sanskrit
EXAM YEAR TYPE SUBJECT

CBSE Class 10 Syllabus 2027 Question Paper Sanskrit
DETAILS

Communiucative

Notes · Sample Papers · Previous Year Papers · Mock Tests

Page 2

m
m .co

m .co se
m
se सं #ृ तम् (स*ेषणा/कम्) la
िवषय-कोड् -सङ् -ा - 119 a
g
क1ा –दशमी (2026-27)
पा>?मः परी1ािनदC शाD

या अ%&'ले िव,मानान् िविवधिवचारान् भावान् िविवधाः अनुभूतीः च साथ;कैः >िन?भः ?ल?खतैः सAे तैः च
Bकटयित DEतीकरोित सा भाषा। वIुतः भाषा अ?भBायBकटनJैव िव?शLटं साधनं वत;ते। समाजे जनानां परPरं
m
.co
भावQहणाय, भाविविनमयाय भावावबोधनाय च भाषा एव सरलतमं PLटतमं च साधनं िव,ते। सं सारे
m
.co
िWसहXा?धकभाषाः अधुना जनैः BयुY%े यासु गीवा;णभाषा दे ववाणी सं \ृ तभाषा Bाचीनतमा समृ^ा चा_I।
ः वेदैः षड् वेदाaै ः च सुसbcनाः चतुद;शिव,ाः, िवdानम्, आयुवfदः, ग?णतं योगशा&gादयhaचs
अJामेव भाषायां चतु?eभ;m
e m
as
Qiाः सुिनब^ाः lिव,%े । एतेन अनुमातुं शEयते यत् सं \ृ तं के वलं भावBकटीकरणJ िवचारिविनमयJ चaमाjमः gl
g
एव न अिपतुaएकं िव?शLटं जीवनदश;नम् अिप िव,ते। इितहासः Bमाणमg यत् सृLटे ः आिदतः अ,ाव?धः यत् ?शlणं
dानिवdानं च अ_I तत् सवm अJां भाषायामेव अतीव वैdािनकिव?धना स_cनिहतम् अ_I। मनसः
गहनाितगहनभावानां िविवधिवचाराणां च PLटतया Bकटीकरणाथm सं \ृ तं िवना अng नैव िव,ते वै?शLट् यम्।
भारतीयं सव;oं िवhवJ समQं तpं च अJां भाषायाम् अ_I।
सं \ृ तJ भाषावैdािनकpम् - ऐितहा?सक-वण;नाsक-तुलनाsकाjयन-Wारा भाषायाः Bकृ तेः
िवकासोtuेः सं रचनायाः अjयनपूव;कं सवfषां िवषयाणां सै^ा_%कः िनण;यः भाषािवdानेन िvयते। भाषािवdान-
m
.co
नामकशा&gे शwानाम् उtिuः, वाEयानां सं रचना इyादीनां िवषयाणां िवचारः िvयते। भाषािवdानJ सz{ः

em
सवfषां मानवानां भाषा?भः सह अ_I। एवं भाषािवdाने >नेः, >िन-उ|ारणोपयोिगनां oरयcgमुख?ज}ािद-अaानां
s
la नामा~ात-उपसज;निनपातानां पदपदाथ;िवषयकाणां
Bकृ ित-Byयादीनां, सं dासव;नाम-िvया-िवशेषणादीनां
g
िवकारादीनां िवकारमूलककारकाणाम् अnेषांaिविवधिवषयाणा•च अjयनं िvयते। भाषािवdाने सं \ृ तभाषा-
िवषयक-वण€tिu-?स^ा%J अतीव वैdािनकं िन•पणं कृ तं वत;ते।

िवhवJ सवा;सु भाषासु सं \ृ तभाषा Bाचीनतमा अ_I। Bायः सवा;सु भाषासु सं \ृ तपरकशwाः उपल‚%े।
सं \ृ तभाषा भारतीयभाषाणां जननी इित कƒते। सवा;सु भारतीयभाषासु सं \ृ तभाषा अ%ल„ना अ_I इित सवf
अa…कु व;_%।
भारतदे शः ब†भाषी दे शोऽ_I। अ_ˆन् दे शे अनेकतायाम् एकताव?ध;नी भाषेयं सामा?जकसमरसतायै
o m
o m च आव‰कŠ वत;ते। सं \ृ तJ सां\ृितकं महpं वण;य%ः िवWांसः कथय_%m.“भारतJ BितLठे Wे c
c
जीवनिवकासाय
सं.\ृ तं सं \ृ ितIथा, सं \ृ ितमूलं सं \ृ तम्, सािहyं सं \ृ ितवाहक•च इित।” एषा सं \ृ sितः
e न के वलं भारतJ अिप
e m l a
l as तु िवhवJ मुकुटायमाना अ_I। उŽं च-
a g
ag सyमिहंसािदगुणैः •ेLठा िवhवब{ु•?श?lका।
िवhवशा_%ः सुखधाgी भारतीया िह सं \ृ ितः॥
सं \ृ तJ Dापक•ं dायते अनेन प,ेन -
सं \ृ ते सं \ृ ितdfया सं \ृ ते सकलाः कलाः।
सं \ृ ते सकलं dानं सं \ृ ते िकcन िव,ते॥
एवं सं \ृ तभाषा प’रिनि“ता, दोषरिहता, सरला, गभीरा, यथाथा; वैdािनकŠ च भाषा अ_I। स”ित युगेऽ_ˆन्
m .
.co m
Bमुखैः उ•े ‰ैः सं \ृ तभाषा ?शlणीया अ_I।
s e
s em l a
g la 1 ag
a For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 1 of 10

Page 3

?शlणो•े ‰ािन –
* वसुधैव-कु टु zकम् इित भावनािवकासः।
* भारतीयभाषाणां सं रlणम्।
* सं \ृ तभाषया स”ेषणकौशलिवकासः।
* परPरं सं \ृ तस˜ाषणेन भाविविनमयः।
* सं \ृ त-भाषया एव सं \ृ त-?शlणम्।
* •वण-भाषण-पठन-लेखनेित चतुणाm भािषक-कौशलानां िवकासः।
* बौि^किवकासपुर™रम् आjा?sकनैितकdानम्।
* मान?सकिवकासानšानुभिू तः रसानुभिू तhच।
* भारतीयसं \ृ तेः सं रlणं dानवध;न•च।
* आsानुशासनसं 'ापनम्।
* भाषा?शlणकौशलािन वध;नाय नैपु›Bा_œतः।
* सं \ृ तसािहyJ अjयनेन dानानšJ अनुभूितः।
* मानवजीवनJ िवकासपूव;कं क•ाणम्।
* सं \ृ तभाषया छाgाणां सव;िवधिवकासः।
?शlणBिवधयः -
* सं \ृ तमाjमेन स˜ाषणिव?धना शनैः शनैः सं \ृ त-?शlणं स˜िवŸित। गितवध;नाय सं \ृ ताjापकै ः
धैयfण oकŠयाjापन-काय;vमाणां िनयोजनम्। ?चकरभाषा‚ासेन भािषकोपल_¡ः। भािषका‚ासाय
वाता;लाप-कथा•वण-वादिववाद-सं वाद-वण;नपरकBितयोिगता?भः भाषा?शlणं कारियतुं शEयते।
* िव?भcनBामा?णकसं 'ानां काय;vमाः सािहyसाम¢hच BयुY उuम?शlणं कतुm शEयते।
* सं \ृ तभाषया उपल¡-£‰-•D-सामQी-माjमेन भाषा‚ासः।
* िव?भcनपा¤सामQीWारा ?शlकः oकŠयं ?शlणकायm ?चकरं कतुm शEनोित।
* भाषा?शlकः छाgान् &नेहपूव;कम् (आsीयभावेन) पाठयेत्।
* अ,तनपूव;कं सािहyकोश-शwकोश-सšभ;Qiानां सहायतया छाgाणां तtरतावध;नम्।
* Bाचीनावा;चीनयोम;jे सम§य'ापनWारा नूतन?शlणिव?ध?भhच सं \ृ त?शlणम्।
* सaणकमाjमेन अ%जा;ले िव,मानसामQी?भhच सं \ृ त?शlणम्।
कौशलािन-
* dानाsक-अवबोधनाsक-अनुBयोगाsक-िव¨ेषणाsक-सं ¨ेषणाsक-मू•ाAनाsक-
ल?lता?धगमनिवशेषाः।
* •वणकौशलम् – भावा?धQहणाय >nाsकं भाषायाः Bथमं कौशलम् इदम्। अJ साधनािन- गु मुखम्,
आकाशवाणी, दूरवाणी, प’रवारसदJाः, समाजः, क©ाः, >िनमुªणयcgम्, दूरदश;नम् इyादीिन।
* भाषणकौशलम् - भावा?भDEतये >nाsकं भाषायाः इदं िWतीयं कौशलम्। वाग्-•पं भावBकटनम् एव
भाषणम्, प’रसरBभावेण आधारेण वा भाषणश_Eतः जायते।
* पठनकौशलम् – भावा?धQहणाय ?ल«ाsकं भाषायाः तृतीयं कौशलम् इदम्। (अथ;Qहणपूव;कं PLट•प-
वाचनम् इyथ;ः)
* लेखनकौशलम् - भावा?भDEतये ?ल«ाsकं भाषायाः चतुथm कौशलम् इदम्। (>िन•पे िव,मानं भाषांशं
?लिप•पे अवतारणं लेखनम् इित उ¬ते)

2
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 2 of 10

Page 4

सं #ृ तम् (स*ेषणा/कम्)
िवषय-कोड् -सङ् -ा - 119
क1ा - दशमी (2026-27)

आहy-अAाः - 80+20

वािष;कमू•ाAनाय िनिम;ते Bhनपgे च•ारः भागाः भिवŸ_% –

‘क’ भागः अपिठतावबोधनम् 10 अAाः
‘ख’ भागः रचनाsककाय;म् 15 अAाः
‘ग’ भागः अनुBयुEतDाकरणम् 25 अAाः
‘घ’ भागः पिठतावबोधनम् 30 अAाः

भागानुसारं िवषयाः अAिवभाजनं च 80 अAाः

v. सं . िवषयाः BhनBकाराः मू•भारः
‘क’ भागः
अपिठतावबोधनम् 10 अAाः
1. एकः ग,ांशः (80-100 शwप’रिमतः) अित-लघूuराsकौ 2×1=2
पूण;वाEयाsकौ 2×2=4
शीष;कम् (लघूuराsकः) 1×1=1
भािषककाय;म् (ब†िवक¸ाsकाः) 3×1=3
पूण;भारः 10 अAाः

‘ख’ भागः
रचनाsककाय;म् 15 अAाः
2. औपचा’रकम् अथवा अनौपचा’रकं पgम् िनब{ाsकः 10×½=5
(म•जूषायाः सहायतया ’रEत'ानपूित;माjमेन
पूणm पgं लेखनीयम्)
3. ?चgवण;नम् अथवा अनु¾ेदलेखनम् पूण;वाEयाsकः 5×1=5
4. कथापूित;ः/ सं वादपूित;ः िनब{ाsकः 10×½=5
(म•जूषायाः सहायतया ’रEत'ानपूित;माjमेन
पूण;ः सं वादः लेखनीयः / पूणा; कथा लेखनीया)
पूण;भारः 15 अAाः

3
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 3 of 10

Page 5

m
m .co

m .co s e m
se ‘ग’ भागः
l a
अनुBयुEतDाकरणम् ag 25 अAाः
5. स{यः लघूuराsकाः 4×1=4
6. समासाः ब†िवक¸ाsकाः 4×1=4
7. Byयाः ब†िवक¸ाsकाः 4×1=4
8. वा¬प’रवत;नम् लघूuराsकाः 3×1=3

m
.co
9. समयः लघूuराsकाः 3×1=3
m
10. अDयािन
m .co लघूuराsकाः 4×1=4
s e m
11.
s e
अशुि^-सं शोधनम् ब†िवक¸ाsकाः l a
3×1=3

g l a पूण;भारः agअAाः
25
a ‘घ’ भागः
पिठतावबोधनम् 30 अAाः
12. ग,ांशः अित-लघूuराsकौ 2×½=1
पूण;वाEयाsकौ 2×1=2
लघूuराsकौ (भािषककाय;म्) 2×1=2
13. प,म् (hलोकः/ hलोकौ)
o mअित-लघूuराsकौ 2×½=1
.c पूण;वाEयाsकौ
em
2×1=2

l as लघूuराsकौ (भािषककाय;म्) 2×1=2
14. नाट् यांशः ag अित-लघूuराsकौ 2×½=1
पूण;वाEयाsकौ 2×1=2
लघूuराsकौ (भािषककाय;म्) 2×1=2
15. Bhनिनमा;णम् पूण;वाEयाsकाः 5×1=5
16. अ§यः अथवा भावाथ;ः (’रEत'ानपूित;माjमेन) िनब{ाsकः 4×½=2
17. Bसaानुसारम् अथ;चयनम् ब†िवक¸ाsकाः
o m 4×1=4

m पाठाधा’रत-कथापूित;ः . c
c. o (म•जूषापदसहायतया ’रEत'ानपूित;ः)
18. िनब{ाsकः 8×½=4
e m
em l as
las पूण;भारः
ag 30 अAाः

ag सEूणHभारः 80 अLाः

m .
.co s e m
s em l a
g la 4 ag
a For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 4 of 10

Page 6

23नप6-2ा8पम् /सं रचना
सं #ृ तम् (स*ेषणा/कम्)
िवषय-कोड् -सङ् -ा - 119
क1ा – दशमी (2026-27)

BhनBकारः Bhनानां सङ् ~ा िवभाग- BितBhनम् आहyाAाः
सङ् ~ा अAभारः
ब†िवक¸ाsकाः 1 अAः 3+4+4+3+4=18 5 1 18

अित-लघूuराsकाः ½ अAः 2+2+2=6 3 ½ 3

अित-लघूuराsकाः 1 अAः 2=2 1 1 2

िनब{ाsकः ½ अAः 10+10+4+8=32 4 ½ 16
(’रEत'ानपूित;माjमेन)
दीघ€uराsकाः 1 अAः 5+2+2+2+5=16 5 1 16

दीघ€uराsकाः 2 अAौ 2=2 1 2 4

लघूuराsकाः 1 अAः 1+4+3+3+4+2+2+2=21 8 1 21

आहyाAाः 80

5
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 5 of 10

Page 7

सं #ृ तम् (स*ेषणा/कम्)
िवषय-कोड् -सङ् -ा - 119
क1ा - दशमी (2026-27)
वािषHकं मूNाLनम्

‘क’ भागः
अपिठतावबोधनम् (10 अLाः)
1. एकः अपिठतः ग,ांशः 10
80-100 शwप’रिमतः ग,ांशः, सरलकथा
Ø एकपदे न पूण;वाEयेन च अवबोधनाsकं काय;म् (2+4)
Ø शीष;कलेखनम् (1)
Ø ग,ांशाधा’रतं भािषकं काय;म् (3)
भािषककाया;य तpािन -
ü वाEये कतृ;-िvयापदचयनम्
ü िवशेषण-िवशेŸचयनम्
ü पया;य-िवलोमपदचयनम्
‘ख’ भागः
रचनाXककायHम् (15 अLाः)
2. सAे ताधा’रतम् औपचा’रकम् अथवा अनौपचा’रकं पgलेखनम् 5
(म•जूषायाः सहायतया ’रEत'ानपूित;माjमेन पूणm पgं लेखनीयम्)
3. ?चgाधा’रतं वण;नम् अथवा अनु¾ेदलेखनम् 5
(म•जूषायाः सहायतया ?चgवण;नम् अनु¾ेदलेखनं वा करणीयम्)
4. सं वादपूित;ः / कथापूित;ः (कथा छाgIरानुगुणम् एव भवेत्।) 5
(म•जूषायाः सहायतया ’रEत'ानपूित;माjमेन पूण;ः सं वादः / कथा लेखनीया।)
‘ग’ भागः
अनु[यु\त]ाकरणम् (25 अLाः)

5. स_{काय;म् 4
Ø oरस_{ः - वृि^ः, यण्, अयािदः, पूव;•पम् (1 अAः)
Ø DÄनस_{ः - परसवण;ः (अनुoार'ाने प•चमवण;J Bयोगः), तुगागमः,
वग„यBथमवण;J तृतीयवणf प’रवत;नम्। (1 अAः)
Ø िवसग;स_{ः - उ•म्, र•म्, िवसग;लोपः, िवसग;J 'ाने स्,श्,ष् (2 अAौ)
6. समासाः - (वाEयेषु समIपदानां िवQहः िवQहपदानां च समासः) 4
Ø तtु षः – िवभ_Eतः, नञ्, उपपदः (2 अAौ)
Ø WÆः (1 अAः)

6
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 6 of 10

Page 8

m
m .co

m .co s e m
se Ø अDयीभावः (अनु, उप, सह, िनर्, Bित, यथा)
g l a (1 अAः)

7. Byयाः
a 4
Ø कृ Çyयौ – तDत्, अनीयर् (1 अAः)
Ø ति^ताः – मतुप्, ठक् , •, तल् (2 अAौ)
Ø &gीByयौ – टाप्, ङ…प् (1 अAः)

8. वा¬प’रवत;नम् - के वलं लट् लकारे (कतृ;-कम;-िvया) 3
m
m
9. समयः - अAानां 'ाने शwे षु समयलेखनम् 3 .co
.co
(सामाn-सपाद-साध;-पादोन)
m s e m
s e l a
10. अDयािन a
g lइव, उ|ैः, एव, नूनम्, इतIतः, िवना, तु, सहसा, वृथा, शनैः, इित, मा, यत्, अथ ag4

a
स”ित, इदानीम्, अधुना, यावत्-तावत्, बिहः, कदािप, तु, च, अिप, पुरा, अg-तg,
यथा-तथा, कदा, अ,, hवः, परhवः,Èः, परÈः, िकमथ;म्, कु g, यिद-तिह;, अतः।
11. अशुि^-सं शोधनम् (वचन-?लa-पु ष-लकार-£Lट् या सं शोधनम्) 3

‘घ’ भागः
पिठतावबोधनम् (30 अLाः)
o m
12. ग,ांशम् अ?धकृ y अवबोधनाsकं काय;म्
BhनBकाराः – एकपदे न पूण;वाEयेन च Bhनोuरा?ण m
. c 5

s e
भािषककाय;म् –
g la
a
Ø वाEये कतृ;-िvयापदचयनम्
Ø िवशेषण-िवशेŸचयनम्
Ø पया;य-िवलोमपदचयनम्
13. प,म् (hलोकम्/hलोकौ) अ?धकृ y अवबोधनाsकं काय;म् 5
BhनBकाराः – एकपदे न पूण;वाEयेन च Bhनोuरा?ण
भािषककाय;म् –
m
.co
Ø वाEये कतृ;-िvयापदचयनम्
m
m .co Ø िवशेषण-िवशेŸचयनम्
s e m
s e Ø पया;य-िवलोमपदचयनम्
g l a
g la 14. नाÉांशम् अ?धकृ y अवबोधनाsकं काय;म् a 5
a BhनBकाराः – एकपदे न पूण;वाEयेन च Bhनोuरा?ण
भािषककाय;म् –
Ø वाEये कतृ;-िvयापदचयनम्
Ø िवशेषण-िवशेŸचयनम्
Ø पया;य-िवलोमपदचयनम्
15. वाEयेषु रेखािAतपदािन अ?धकृ y Bhनिनमा;णम् 5
m .
16. एकJ hलोकJ अ§यः अथवा भावाथ;ः
.co 2
s e m
s em l a
g la 7 ag
a For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 7 of 10

Page 9

(म•जूषायाः सहायतया ’रEत'ानपूित;माjमेन पूण;ः अ§यः भावाथ;ः वा लेखनीयः)
17. Bसaानुसारम् अथ;चयनम् (पाठान् आधृy ब†िवक¸ाsकाः Bhनाः) 4
18. पाठाधा’रत-कथापूित;ः (म•जूषापदसहायतया ’रEत'ानपूित;ः) 4

आह>ा?ाः - 80

परीDायै िनधाIJरताः पाठाः

पाठसङ् -ा पाठनाम पाठसङ् -ा पाठनाम
[थमः पाठः वाङ् मयं तपः सaतमः पाठः साधुवृिcं समाचरेत्
िeतीयः पाठः नाfg hागसमं सुखम् अiटमः पाठः ितk\कु रल्-सूf\त-सौरभम्
तृतीयः पाठः रमणीया िह सृfiटः एषा नवमः पाठः सुpागतं भो! अkणाचलेऽfsन्
चतुथHः पाठः आuा गुvणां िह अिवचारणीया दशमः पाठः कालोऽहम्
पyचमः पाठः अzासवशगं मनः (के वलम् आwxरकमूNाLनाय)
षiठः पाठः राiटं{ सं र|मेव िह एकादशः पाठः िकं िकम् उपादे यम्
(के वलम् आwxरकमूNाLनाय)

अवधेयम् -
* परीlायै अनुBयुEतDाकरणJ अंशानां चयनं यथास˜वं ‘म?णका-िWतीयो भागः इित’ पाठ् यपुIकात्
करणीयम्। यिद ततः न स˜वित तिह; ‘म?णका-अ‚ासपुIकम् िWतीयो भागः’ इyˆात् चेतुं शEयते।

िनधाHxरत-पा>पुgके -
1. ‘म?णका’- िWतीयो भागः, पा¤पुIकम् (Bकाशनम् - के Ëीय माjिमक ?शlा बोड;, भारतम्)

2. ‘म?णका-अ‚ासपुIकम्’ - िWतीयो भागः (Bकाशनम् - के Ëीय माjिमक ?शlा बोड;, भारतम्)

8
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 8 of 10

Page 10

आLJरक-मूNा?नम्
(20 अLाः)
उ•े ‰ािन
❖ छाgाणां सृजनाsकlमतायाः िवकासः।
❖ •वण-भाषण-पठन-लेखनकौशलानां िवकासः।
❖ ?च%नlमतायाः आsिवhवासJ च सं वध;नम्।

v. गितिवधयः उदाहरणािन अAाः िनदf शाः मू•ाAनिबšवः
सं .
1. आव?धक-परीlाः ?ल?खतपरीlा 05 िव,ालयेन समये समये परीlासु यg िव,ा?थ;नः
(पी’रयोिडक् - ?ल?खतपरीlाणाम् •ेLठाः अAाः Jुः तयोः
असैˆÌट) आयोजनं करणीयं भवित। Wयोः परीlयोः एव
अ?धभारः QहीतDः।
अिप च आव?धकपरीlासु
अिप Bhनेषु
आ%’रकिवक¸ाः दे याः।
मू•ाAनसमये यिद छाgः
सवा;न् Bhनान् उuरित
तिह; छाgिहताय यg
अ?धकाः अAाः स_%
तेषाम् एव मू•ाAनं
करणीयम्।
2 ब†िवधमू•ाAनम् v कlायां पािठतJ 05 कlायां पािठत-पाठJ vमौ?लकता
पाठJ िवषयJ वा ब†िवधं vिवषयसz^ता
लघुमू•ाAनम् मू•ाAनम् अपे?lतम् vशु^ता
v िनग;तपgा?ण अ_I। अनेन िव,ा?थ;नां vसमयब^ता
v Bhनोuरी िविवधकौशलानां मू•ाAनं vBIुतीकरणम्
v मौ?खकŠ परीlा भवेत्।
v Bितयोिगताः
v Bhनम•चJायोजनम्
3. िनवेशसू?चका v कlाकाय;म् 05 िव,ा?थ;?भः कlायां कृ तानां v सुलेखः
(पोट; फो?लयो) v सामूिहक-मू•ाAनम् काया;णाम् उपल¡ीनां च v तƒाsकता
v oमू•ाAनम् सं रlणं सं योजनं च v Bामा?णकता
v िव,ा?थ;नः िवषयगताः स_•चकायां पgाव•ां वा v समयब^ता
उपल¡यः करणीयम्। एतेन समQं
मू•ाAनं Bमा?णक•ेन
भिवतुं शEनोित।

9
For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 9 of 10

Page 11

m
m .co

.co
m 4. भाषा-सं वध;नाय s e m
05 v छाgाः कामिपa कथां
se गितिवधयः
❖ कथा
❖ सं वादः/ वाता;लापः •ावियतुंag
l
शEनुव_%।
v उ|ारणम्
v शु^ता
(क) •वण- ❖ भाषणम् v ?शlकः कमिप िवषयं v समयब^ता
भाषण-कौशलम् ❖ नाटकम् सूचिय•ा परPरं सं वादं v BIुतीकरणम्
❖ वाता;ः कारियतुं शEनोित। (आरोहावरोह-गितयित-
❖ आशुभाषणम् v दूरदश;ने वाता;वली Bयोगः)
❖ सं \ृ तगीतािन इyा~ः सं \ृ त-
m
.co
❖ ¨ोको|ारणम् काय;vमः Bसा’रतः
m
m .co
❖ Bहे?लकाः भवित तं ªLटुं छाgाः
s e m
s e Bेरणीयाः।
l a
g l a v •वण-कौशल- ag
a मू•ाAनाय ?शlकः
oयम् अिप कथां
•ाविय•ा ततः सz^-
Bhनान् BLटुं शEनोित।
(ख) v िविवधिवषयान् आधृy v छाgाः यथाशEयं v िवषय-सz^ता
लेखनकौशलम् मौ?लकलेखनम् कlायामेव लेखनकायm v शु^ता (िवशेषतः
यथा – दे शः, माता,
. c oकुmयु;ः। प•चमवण;JBयोगः)
िपता, गु ः, िव,ा e m v िटÏणी-पु_Iकायाः v समयब^ता
पया;वरणम्, योगः, la
s
समयJ सदुपयोगः, ag िनमा;णम्।
v वैय_Eतकपरीlणम्।
v सुलेखः
v BIुतीकरणम्
?शlा, अनुशासनम्
इyादयः।
v शै?lकÎमणJ
सं \ृ तेन
Bितवेदनलेखनम्।
m
m v दै न?šनीलेखनम्।
.co
m .co v सAे ताधा’रतं
s e m
s e कथालेखनम्।
g l a
g la v ?भिuपिgकायाः a
a िनमा;णम्।
v •ुतलेखः।
v सू_Eतलेखनम्।
अवधातDम् – उपयुE
; त-गितिवधयः उदाहरण•पेण Bदuाः स_%। एतदित’र¬ एता£शाः अnगितिवधयः अिप
भिवतुमह;_%।

m .
.co
**************************************
s e m
s em l a
g la 10 ag
a For more Question Papers, Sample Papers, Notes & Syllabus visit Page 10 of 10

Document Details

Board / OrgCBSE
ExamClass 10
TypeSyllabus
Pages11
Languagesanskrit
Updated24 Sep 2026